LiberUndecimus

¶ De carduo et eiuſdem cultura ¶ IſidorusArduus eſt herbe ſpinoſe genus. Cuius nat̉amordax eſt et ſubauſtera: mollis ac frigidus etiudigeſtus. vnde alopicias curat ſuccus eius.Palladius. In menſe marcio carduꝰ ſeritur. Terrāſtercoratā et ſolutam diligit ꝙͣuis in pīgui poſſit meliꝰꝓuenire. et hoc illi cōtra talpas ꝓdeſt. ſed plātatur ī ſolido: ne terra ab inimicis aīalibus facilius ꝑforetur. Serēdi ſunt cardui luna creſcente in area iam ꝑata ſeminaſpacio ſemipedis ſint diſcreta Cauendū eſt ne ſemina īuerſa ponantur: nā debiles incuruos et duros creabūtnō alte īprimenda ſunt: ſed tribus digitiſ ꝯprehēſa mergantur donec ad pͥmos articulos terra ꝓueniat. Tūc leniter operiātur et herbis liberētur aſſidue: donec plātaria ſolidētur et rigētur ſi eſtus interuenit. Si acumīaſeminum cōfrīgas: ſpinis carebūt. Idem ſi ſemina eoꝝmadefeceriſ ꝑ triduum laurino oleo: vel nardo: vel opiovel balſamo: vel ſucco rōſe: vel maſticīo: ⁊ poſtea de p̄ſſeris: eiuſdē ſaporis orientur: cuius vnguenti vim ſemīacōbiberūt. ſingulis ſane ānis a codice auferēdi ſūt plāte: vt nec matres fatigētur: et ſoboleſ ꝑ alia ſpacia digeratur. cū aliquā tn̄ radicis ꝑte: vellendi ſūt. Quos autēreſeruabit ad ſemina colligēda liberatos oībus pullulisteſta ſuꝑtegere debebis aut cortice. Nā ſolent ſeminaſole vel ymbribꝰ interire. Cōtra talpas ꝓdeſt canes freq̄nter habere in mediis carduētis. Muſtelas hn̄t pleriqꝫ māſuetas. aliqui foramīa eoꝝ rubrica et ſucco agreſtis cucumeris īpleuerunt Nōnulli iuxta cubilia talparū plures cauernas aꝑiunt. vt ille territe fugiāt ſoliſ admiſſum. pleriqꝫ laq̄os in aditu eoꝝ. ſetis pēdētibus ponunt ¶ Idem in libro. xi. In mēſe octobri ponūtur ⁊ cardui. Quas cum ponemus: radices eoꝝ ſūmas ferro reſecamus ac ferro cōdimus. Ternum pedum ſpacō ſeꝑamus īcrem̄ti cauſa: pedali ſcrobe depoſitas bīaſ aut ternas. Cinerem ſepe ſub hyeme diebꝰ ſiccis. fimūqꝫ miſcebis.¶ XLIIII¶ De oꝑatōe ip̄ius ī medicīa. ¶ IſidorusPliniꝰ libro. xx.Arduoꝝ ſatum inter ortenſia diximuſ. qͣꝓpteret medicina ex his nō differāꝰ. ſilueſtrium genera duo ſunt: vnum ſtatim a terra fruticoſiusAlteꝝ vnicaule: craſſiꝰ. vtriqꝫ folia ſunt pauca. ſpīoſamuricatis cacumībus. ſed alter purpureū mittit floreminter medios aculeos celeriter caneſcentē: et cū aura abeuntem. hunc ſcolimon greci vocant. hic āteꝙͣ floreat.cōtuſus et exp̄ſſus et illito ſucco replet alopiciaſ. eiuſqꝫradix ex aqua decocta potatoribus ſitim facere diciturſtomachum corroborat et vuluis aliquid cōferre tradit̉ad hoc vt mares gignātur. ¶ Dyaſcorides. Cardui natura mordax eſt et ſubauſtera. Ideo ſuccus eius alopicias a capite depellit. ſtomachū iacentē ſi nō auidius ſumatur erigit et recōponit. Radix eius decocta cupiditatem bibendi cohibet. matrici vero cibꝰ vtiliſſimꝰ eſt.et ideo a femīs appeti ſolet. Glaucias quoqꝫ ſcribit cardui cibum adiuuare femīas vt maſculos ꝓcreent. maſticatō quoqꝫ cardui odorem oris ꝯmendabilem reddit.Cardui aceto ac melle diluti cōduntur et addito radicelaſeris ⁊ cumino ſeruātur. huiuſmōi arte ꝓuiſum eſt nequis omnino dies ſine carduis eſſet. ¶ Ipocrates inquadam epl̓a. Carduus calefacit et vrinam prouocat.XL.V¶ De caule et eius culture diſciplīa ¶Iſid̓orulis eſt generaliter herbarum vel oleꝝ medilus frutex. qui vulgo tyrſus dicitur eo ꝙ a terra¶ Curſum cōſcendat. Ex quo deriuatuꝫ eſt vt ſpecialiter quoddam genus oleꝝ caulis diceretur. qꝛ tyrſꝰeius plus ceteris oībus coaleſcit id eſt creſcit ¶ Auicēna. caulis corpus naturaliter eſt hūidis foliis. ſilueſtriſ

aūt eſt calidior et ficcior. ip̄e totus eſt calidus ī p̓mo ſiccus in ſcd̓o. caulis ſiquidē alius eſt dōeſticus. alius ſuiueſtris: alius marinꝰ ⁊ aliꝰ caulis aque. ſilueſtris ē amarior et acutior et remotior a cibo. eſt aūt groſſi nutrimeti: ingroſſās ſāguinem. et inflat et facit corpus dolororſum. maturatiuus eſt aūt ac lenificatiuꝰ et deſiccatiuusꝓprie qn̄ decoqͥtur et ab eo pͥma aqͣ effūditur. eiuſqꝫ nutrimentum eſt ꝑuum et humidius nutrimēto lentium ⁊ſanguinem facit malum. cū ergo cū carne pingui ⁊ galinis decoqͥtur paꝝ bonus efficitur ¶ Palladius libroiii. In menſe februario caules ſerūtur: q̄ et toto āno ſerpn̄t. ſolum pingue et ſatis ſubactū diligunt. argillam exglaciem timent. ſabulone et harenis non delectantur. niſi phēnis vnda ſuccurrat. Omnem ſtatum celi patiturcaulis. frigidum magis. cōtra auſtꝝ poſiti citius ferūtcōtra ſeptetrionē ſerius. ſed hoc et ſapore caulis vincitet robore. cimis delectatur. et ideo ponende ſunt planteꝑ bulbinos areaꝝ. Gaudet ſtercore et ſarculatōe Rarus poſitꝰ ꝯualeſcit. celeriꝰ coqͥtur. virore ẜuatur: ſi duꝫeſt triū vel qͣtuor folioꝝ. nitꝝ tritū cribello deſuꝑ ſpargas. et ſpeciem pruine canentis imitetur Columella dicit plantarum radices alga marina inuoluendaſ ẜuādeviriditatis cauſa. fimo ſimul adherente. Ponende ſuntplante maioris nutrimenti. qꝛ licet ſerius ꝯprehendāt.fortiores tn fiūt. Si hyems eſt. tepida die. ſi eſtas cunſol in veſperā declinat. plāta pangēda. vaſtior fiet ſi terra aꝑiatur aſſidue. ſemen braſice vetuſtuꝫ mutatur ī arpam Actor hoc addit palladius quia caulis ip̄e ē braſica de qua ſub hoc noīe dictū eſt ſupͣ. C. XLVI¶ De virtute caulis in medicinaAuicenna.Aulis habēt ꝓprietatem in ſedatōe doloꝝ. ſtipticus eſt eius cinis et fortis exiccatōis. Silueſtris et marinus ac domeſticus. maturant flegmones atqꝫ duricias. Idem caulis cōſolidat et ꝓhibetfraudulentis ambulatōꝫ. poniturqꝫ cum albumine ouiſuꝑ aduſtionem Tremori cōfert. et cum fenogreco ēbrocatur ſuꝑ podagarm. eiuſqꝫ decoctō ſuper dolores iuncturarum Iterum eius decoctio ac ſemen tardant ebrietatem. Confert etiam furfuribus. et fit caputpurgiuꝫcum ſuccō eius. Ex eiꝰ ꝓprietatibus fit exiccatō līguefacitqꝫ ſōnium et obtenebrat viſum. Cum ſucco eiꝰ autdecoctōe ip̄ius cum oleo ſiſamino fit gargariſmus cōtra p̄focatōꝫ. et eius comeſtio clarificat vocem. Eſt aūtmalꝰ ſtomacho. Succus eiꝰ cum vino de paſſis conferiſpleni et yctericie. ꝓuocat vrinam et menſtrua. eiuſqꝫ ſemen vermes interficit cū lupinoꝝ aqua. Cinis radicislapidem frangit. Caulis marinus declinat ad ſalſedinēet amaritudiuem. et ideo lenit naturam. ſoluitqꝫ ꝓpriecum pingui carne. Eius folia ſunt ſicut ariſtologie: queoriuntur ex vna radice. Succꝰ eiꝰ cum vino cōfert morſibus etiam canis rabioſi ¶ Byaſcorides. Cauliculi ortiui elixi et non valde ꝑcocti ventrem molliūt. Nā caulis tyrſꝰ ſi fortiꝰ elixetur ventreꝫ abſtinet. et maxīe ſi incalido cinere coquatur: cacoſtomachꝰ ac īſcidꝰ eſt Quinaſcuntur in egypto amari ſunt. et ſi comeſti fuerint caligines oculoꝝ detergunt. Cypicis ꝓſunt crudi cōeſti.ebrietatem in cōuiuio non admittunt. Cyma caulis eūſtomacha eſt ac diuretica. ventrem mollit. Cum vio bibitus venenatis morſibus occurrit. Cum fenigreci polline. artheticis ꝓficit. vulneribꝰ ſordidis opitulatur. ſuccus eiꝰ caput purgat naribꝰ additꝰ. cū yreos pollīe mixtus menſtrua deponit appoſitus. Eiꝰ folia cruda et cūpolenta cocta in cathaplaſmate adhibita ignem ſacruꝫcōpeſcunt. et leproſis ſimiliter ꝓſunt. Eadem cum ſalemixta medentur carbunculis. et fluentibus occurrūt capillis. Cruda cum aceto comeſta ſpleneticos adiuuant.maſticata ac eꝰ ſucco glutinato al̓. glutito vocē purgacaulis elixatura ventrem mollit. mēſtrua d̓pōit. Seme