LiberUndecimus

Ancia duplicis eſt mōi. dōeſtica videlicꝫ ac ſilueſtris. hec ⁊ paſtinaca d̓r alio noīe. pluſqꝫ ciboꝯpetit ꝙͣ medicine. Calida eſt in pͥncipio ſecūdigradus. hūida in prīcipio eiuſdem virtutem hꝫ generādi multum et ſpiſſū ſanguinē. ideoqꝫ augmentat bibitaCōualeſcentibꝰ ac melācolicis valꝫ ꝯmeſta cruda vl̓ cocta: viridis tn̄ ⁊ nō ficca. fit aūt ex eazinziber cōditumad digeſtionē cōfortādam et ad cōitum excitandum.Iſaac in dietiſ ꝑticularibus. Bācia calida eſt in medioſecūdi gradꝰ: et hūida in medio primi. Et eſt duobꝰ modis dōeſtica et ſilueſtris. duri groſſiqꝫ nutrimēti exiſtitet minuſ ꝙͣ rapa nutrit. aliqͥd hꝫ acuminis: ꝓpter qd̓ eſtextenuās: et dyaforeſim faciens. ideoqꝫ vrinam et menſtrua ꝓuocat. habet etiā aliqͣntulum ventoſitatis vn̄ coitus eſt iuuatiua. ſꝫ illaudabilem generat ſanguineꝫ aſſuefacta. vt ergo tꝑet̉ oꝑtꝫ eā bn̄ elixari ⁊ aqua eiectatercio quoqꝫ cū lactuca et coriādro et ſapia vel cepa coqui. atqꝫ cū oleo on̄facino: et aceto: ac piꝑe: et carui ꝯdi¶ Auicēna in ſcd̓o canone. Baucus eſt ſemen bācie ſilueſtris. Calidus eſt in tercio gradu. et ſiccus in eiuſdeꝫprīcipio. aperitiuꝰ eſt valde. ꝓuocat vrinam et mēſtruaEx ſynonimis Bancia ꝓprie d̓r agreſtis paſtinaca:ſed qn̄qꝫ ponitur ꝓ domeſtica ¶ XXIXDe beta¶ IſidorusPEta eſt oleris genus apud nos. littera vero apd̓grecos. ¶ Plinius libro. xix Beta ortenſiumleuiſſima. Eius quoqꝫ a colore duo genera greci faciūt. videlicet nigrā et cādidam. Noſtri vero genera bete faciūt vernum et autūnale. Sic em̄ ea noīant aſatiuis tꝑibus: ꝙͣqͣm et iunio ſeratur. Trāſferūtur aūtin planta. he quoqꝫ fimo radices ſuas oblini: locūqꝫ ſimiliter madidū amāt. vſus his et cum lente atqꝫ faba.idemqꝫ qͥ et oleris. et p̄cipuꝰ vt lenitas excitetur acrionia ſynapis. Medici hāc īnocentiorem eſſe ꝙͣ olus iudicauerunt. Quāobrē appoſitas mīme deguſtare etiā religio eſt. vtqꝫ validis potius ī cibo ſit: Bemina hiſ nat̉aet oleris et capite ip̄o exilientis. Sūt qͥ betas optīe florēte malopunico ſeri exiſtimāt. trāſferri vero cū quinqꝫfolioꝝ eſſe ceꝑint ¶ Palladius libro. xii. Menſe februario betam ſeri cōuenit: ꝙͣuis et tota eſtate poſſit ſeīariAmāt putrem agꝝ: hūidum locum. Trāſferenda ē aūtiiii. aut. v. folioꝝ: radicibus fimo recenti oblitis. amatetiā freq̄nter effodi multoqꝫ ſtercore ſaturariXXx¶ De virtute ipſius in medicina¶ Plinius libro. xxD Eta quoqꝫ ſine remedio nō eſt vtraqꝫ. Nam ſiOfuniculoqꝫ ſuſpenſa: cōtra ẜpentiū morſus effiue cādide ſiue nigre radix recēs et madefacta:cax d̓r eſſe. Cādida quidē cocta et cū allio crudo ſumptavalet ꝯtra tineas. Nigre vero radices pruriginē tollūtin aqͣ cocte. atqꝫ in totum efficacior nigra traditur eſſeSuccus eius capitis dolores veteres: ac vertigīes: itēqꝫ ſonitū auriū ſedat infuſꝰ. vrinam quoqꝫ cit. Medet̉et dyſentericis iniecta et morbo regio. doloreſqꝫ dētiuꝫſuccus eiꝰ ſedat illitus. et ꝯtra ẜpentium valet ictꝰ. ſedhuic radici dūt axatexp̄ſſus. ip̄a decocta occurrit ꝑniōibus. alba vero epyforas ſedat frōte illita. Modico aluminis admixto. ignemquoqꝫ ſacꝝ iuuat. ſine oleo tritaaduſtis medetur. Et ꝯtra eruptōes papulaꝝ cocta: Eadem ꝯtra vlcera q̄ ſerpūt. illinitur et alopiciis cruda. etvlceribus q̄ ī capite manāt. ſuccus eius cum melle naribus inditus caput purgat. Et cū lenticula coqͥtur addito aceto: vt vētrē emolliat validiꝰ cocta fluctuatōes ſtomachi ſiſtit et ventris. Eſt et beta ſilueſtris multo mīo.ribus et tenuioribus ac dēſioribus foliis vndecim ſepecaulium. huiꝰ folia ſūt ambuſtis vtilia. Semē dyſentericis ꝓdeſt. Et aque e radice illius cocte dicuntur elueremaculas veſtium. item m̄branaꝝ ¶ Platearius. Beta

frigida eſt: venerem ꝓcurat. ꝯtra veneni ſuſpitōꝫ iuuat.Egerit eī ac ꝑ nares purgat frigidū humorē. Eſt et alba beta eſt et nigra. hec ſtipticaꝫ virtutem hꝫ. et magiein radicibus illa q̄ nigra eſt. ¶ Dy aſcorides. Bete dueſunt: alba et nigra. Nigra ventrem abſtinet alba mollitambe vero cacoſtomache ſunt. humores malos nutriūtſuccus earum naribus infuſus caput purgat. et infuſus in auriculas dolorem mitigat. Cum radicibus ſuis elixe lendes mundant. fomento zernis proſunt.Cruda folia cathaplaſmate adhibita maculas emundant. alopiciis poſt ſcarificatōem īpoſita capillos reſtituūt. vulnera paſcentia ꝯpeſcunt. Cicatricibus nigriscolorem reddūt. et ignem ſacꝝ extinguūt ¶ PhiſicusBeta nigra ventrem ſtringit maxīe cuꝫ lenticula ⁊ aceto cocta. Alba aūt ventri ꝯmoda eſt ad molliendū beteſuccus ventrem deducit. Olera vero eius reſtringunt.XXXI¶ De blito et bleta ¶ IſidorusLitum eſt genus oleris euanidi ſaporis qͣſi betā vilis ¶ Dyaſcorides. Blitus eſt nimiſ frigiIdus et humidus. Elixatus et ꝯmeſtus ventrememollit. Euſtomachus eſt ac digeſtibilis ſed humidi corporis medicamībus nō ꝯuenit eius natura. qͥbuſdā īerset ſine acrimonia eſt viſa. plurimūqꝫ ꝯturbat ventrem:vſqꝫ ad coleram. ypocrates hunc in cibo p̄cipit dandūad ſiſtenda menſtrua feminaꝝ. Clauos pedum credunteo impoſito limari atqꝫ ꝯprimi. Succus eiꝰ ex vino datus ſcorpionum reſiſtit venenis. Quidā vero putāt eūdem tritū et impoſitū mederi plagiſ beta et ſynapi iecore laborātibus ac ſpleneticis vtiliſſīe datur eſui. ignesacros extinguit. aduſta cum alumīe illinita vlceribꝰ valet manātibus in capite. crudaqꝫ trita illinit̓ alopiciisoptime. aqua in qͣ decocta eſt eliminat furfures capitisꝑnionibus aūt fomento adhibetur. et iniecta cum melledepōit onera ventris ¶ Palladius libro. iiii. In menſemarcio blitus ſeritur ſolo caule: dū olus hꝫ neqꝫ rūcardum eſt: neqꝫ ſarculandum Cū ſemel natum fuerit ip̄mſe ꝑ multa ſecula ſemīs ſui deiectōe reꝑabit. vt etiam ſivelis vix abolere poſſit. ¶ Plinius libro. xx Blitū īersvidetur ac ſine ſapore vel acrimonia. vnde ꝯuitiuꝫ feīsapud menandꝝ faciūt mariti Stꝯmacho eſt īutile: ⁊ vetrem adeo turbat: vt colerā faciat aliqͥbus. Dicit̉ tn̄ ꝓdeſſe ꝯtra ſcorpiōes ē vino potuꝫ. ⁊ illini ex oleo clauipedū. Idemqꝫ lyenibus ac dolori tꝑm ex oleo. ypocrates putat ex eo ſiſti menſtrua. ¶ Ex ſinonimis. Bletaeſt attriplex agreſtis: et ip̄a eſt ſicla. de qͣ .ſ. dicetur īfra.¶ XXXII¶ De boragine¶ Iſaac vbi ſupra.Orago eſt calida et huida in pͥmo gradu. ī vīopotui data leticiā generat. et cor ꝯfortat. ꝓideatiqͥ miſcebant eam medicinis cardiace valētibus paſſiōi. Que etiā cū aqua cocta et cū melle aut zuccaro potui data. cānales pulmōis et gutturis optīe mūdat. ¶ lateariꝰ. Borago folia hꝫ aſꝑa q̄ viridia ſūt p̄cipue ꝯpetunt vſui medicīe. exiccata n̄. ſcd̓ario ſemīa virtutem hn̄t generādi bonū ſāguinem. vn̄ ꝯualeſcentibꝰex egritudine valet. ſincopizantibꝰ cordiacis ꝯmeſta cūcarnibus: vel ꝯdita cum ſanguine. Semen eꝰ ꝑ duos anos in multa efficacia ẜuatur. Radix n̄ ꝯpetit vſui medicine. herba etiā cruda comeſta bonū ſāguinem generat. contra yctericiā cocta cum carnibus comediturCōſtantinus vbi ſupra. Borago eſt calida et humidain pͥmo gradu. coleram rubeā purgat. cardiacis ſubueitex colera nigra patientibuſ. In vino miſſa ⁊ potui dataleticiam generat. Eiuſqꝫ apozima cum melle et zuccarobibitum. et cōtra gutturis aſperitatem et pulmonis acpectoris valet.XXXIII¶ De braſica Iſidorus