LiberUndecimus

vis eſt efficacior: et candidiori maior. Regium morbuꝫextenuat. et cauſa veneris aquā eoꝝ decoctā bibi iubētAd idem et ſemen valet cū aneto trituꝫ: datur et ſuccꝰdecoctus ad ictꝰ ſerpentum. In vīo qͦqꝫ radicis d̓cocteſuccus ſi ore cōtineatur: dentibꝰ medetur. Si vero canihus detur aſparagus: occidit eos. ¶ Idem libro. xxi.Eſt aūt aſparagꝰ herba in totū ſpinoſa. nō vt carduuspinoſa foliata. Nulluꝫ enim habet folium aſparagusalladius li. iii. In menſe februario pꝰ idꝰ aſꝑagoꝝſpogias cōuenit vel nouas formare ex ſemine: vl̓ ātiqͣspouere. michi etiaꝫ vtile videtur. agreſtis aſꝑagi radcea plurimas in vnū cōgerere locū cultuꝫ vel certe ſaxoſum. quę ſtatim fructuꝫ dent: ex loco qͥ aliud nil alebat.et has annis omnibus in ſcopis incendere. vt fructꝰ frequentior et fortior ſurgat. hoc ſiquidem genus ē ſaporeiocundius. ¶ Plate arius. Aſparagus eſt caliduſ ⁊ ſiccus. frutex eſt habens minuta folia et ad moduꝫ ſpinepungitiua. fructus eius et ſemen medicine cōpetunt. qͥfructus quaſi fuſtes tenerrimi ſunt. Coqͥnati cuꝫ carnihus vel cū aquā valent cōtra ſtringiriā et diſſuriā. ſemēeiis valet cōtra ſtomachi et inteſtinoꝝ doloreꝫ et ꝯtravicium lapidis. et cōtra yliacam paſſionem hoc ſemē ꝑannum ẜuatur: et in medicinis ponitur cuiꝰ et receptioC.XXV.reꝑitur.¶ DIaſcoridesDe eodem¶Spar agus aſperatilis queꝫ multi ragantuꝫ vl̓myon appellant. ꝓiectorie virtutis ē: nō nimiscalefaciens nec nimis infrigidans. Huiꝰ radixet ſemen epati ac renibus vtilia ſunt dolorem dentiumſanat: quia ſiccum eſt virtute abſqꝫ calore hoc agens.Coctus et bibitus ventrem/ mollit. vrinam prouocat.Radices autem eius in vaſe duplici cocte ac bibite medicātur diſſuriis ſubueniunt ſchyaticis. yctericis ꝓſūtꝑcuſſum ſphalangionis cōpeſcunt. In vino elixe et orediu retente dolores dentium mitigant. ſimiliter facitet ſuccus eius in ore tentus. ad veſice doloreꝫ vel tumorem dant in potu coctum eius radicis datur et in quartanam. Radix ergo ac ſemen cuꝫ vino vrinā prouocat.diureticam relaxat. ſtomacho laborantibus vtilis eſt cibus aſparagi et in vicem tranſit antidoti. Cum vino etoleo et ſale acceptus dolorem oculis emendat. caligīesdiſcutit. et ventrem mollit leniter. Radix cū albo vinotrita et potata calculos frāgit. lumborum ac renuꝫ dolores tollit. ficca tuſa in lana dentis dolori ad mota ſn̄dolore ip̄m detrahit. ſemen cuꝫ cumino tritum: et cū vino datum ventrem ſtimulat. vrinam ſolicitat. Diciturꝙ eius elixatura. ſi fuerit a canibus bibita moriantur.Alii quoqꝫ dicunt aſparagos naſci ſi cornu hircinū cōtuſum aſꝑgatur. ¶ Ipocrates in qͣdā epiſtola. Aſꝑagus venerem et vrinam ꝓuocat: dolores dentium mitigat. ſchyaticis quoqꝫ ſubuenit. vctericis ac ꝓcuſſis ſphalangionibus ꝓficit. ¶ Auicenna. Aſparagus nō elongatur a caliditate. et quāto plus incipit indurare caliditas eius Bixit tamen galie. ꝙ in ip̄o nō eſt apparenſcalefactō: nec infrigidato: niſi in petroſo. Apparet aūtſuꝑ ip̄m veſtigium titimalloꝝ mordicans valde. virtuseſt ei abſterſiua. et in ip̄o eſt reſolutō ꝓprieqꝫ in petroſoAperit opilatōnes omnium viſcerum ꝓprieqꝫ epatis ⁊renu. eiꝰ decoctō bibitur ꝓpter doloreꝫ dorſi. et ſchyatice. ꝯfert etiam yctericie. Radix eiꝰ ac ſemen bona ſūtdentium dolori. et in ip̄o eſt virtusᵇ nauſeam faciendi.Iuxta rufi eſtimatōem ſtringit. ⁊ id forſitan eſt ꝓpter eꝰꝓuocatōneꝫ. Alii dixerunt ꝙ elixus lenit. plures autemdixerūt: ꝙ colice flegmatice atqꝫ ventoſe ꝓficit. d̓coctōradicis eius prouocat vrinam. et cōfert vrīe difficultati. cōfert etiam difficultati impregnatōnis. menſtruaquoqꝫ prouocat. opilatōes ſplenis aꝑit. Coctꝰ in vinocōfert punctōni rutele. et eꝰ decocto dicitur cāes īterficere ¶ Actor. Scias tn̄ ꝙ ſcd̓m auicennā ſine a ī pͥmaſillaba ſcribitur. nam in ſecūdo canone d̓ litera .sͣ. id ip̄ꝫ

ponit..XXvI.¶ Iſidorus¶ De attripiciTtriplex eſt olus humidaꝫ et frigidaꝫ habensvirtutem: et in cibo ſumpta ſoluit ventrem¶ Auicēna. Criſolocāna eſt attriplex et ī pͥmo gͣpu frigidus et humidus. ſed apud quoſdaꝫ eſt temperatus. ¶ Iſaac vbi ſupͣ. Attriplex eſt frigida in primo gͣdū ⁊ humida in ſecūdo. paꝝ nutrit. quia liquor eꝰ aquoſus eſt: et cito eiicitur. cōuenit medicine ꝓpter viſcōſitatem. qͥa cathaplaſmatum ſuꝑ apoſtema calidum illudrefrigerat. ſemen eius mūdificatiuū eſt et colatiuum.proinde yctericiā pacientibus valet que de epatiſ opilatōne naſcitur. Naꝫ qd̓ datur potui cuꝫ melle et aqͣ colericos prouocat vomitꝰ ¶ Plinius libro. xx. Attriplex⁊ ſilueſtere eſt et ſatiuuꝫ. a pitagora quidem accuſatumtanquam faceret idropicos: et morbos regios ⁊ pallorēDifficillime coquitur. ac ne in ortis quidem iuxta idquicqͥd naſci niſi languidum culpauit. addidere dyoniſiꝰ et dyocles morbos ex eo plurios gigni. nec niſi mutata ſepius aqua debere coqui. Stomacho cōtrariū eēlentigines palpulaſqꝫ gignere. Miror cur hoc difficulter in ytalia naſci tradiderunt. Solō ſmyrneus. ¶ Ip̄ocrates. Mulierum viciis id cū beta docent īfūdi. Licꝰne apolitanus cōtra cantaridas panos et furunculos īcipientes bibēduꝫ dedit. Sed et duricias om̄eſ illini putant vtiliter eodem cocto vel crudo. Ideꝫqꝫ ſacrū ignecū melle aceto nitroqꝫ. ſimiliter et pōdagris id prodeſſevngues ſcabros fertur detrahere ſine vlcere. Sūt et qͥin morbo regio ſemen eius cum melle dent: arteriasᶻ ettōſillas nitro addito ꝑfricent. aluum moueant Cocto ꝑſe cuꝫ malua vel lenticula cōcitantes vomitōe sſilueſtricapillos tingunt. E cōtrario in magniſ laudibꝰ eſt malua ſicut dicetur infra. ¶ Palladiꝰ li. v. In menſe aprili ſerenda eſt attriplex. ſꝫ rigari poterit et iulio: vel ceteris menſibus vſqꝫ ad autūnum. amat humore aſſiduoſaciari. Semen obruendum ſtatim cū ſꝑgitur. eiqꝫ herbe ſubīde vellantur tranſferri neceſſariuꝫ nō eſt cū beneſeritur. poteſt tamen melius adoleſcere ſi ſpacio rariorepangatur. et ſucco letaminis humoriſqꝫ iuuetur. ferroqꝫ ſemper recidendum eſt. qm̄ ita pullulare non ceſſat.Attriplicem dicunt eiꝰ mollit cibus aluum. BuriciasMacer. Iufrigidare gradu primo. humectare ſcd̓oſoluit varias. clauiſqꝫ medetur. Emplaſtrum cocte velcrude ſiſuꝑaddas. Hocqꝫ ſuppoſitū ſcabros cito d̓trahit vngues Ignibus et ſacris dicūt ſic poſſe mederi.Attriplicē tritaꝫ cū nitro melle ⁊ aceto Dicūt appoſitācalidam ſedare podagram. Ictericum dicit galienꝰ tollere morbum Illius ſemen cum vino ſepius hauſtum.C. XXVII.¶ De auricula muris ¶ Auicenna¶ Uricula muris ē herba virtuti herbe quā vitꝝabſtergitur ſimilis. et hoc nomen abſolutum ēduabus herbis qͣꝝ vna eſt quā nomīat galienꝰhn̄s malue odorē ⁊ nō hn̄s duriciā. Altera quā noīauitdyaſcorides eſtimans ꝙ ſit ſimilis volubili. niſi ꝙ habꝫfolia mīora ꝯꝑata ad ip̄am. Et eſt herba expāſa ſuꝑ faciē terre: paruos ſtipites hn̄s. dōeſtica bōa ſine odoorenec hn̄s ſaporem fortem. flores azulinos hn̄s. huiꝰ ſemēaſſimilatur ſemini coriandri. ⁊ yrundīeſ ex ip̄o edūt Eſtaūt calida ⁊ ꝓprie cuiꝰ origo nō eſt aque ꝓpīqua. Iuuamentū eius eſt: vt ait muſaiach: iuuamentum abſinthii⁊ eſt res q̄ nō ē īuenta ſimul in duabus plantiſ. Que nota eſt ex eiſ: teſte galieno: frigida eſt ⁊ humida in gradupͥmo. Altera vero eſt ex ſumma medicinaꝝ calidaꝝ. Inpͥma vero eſt ſtipticitas Altera eſt deſiccatiua: rubificatiua. illa quā nomīauit. G. Spinas ⁊ ſurculos extrahit⁊ plagas adherere facit Cōfert epylēſie bibita. torturequoqꝫ ſternutatione facta ex ea ⁊ eꝰ ſternutatō cerebꝝmundificatXXVIII¶ De bancia. ¶ Platearius.