LiberUndecimus

ſi foramē habent in orto. noctue cor admoueatur. ſi foris veniunt: omne orti ſpacium cinere vel crete candore ſignetur. Cōtra erucas ſemina que ſpargenda ſuntſemꝑuiue ſucco vel erucaꝝ ſanguine madefiant. Cicerſerendū eſt inter olera. ꝓpter ml̓ta portenta. Aliqͥ verocinerem de fico ſuꝑ erucas ſpargunt. Itemqꝫ ſquillamvel in orto ſerunt: vel ſuſpendūt Aliqui muliereꝫ m̄ſtruam incīctam ſolutis capillis: nudis pedibus contra erucas et cetera ortum circūire faciūt: et aliqͥ fluuiales cancros pluribus locis infra ortum cōfigūt. Extinguūturcimices amurca et felle bubulo locis perunctis: vel foliis edere tritis ex oleo. vel incēſis ſāguiſugis. deniqꝫ vtolera aīalia infeſta non gerāt. in corio teſtudīs oīa ſeīaque ſpargenda ſunt ſiccatur vel etiam pluribuſ locis maxime origāo et ſulphure origes abigūtur. Itemqꝫ ſi cocleaꝝ vacue teſte vrātur. et eo cinere foramen īculceturCuliceſ infoſſo galbano vel ſulphure. mures ſi amurcāſpiſſam patine infuderis. et in domo nocte poſueris: adherebunt: aduerſus mures agreſtes. Apuleius aſẜit. ſemina pͥuſꝙͣ ſpargātur felle bubulo maceranda. Talpaſvt dictum eſt ſupra: dicunt greci īpletis fumo cuniculisvel fugere ꝓtinus: vel necari. Eſt etiam grecoꝝ opinioſi nubes locuſtaꝝ repente ſurrexerit. amari lupini vel agreſtiſ cucumeris aqua decocta ſi murie mixta fūdaturdepelli.De differenta ipſarum in radicibus et folijs et fructibus et floribus¶ Plinius vbi ſupraRtenſibus omībus fere radices ſingule vt raphano: bete: apio: malue. Ampliſſīa aūt lapatovt q̄ deſcendat ad tria cubita Silueſtri mīoreſtumide. Quibuſdam tn̄ capillati ſunt. vt malue ⁊ apio.quibuſdam ſurculoſe vt ocimo. Alijs vero carnoſe vtbete vel magis etiā croco. Aliqͥbꝰ ex cortice et carne cōſtant: vt raphano et rapis. quorūdā vero geniculati ſūtvt graminis. Que radicē nō habēt rectam: ſtatim pluribus nitūtur capillamentis: vt attriplex et blitum. Sqͥlla et bulbi ac cepe et allium nō radicātur niſi ī rectum.Spōte naſcentiū q̄daꝫ numeroſiora ſunt radice ꝙͣ foliovt calax ꝑdiotuꝫ et crocum. et alia quoqꝫ multa folia cadūt a cacuminibuſ origano inule et aliqn̄ rute iniuria leſe. Maxīe vero ꝯcaua ſūt cepe et gētio: florent cū fraxnō ẜpillum: abrotanum: napi: raphani: menta: ruta. Etcetera quidē defloreſcūt cū cepint. ocimuꝫ aūt ꝑticulat īet ab vno incipit. Qua de cauſa diutiſſime floret hoc etī helyotropio herba euenit. flos aūt alijs candidꝰ: alijslucens: alijs purpureus. Semina plurimis ſunt rotunda: et aliquibus oblonga. Paucis aūt vt attriplici foliacea et lata: quibuſdam āguſta et cauliculata. differt etcolore nigro cādidoqꝫ. porro duricie. ſurculacea in folliculo ſunt raphāo: ſynapi ⁊ rapo. Nudum eſt ſemen corandri: anti: feniculi: et cimini. cortice aūt obductuꝫ bliti bete: lactuce: attriplicis: et ocimi: ac lactuciſ in lanugine. Nihil ocimo fecūdius. Que ī cortice ſunt difficillīematureſcūt. maxīeqꝫ ocimū et gyt. Siccātur oīa ⁊ ſuntfecunda. Ceteꝝ ī ortis naſcentiū: alia bulbo ꝯmēdāturalia capite: alia caule: alia folio: alia vtroqꝫ: alia corticealia cute aut cartilagine. alia carne: alia tunicis carnoſis. alioꝝ fructus eſt in terra: alioꝝ vero non niſi extra.Et q̄dam iacent ac creſcunt vt cucurbite et cucumis eademqꝫ pēdent: ꝙͣꝙͣ grauiora multo et his q̄ in arboribꝰgignūtur. Sed cucumis cartilagine. et huic em̄ cortexin lignum tranſit maturitate. Condūtur terrā raphaniet napi ⁊ rape atqꝫ alio modo inule ſiſer: et paſtinaca.Qd̓ aūt ad ꝑmutatōem ſeminum attinet. Quibuſdā exortolanis firmitas maior eſt. vt coriādro: bete: naſturcōſinapi: eruce: cunile ⁊ fere acribuſ. Infirmiora vero ſūtattriplici: ocimo: cucurbite: cucumi. Sigula genera ſūtocimo: lappato: blito: naſturēio: eruce: attriplici: corian

oro: aneto. Hec em̄ vbiqꝫ eadem ſunt. nec melius aliudalio vſꝙͣ. Ecōtra vero plura ſunt genera apii bete fe rule. ac plurium ceterorum de quibus dicendum eſt infra¶ De herbis que naſcūtur ſine radicibus.N reꝝ aūt miraculis maximum eſt quid naſcil̓ viuere ſn̄ vlla radice. Tubera vocātur hec vndiqꝫ terra circūdata. nulliſqꝫ fibris aūt ſaltē capillamentiſ nixa. nec vtiqꝫ extuberate loco ī quo gignūtur: aut rima agente. nec ip̄a coherent terre. Includumtur etiā cortice. vt plane nec terram eſſe dicere poſſumꝰnec aliud ꝙͣ callum terre. Siccis hec fere ſabuloſis fruticoſiſqꝫ naſcūtur. ⁊ excedunt ſepe magnitudinem malicotonei etiaꝫ librali pōdere. duo ſunt illoꝝ genera. videlicꝫ harenoſa dētibus inimica ⁊ altera ſīcera. Diſtīguūtur etiā colore rufo: ac nigro: et intus cādido. laudatiſſima creſcunt ī affrica. lartio. licinio p̄torio viro iura reddente in hiſpania cartagine: paucis his ānis ſcimus accidiſſe mordenti tuber vt dep̄henſus inde denarius prmos dentes īflecteret. Quo manifeſtuꝫ eſt terre naturain ſe globari: quod certum eſt ex his que naſcūtur ⁊ nōpn̄t ſeri. Simile eſt qd̓ in cyrenaica ꝓuincia vocāt myſip̄cipuū ſuauitate odore ⁊ ſapore: ſꝫ carnoſius ⁊ quod intrachia ceraunium. de tuberibuſ peculiariter hec tradūtur. Cum fuerīt imbres autūnales ac tonitruā crebra:tūc naſci ⁊ maxime ē tonitribuſ: nec vltra ānuꝫ durareverno aūt eſſe tenerrima. Sunt et in fungoꝝ genere. Agrecis dicti pezice: que ſine radice vel pediculo naſcuntur Ad hos ꝓximum dicetur laſerpiciuꝫ autoritate clariſſimum quod greci ſilphion vocāt in cyrenaica ꝓuīciareꝑtum. cuius ſuccum vocant laſer. magnificum ī vſuꝫmedicamentiſqꝫ ⁊ ad pōdus argentei denarii penſum.¶ Actor. Hec ideo d̓ fūgis et tuberibus hic poſuimusqm̄ hec inter olera ponit Iſidorus. Nūc de herbis ortolanis ⁊ ſatiuis ꝑ ſingulas ſpecieſ more noſtro ꝑ ordineꝫalphabeti procedamusXII¶ De abrotano. ¶ Plinius libro. xxi.Brotanum eſt herba iocundi odoris ⁊ grauisfloret eſtate. flos eius eſt aurei coloris. vacuumſpōte ꝓuenit. Seritur autem ſemine melius ꝙͣſurculo vel radice. Copioſum quidem ſemen eſt amaraco: eque. ꝙͣ abrotano. Sed abrotano radix eſt vna altedeſcendens. Ceteris aūt in ſūmo terre leuiter herens.Duoꝝ traditur eſſe geneꝝ. campeſtre ſcꝫ ac montanuꝫHoc feminā: Illud marem ītelligi volumꝰ amaritudoabſinthii in vtroqꝫ. vſus eſt folus ſed maior ſe mīs. adcalefaciendum. Ideo neruis eſt vtile. tuſſi orthopnoiciſcōuulſis et ruptis ac lumbis. vrine anguſtiis. datur adbibendum manualibus faſciculis decoctiſ ad tercias ꝑtes ex his quaternis cyathiſ bibitur. datur ⁊ ſemē tuſūī aqua pondere dragme. ꝓdeſt ⁊ vulue cōcoquitur paīscum farina ordeacea: ⁊ oculoꝝ īflatōi illinitur ¶ Phiſicus. Abrotanō herba eſt ramoſa. minutiſſīa habꝫ foliaflores vel ſemina minutiſſima ⁊ auroſa boni odoris etgrauis: guſtu amara. Semen eius cum aqua tritum etpotum ſuſpirioſis. ſchyaticis: et his qui vrinaꝫ difficulter emittunt ꝓdeſt: ⁊ ꝑaliticis. Ideꝫ mēſtrua mouꝫ Cotra venena ⁊ morſus ſerpentum in vino potum ſubueītCum oleo tritum ⁊ corꝑi ſuꝑlinitum. cōtra febres frigidas ꝓdeſt. Serpentes etiam vel ſparſum vel inceſuꝫ fugat. Principaliter autem ꝯtra ſphalongionuꝫ ⁊ ſcorpionum ictus ꝓdeſt ¶ Auicenna in ſecundo canone meqicine. Abrotanum eſt calidum ī primo gradu. ſiccum inſcd̓o. ſubtile: amaꝝ: aduſtum. cōfert alopicie. Idem dcoctum cum quibuſdam oleis. barbam celeriuſ naſci facitꝓpter ſuam aꝑtōem: cōſtringit ſāguinem gingiue. Idereſoluit apoſte mata flegmatica. m̄ſtrua ꝓuocat. ⁊ extrahit fetum. lapidem veſice ⁊ renum frangit. Inunctumcum oleo cōfert rigori febris. bibitum cum vino cōfert