LiberDecimus.

ſoicas et folia celebrāt. adulteratur auteꝫ pſeudonardoperba que vbiqꝫ naſcitur: craſſiore atqꝫ latiore folio: etolore languido in candidū vergente. Itemqꝫ ſua radice ꝑmixta ponderis cauſa. et gumi ſpumaqꝫ argenti cyperi ve cortice. Sinceꝝ aūt lenitate dep̄henditur: et colore ruffo: odoriſqꝫ ſuauitate ⁊ guſtu: maxime ſiccantegs ſapore iocūdo ¶ Platearius. Spicanardi calida inpmo gradu et ficca in ſecūdo. Eligenda eſt illa q̄ ſuauiter redolet. q̄ in guſtū eſt acuta: aliquātulum ſubamarahn̄s aliquid pōticitatis in carne rufa. Cum āt in medicinis poītur abiiciendū eſt quoddā album quod interiꝰ ē.et quoddā nigꝝ quod eſt exteriꝰ. Spicanardi que nigͣ ēpel terrea: nō debet poni in medicinis. hꝫ aūt virtutemꝯfortatiuam ex aromaticitate et pōticitate. ⁊ diureticāex qualitatibꝰ ſuis et amaritudīe. ꝑ decem annos ẜuarioōt in loco ſicco et nō humecto. Cōtra ſincopin et cordiacaꝫ baſſionē limphatur vinū paciētis ex aqua roſaceapccoctionis eius. vel ex tali aquā addito zuccaro: fit ſꝫrupus. Cōtra debilitatē cerebri applicatur naribꝰ. Cōtra frigidum reuma puluis eius in oleo decoqͥtur. et cūdigcito naribꝰ impoītur. Tale oleum ml̓tm ꝯfert etiā cōtra ſurditatem ex frigido ſtomacho: et cōtra putredinēquriū poſt apoſtemata. Cōtra frigiditatē ſtomachi ⁊ indigeſtionem: opilatōem ſplenis et epatis ex frigido humore vinū decoctionis eius. Cōtra putredīem gīginarum puluis eius ſuꝑpoītur. valet ad matricem mudificandā et cōceptum adiuuādum. Oleū fit ex ſpicanardiquod eſt optimū cōtra ꝑaliſim: ep̄ylenſiam: artheticamet podagram. ſumptū ꝑ os vel inunctum. fit aūt p̄cioſiſſimū vt dicit dyaſcorides hoc mō: accipiūt. l. libras ſpiꝰce nardi: ⁊ ponunt ī olla cuiꝰ os bene obturāt. aliam ollaꝫ in terra infodiūt: ⁊ a fundo ſuꝑioris olle deſcēdit calamus ad inferiore i olla. circa ſuꝑiorem faciunt ignēqui exoluit: deinde effluit oleum ꝑ calamū in inferioreꝫEt ex. l. libris nō fiunt niſi. v. vel. vi. vncie. Quidam vero puluerē ſpice nardi dimittūt ī oleo ꝑ. xx. dies. poſteabulliunt ⁊ bene colant ac reſeruant ¶ Actor. ex gloſisNardus eſt herba huīlis. calens. et redolens. de qua fitvngētum p̄cioſum. maxime qn̄ nō ſoluꝫ de radice ſed deſpicis et foliis cōficitur nec alijs herbis adulteratur.Tunc em̄ piſticuꝫ .i. fidele dicitur. ¶ Conſtantinus vbiſupͣ. Spica ep̄ar ſtomachūqꝫ cōfortat. qꝛ dolorē ab eisamputat. Eius apozima bibitū: renes ac veſicā ab omni ſordicie mundat. vrinā et menſtrua ꝓuocat yctericiāex opilatione fellis et epatis curat. humoribus a capitead pectus et ſtomachuꝫ deſcēdentibus reſiſtit. ventoſitatem inteſtinoꝝ amputat. mulieribuſqꝫ ſuppoſitā ſāguinis fluxum cōſtringit. ſuꝑ impetigīes fricata eas omnino mūdificat. cum aqͣ frigida potata abhoīationeꝫ etcordis tremorem tollit. cum ſapa vero bibita libidinemaugm̄tat. cum vino ꝓpinata contra morſus ſcorpionisatqꝫ ſerpentis valet. Colliriū ex ea factum huīditatemſalſi flegmatis deſiccat. piloſqꝫ palpebraꝝ cōfortat.¶ De diuerſis ſpeciebus nardi ¶ Iſidorus.¶ AVII.Ardum indicū eſt multiforme. ſed melius ſyriacum leue: fuluū: cōmoſum: ſpica ꝑuum: odoratiſſimum: cypeꝝ ſil̓ans. Quod ſi multū in ore tardauerit̉ ligͣuam ficcat. nardum celticuꝫ a regione gallienomen traxit. naſcitur em̄ ſepius in ligurie alpibꝰ: ⁊ inſyria. frutice ꝑuo radicibus in manipulos collectis ligamentis. flos eius tm̄ ꝓpter bonū odorem accipitur. tyrſi eius et radicule vſibꝰ noſtris vtiles ꝓbantur ¶ Plinius vbi ſupͣ. Nardum in noſtro orbe ꝓxime laudatur ſyrlacum. mox gallicū. tercio loco creticum. quod alij quidem agrion vocāt. Alii aliphuꝫ folio oluſatri: caule cubitali geniculato ī purpura albicāte: radice obliqua: villoſaqꝫ imitāte auium pedes. Baccaris vocatur nardūruſticum. Que om̄ia herbe ſunt. p̄ter indicum. Ex his

gallicum cuꝫ radice vellitur. vinoqꝫ abluitur. in vmbraſiccatur. faſciculis alligatur in carta. nō ml̓tm ab indicodifferēs. In his ꝓbatio vna ne ſint fragilia et arida potius ꝙͣ ſicca folia. Cuꝫ gallico nardo ſemꝑ naſcitur herba q̄ hirculus vocatur a grauitate odoris ⁊ ſil̓itudine qͣadulteratur. alias. qͣ maxīe alteratur. Diſtat aūt ꝙ ſinecauliculo eſt ⁊ qd̓ minoribꝰ foliis: quodqꝫ radicis neqꝫamare: neqꝫ odorate ¶ Idem in libro. xxi. Nardus gallicus aduerſus ſerpentes ſuccurrit in vino. inflationibꝰquoqꝫ coli vel ex aqua vel ex vino. itemqꝫ iocineris. acrenum ſuffuſis: et ydropicis. ꝑ ſe vl̓ cum abſinthio purgationem mulieꝝ ſiſtit. radix eius trita vel decocta potui datur ad ſtrāgulationes: vel pectoris: lateꝝ ve dolores. menſes quoqꝫ cit. ſi cum vino bibatur. ¶ Diaſcorides. Nardus eſt herba ſpicoſa huius genera duo ſuntſcꝫ indicum et ſyriacū. Montis em̄ in quo naſcitur vnaꝑs in indiam porrigitur. Altera in ſyriā ſpectat. In illa q̄ ſyriam reſpicit inueītur nardus lenis ac rufa ml̓tiscapillis illigata. ſuauem hn̄s odorem: vt cypeꝝ: ⁊ ſpicā.breuem: Que in ore miſſa ſuauitatem hꝫ cū amaritudīeſi vero in ore diutius teneatur: linguā ſiccat. Ex ꝑte autem indie: nardus inueītur ſine virtute: generās ſpicaꝫoblōgam ac multum ſpiſſam: ac ex vna radice ml̓tos ramos generās ī circūitu: nō vtiles in odore. In cacum:ne vero eiuſdeꝫ mōtis quo aqͣ nō infeſtatur: vtilior odore naſcitur: foliis cypero ſil̓ibus. Alia quoqꝫ inueniturapud ſyrios. ſpicam hn̄s oblongam: ſubalbidam: et fruticem maiorem: cū odore nō valde ſuaui. Omniū auteꝫp̄dictaꝝ virtus vnctualis eſt. Cale faciūt mediocriter ⁊deſiccāt abundāter. Cōpoſite ſunt de ſtiptica abundātiſubſtantia et caloris acredine: nō multa ſub amaritudine quadā modica. vnde bibite ventrē ſtringunt. fluxummatricis abſtinent. Nauſeā patiētibus cum aqua frigidā potate ſubueniūt. Inflationes etiā ſtomachi in potūdate reſoluūt. epaticis yctericis nefreticiſqꝫ ſubueniūtIn aqua elixate matricis duricias ꝑ fom̄tum diſſoluūt.et eadem aqua prurigines oculoꝝ aufert. Idem nardꝰquia ſtiptica eſt: deſiccat reuma ventris: et capitis. ⁊ toracis: nō ſolum potata ſed exteriꝰ poſita. Optima veroeſt odoratiſſima: colore ſubrūfa: guſtu ſubamara: tactugrauis. ſed magis denſa. Nominatur autē ſpica: eo ꝙſpice frumenti ſimilis eſt. adulteratur aūt a pleriſqꝫ colligatōne ragon. que eſt herba ꝑ omnia ſimilis. ſꝫ odorediffert: et eſt albidior nardo. Inde ob grauatōem pōderis quidam adulterat nardū ſtibio cum aqua vel vīo rubeo admixto: nardi materiaꝫ inflantes. ¶ Auicenna.Spice ſpecies vna eſt aromatica: et eſt auiū ſpica. Altera vero neriden et ſpica romana. ⁊ alithiciā debilior eſtinda. ſyre in virtute ꝓxima. Arbor eius ꝑua eſt. q̄ cū luto ſuo euellitur et quandoqꝫ planta ſibi ſimili adulteratur. Sed inter eos diſcernitur. quia plāta illa horribilisodoris inuenitur. Eſt preterea quedam motana cuiusſunt vt croci ortulani folia. et ſimiliter eius ſtipites: ſedcitrini ſunt et plani: nō in modum rhetis inuoluti. Duas vel plures habꝫ radices: ſꝫ crus nō habꝫ nec fructūnec florem. Melior eſt illa cuius pili ſunt plures: ad rubedinem declinās. boni odoris vt cyperi. ſua ſpica li nguam mordicans. Et hec eſt ſyra que ml̓tos effectus hꝫin medicīa. Calida eſt in pͥmo: ficca in ſecundo. Eſt aperitiua: reſolutiua. Et in inda quidem eſt ſtipticitas plurima: et caliditas eiꝰ mīor ē. ſed eſt leuis. Et in pͥmis cūguſtatur eſt raucida. De inde ꝓcedunt ex ea caliditas ⁊acuitas. Et ex ſpica aromatica fit puluis ꝓhibēs ſudorem plurimum. Et lutum quidem ſpice eſt abluens corpus: et eſt bonum ad bonū odorem faciendū. Reſoluitapoſtemata et bothor. Prohibet reumatiſmos et ꝯfortat cerebruꝫ. facit naſci pilos palpebris qn̄ ponitur ī alcōfol. Cōfert tota tremori cordis. et md̓ificat pectus etpulmonem. ⁊ ꝓhibet effuſionem materiaꝝ ad ea ⁊ fluxꝰ