LiberDecimus

cōmanducatis ⁊ impoſitis elephantiā ſanari traditumeſt. ſicut magni pompeli etatē: fortuito cuiuſdā exꝑimēto ꝓpter pudorem in facie illita cōpertum eſt. Eadem illiniuntur atꝫ bibūtur in vino aduerſus ſcolopendras ⁊ictus ſerpentium. cum ſale quoqꝫ ⁊ oleo et aceto aduerſus ictus ſcorpionum. deniqꝫ aduerſus omnia venena:hec folia ſeruātur ad farine modū arida. Mentaſtrumquoqꝫ ſubſtratum vel accēſum ſcorpiones fugat. potūfemīas purgat. ſed ꝑtus necat. Orthopnoicis torminibus colericis efficaciſſimuꝫ. Itemqꝫ pōdagris impoſitum. Succus eius auribus vermioſis inſtillatur. ī morbo regio datur. ⁊ ſtrumis illinitur. Omnia veneris inhibet tineas pellit. et cōtra pruriginem valet. ¶ Dꝫaſcorides. Men quod amāticum dicitur. in macedoniā et īhiſpania naſcitur: tyrſo ⁊ foliis aniſo et aneto ſimilibꝰ.aſcēdit de terra vſqꝫ ad cubitos duos radicibꝰ ſparſis:ac teneris: ac curuis: et longis ſuauiqꝫ odore. guſtu calido linguā mordente. vires habet radix ip̄a releuātesvnde trita et elixa in aqua vtiliter datur in potione. adrenū dolores ⁊ cauſas veſice. vrinā ꝓuocat. ſtomachiqꝫinflationes: ac tortiones interaneoꝝ mitigat. ⁊ ſtericas.i. dolores matricis curat. arterias etiā ꝑ fomentuꝫ mitigat. Toracis reumatiſmo cum melle ꝓdeſt. electuariimore datum. Strāguirias infantiuꝫ reſoluit: vt cathaplaſma ſuꝑ pectinē impoſitū. Ex hoc aūt ſi plus bibitūfuerit: mouet dolorem capitis. ¶ Platearius. Men̄ eſtherba in ſecūdo gradu calida ⁊ficca. huiꝰ radix appellatur ſimili noīe. Et p̄cipue competit vſui medicīe. vnd̓radix in medicinis debet poni: q̄ ꝑ duos annos pōt ẜuari. virtutem habet diureticā ex ſubtilitate ſubſtantie. attrahēdi et cōſumendi ex qualitatibꝰ ſuis. vinū vel aquade coctionis eiꝰ ſoluit opilatōem ſplenis ⁊ epatis ex frigida cauſa factā. et etiā ſtringiriaꝫ et diſſuriā. aqͣ verocōpetentius in eſtate datur ⁊ iuueni. vinū autem in hyeme ⁊ ſeni. puluis eius cū feniculi ſemīe in cibo vel potudatus: excludit inteſtinoꝝ ſtomachiqꝫ vētoſitatem: ⁊ cōfert. Cōtra tenaſmon ex frigida cauſa: in vino decoqui¶ De millefolio et morella ¶ Pli. li. xxiiij.tur herba ip̄a.AIIII.Ille foliū quod et mirinofilō dicitur. caulem habet teneꝝ: ſil̓em feniculo. plurimis foliis. vndey⁊ nomēˡ accepit. Naſcitur in paluſtribꝰ: magnifici vſus ad vulnera. bibitur cuꝫ aceto ad difficultatesvrine: vel veſice: vel ſuſpiria. p̄cipitatiſqꝫ ex alto. Eadēad dentium dolorē efficaciſſima eſt. Etruria nomīe hocappellat herbam: in bratis tenuē: a lateribus capillamēti mō folioſaꝫ eximi vſus ad vulnera eaqꝫ affirmat boum neruos vomere abſciſos ſolidari rurſuſqꝫ addita axungia iungi. ¶ Ex herbario. Millefoliū q̄ et ambroſiavel archillea dicitur: ī locis cultis naſcitur: habet floresauroſos et albos. Coma eiꝰ tuſa et appoſita nouis vulneribus dolorē tollit. et eadeꝫ glutinat. ꝓfluuiū ſanguinis ſtringit. Eadem aqua potata dyſentericos curat.Idem valet ad dentium dolorē. ad vrine difficultateꝫ ⁊ad tumorem. ¶ Platearius. Morella et ſtrignū et ſolatrum idem eſt. Eſt aūt hec herba in ſecūdo gradu frigidā et ſicca et etiā aliquātulum diuretica. Scd̓m folia ⁊fructus eſt multe efficacie. exiccata modice. virtuteꝫ hꝫinfrigidādi cōtra ſplenis et epatis opilationē. et maxīeyctericiā. Cōtra apoſtemata in ſtomacho vel inteſtinisvel epate datur ſuccus eiꝰ: cum aqͣ ordei. teſte dyaſcoride. Penna eadem ſucco intincta epati frequēter ſupponenda eſt cōtra eius calefactionem. itemqꝫ cōtra pōdagrā calidam. vel etiam herba ip̄a trita ſepius eſt ſuꝑponēda. Cōtra calida quoqꝫ apoſtemata in prīcipio ad reꝑcuſſionem materiei. herba ip̄a ſuꝑponitur trita ¶ Macer Perba quā greci ſtrignū dixere latini. Morellaꝫ dicūt vis eius frigida valde. Dicitur auricule mire ſedāre dolorem Illius ſuccꝰ ſi ſenſim fūditur intus. Egilo

pas ſtringi dicunt cathaplaſma mederi. Iſtud idem credūt capitis ꝓdeſſe dolori. vnde cū ſtrigno ſi ſal paniſqꝫteratur. Parotidas repͥmet cathaplaſmatis addita more. Sanguīs pruritꝰ depellitur illita ſucco. Succus ſuꝑpoſitus fluxum ſtringit ml̓iebrem. Cōtritis foliis eiuscōiunge polentā. Dicitur expelli: ſi vero iunxeris iſtis.Argenti ſpūmā: ceruleā oleumqꝫ rōſaꝝ. Fortius et melius fit p̄dictum medicamen¶ De napello et narciſſo ¶ AuicennaCv.Apellus in ſūmo caliditatis et ficcitatis venenum eſt ꝑnicioſum. delet albaras linitū. In potū quoqꝫ ſumitur ⁊ lepre ſil̓iter cōfert. Maioreius potio eſt. 3. vna: alioqui ſe bibentem deſtruit ⁊ īterficit. Tyriaca vero eius eſt mus napelli. Et ip̄e quideꝫeſt mus qui eo nutritur. Coturnices etiā illo cibātur: etnō moriūtur. Ex omnibꝰ aūt ꝯfectōibus dyamuſcuꝫ eireſiſtit. Napellus moyſi eſt herba naſcens cum napelloet quecūqꝫ appropīquat ei nō creſcit arbor Eſt aūt maior tyriaca napello. ⁊ omnia iuuamēta q̄ ſunt ī napelload albaras et leprā ſunt in ip̄o: Cōfert ergo albaras etlepre cōfert. ⁊ eſt tyriaca omni veneno et vipere. Noneſt itaqꝫ napellus moyſi napellus ille qͥ venenuꝫ ꝑnicioſum ſuꝑius dicitur. ſed eſt aīal et ſimilatur illi: ⁊ morat̉in radice napelli ſicut mus. ¶ Iſidorus. Narciſſus fabuloſe nomen impoſitū habet: a quodā puero: cuius mēbra in hūc florē trāſierunt: qui et nomē narciſſi in appellatione cuſtodit: et decus pulcritudinis in candore retinet folioꝝ. ¶ Plinius libro. xxi. Narciſſi duo genera īvſu medici recipiūt. vnū flore purpureo. et alteꝝ herbaceum. hūc ſtomacho dicunt inutilē. et ideo vomitoriumaluoſqꝫ ſoluentem neruis inimicū. caput grauātem. ⁊ anarce narciſſum nō a fabuloſo puero dictū. Narciſſi radix cū exiguo melle ꝓdeſt ambuſtis. ſic ⁊ vulneribꝰ ⁊ luxatis. Pānis vero cū melle farinaqꝫ auene. Sic ⁊ infixacorꝑi extrahit in polenta tritus: oleoqꝫ contuſus. medetur et lapide ꝑtuſis. ꝑmixtus farine vulnera purgat. nigras vitiligines emaculat. Ex eo flore fit oleuꝫ narciſſinum ad emolliēdas duricias. calefaciēdo: q̄ alſerit. Auribus vtiliſſimū. ſed capitis dolores facit. ¶ Dyaſcorides. Narciſſum ſiue bulbū veneficū multi liliū dixerūt.habet folia porro ſil̓ia. ſed minuta. haſtas autem duaꝝpalmaꝝ inanes ac ſine foliis. flos eſt ei albꝰ in gyro: ⁊ īmedio croceus ac purpureus. Radicem hꝫ rotūdam ſicut bulbus. ſemē nigꝝ ⁊ oblōgum in mēbranulis. Naſcitur in locis montuoſis. huiꝰ flos ſuauem longe iactatodorem. In reliquis autem hꝫ porri ſil̓itudīem. viridiseſt. Radix eius bibita ⁊ comeſta cocta. vomitū ꝓuocatTrita cum melle cōbuſtōnibus medetur. Neruos inciſos ſolidat. Luxatōnes cōponit. antiqͥs articuloꝝ doloribus p̄ſtolatur melli mixta maculas om̄es vultibus tollit. vulnera ſordida purgat. apoſtemata dura rūpit. Impoſita quoqꝫ corꝑi infixa euocat. ¶ Auicēna. Narciſſꝰabſtergit panum et morpheaꝫ. Radix eiꝰ extrahit ex ꝓfundo abſtergit lauat et ſiccat. Extrahit ſpinas ac ſtipites: et cōfert alopicie. Idem trita cum melle. ꝯfert adu̓ſtioni ignis. ac neruoꝝ vulneribꝰ. aperit opilatiōem cerebri. et ꝯfert ſoda humide et melācolice. facit aūt ſodacapitibꝰ calidis. Oeum quoqꝫ de narciſſo: valꝫ ad mi̓ta ſicut dicetur infra.¶ M.Iſidorus.¶ De nardoArdus eſt herba ſpicoſa. vn̄ ⁊ a grecis nardoſtacōs eſt appellata. Huius alia indica alia ſyriIaca vocatur. non ꝙ in ſyria naſcatur ſed ꝙ aliolatere indiam. Altero ſyriam ſpectet: mōs in quo inuertur. ¶ Plinius li. xxii. De folio nardi plura dicere pareſt. vt prīcipali in vngentis. frutex eſt graui et craſſa radice: ſed breui ac nigra: fragiliqꝫ ꝙͣuis pingui ſitum redolente aut cupreſſuꝫ aſpero ſapore. folio ꝑuo: denſoqꝫCacumīa ī ariſtas ſe ſpargūt. Ideo gemīa dote. nardi