Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimus

Eius folia in exilitatem faſtigātur in orbe reliquo. Inparnaſo tm̄ hederacea ſpēs denſius ꝙͣ vſquā fruticantflore odorato et candido. Iumentis alia gratior herba ſiue viridis: ſiue in feno ſiccata. aqua quideꝫ aſperſatunditur: eius ſuccus in ꝑnaſo ꝓpter vbertatem excipitraditur. dulcis hic eſt. In eius viceꝫ ī orbe reliquo ſuccedit decoctuꝫ ad vulnera glutināda. quod et ip̄a herbapreſtat tuſa. ab inflamatōnibus quoqꝫ tuetur. et adtium dolores epyforaſqꝫ cōficitur. Radix in vino decocta medetur torminibus: et vrine difficultatibus: et vceribus. Calculos frangit. ſemen vehemētius vrinamimpellit aluū vomitōneſqꝫ ſiſtit Priuatim autē auxiliatur draconū morſibus. Egraminū genere quod ſepteꝫinternodia habet capiti cōtra dolores adalligatur efficaciſſime. Quidā ꝓpter veſice̓ cruciatꝰ: decoctū ex vino gramen bibi iubent. Beniqꝫ gramen circūdatuꝫpiti ſanguinis fluxiones ſiſtit. Camelos traditur necare id quod iuxta vias naſcitur in babilonis regione. Dyaſcorides. Agreſtis ſiue gramen virgas habetnodoſas et ſpinoſas ſuꝑ terrā. Suꝑ quas folia ſūt acuta et lata et dura: ſicut canne minoris. Radix autem nodoſa eſt dulcis ac māducabilis. aquoſa in guſtu ſubſtiptica: quā boues et animalia paſcūt. hec et cathaplatmata in vulneribꝰ: paracoleſiꝫ facit. huius elixatura bibita tortionibꝰ ac diſſurie medicatur. veſice vulnera optime curat. calculos frangit. vrinā ꝓuocat. Canes quādo purgare ſe volūt hanc herbā cōmedūt. Splenis dolori decocta et impoſita ꝓficit. Gramē qd̓ in ſe trifurcūhabet: nam in plura diuiditur. decreſcente luna ſublatum. et depoſitū ad collum ligatum: celeriter oculorumepyforas excutit. Radix frigida ſicca: ob hoc glutinatiua eſt recentiū vulneꝝ: et mordicans et leptomeris ēmodice. Ip̄a vero herba ꝑfecte aquoſa eſt. et cathaplamo infrigidat. Semen aūt eius imhecille eſt. et tm̄ diureticum. Reuma ventris vel ſtomachi deſiccat. virtuseius frigida eſt. deſiccatiua et leptomeris .i. extenuansꝑtem Auicenna. Gramen plagas ſanguineas coherere facit: et eius decoctio lapidem extrahit ſemēqꝫ ip̄ius ꝓuocat et cōſtringit. Razi vbi ſupͣ. Gramē ꝓuocat vrinam et frangit lapidem. LXXXVII. De harundine. Iſidorus.Arundo eſt dicta eo cito areſcat. hāc vetereſcannā vocauerūt: et eſt nomen hebreū. In indiIVcis ſtagnis harūdines calamiqꝫ naſci dicūturex quoꝝ radicibꝰ exp̄ſſum ſuauiſſimum ſuccum bibunt Plinius libro. xvi. Harundo principatuꝫ tenet interaquaticas frutices qui frigidis gaudent in belgis. Harundo cōtuſa et interiecta cōmiſſuris nauiū ferrumīattextus. glutino tenacior. ac rimis explēdis pice fideliorBelli paciſqꝫ exꝑimentis neceſſarie ſunt harūdines etin deliciis grate. haꝝ tegulo domos ſuas oriētales populi operiunt. eiuſqꝫ tecta ꝑdurant. Egipti quoqꝫ calami quādā cognatione bapiri cartis ſeruiūt. Calamī orientales populi bella cōficiunt. dum ſpicula calamis addunt: et irreuocabili hamo noxia: mortem accelerāt. pinna calamis addita. fitqꝫ et ex ip̄o aliud telū in vulneribꝰfracto. Nullꝰ aūt ſagittis aptior calamꝰ ꝙͣ in ytalia ſcꝫin rheno amne bononiēſi cui plurima ineſt medulla:duſqꝫ volucre: cōtra flatus quoqꝫ ꝑuicax libra. harudines indice bellicis ꝯmendationibꝰ p̄feruntur. Haſtarūqꝫ viceꝫ p̄bent additis cuſpidibꝰ. differre mares ac feminas in his quoqꝫ tradūt indi ſpiſſius mari corpꝰ feīecapacius. harundo indica arboreā habet amplitudīemqualis in templis videtur. folia autem breuia. Nauigioꝝ vicem p̄ſtant. ſi credimꝰ. ſingula internodia. Harundo omnis. ex vna ſtirpe numeroſa: atqꝫ etiā reciſa fecūdius reſurgit. Radicis natura viuax eſt ip̄aqꝫ geniculata. foliaſunt indicis tm̄ breuia. Omnibꝰ vero a nodoorſa cōplexu tenues ambitum tunicas inducūt atqꝫ

a medio internodio cum plurimuꝫ veſtiri deſinunt: procunbunt. Harundini calamoqꝫ latera bina ſunt in rotūditate ſuꝑ nodos: alterno ſemꝑ inguine vt alteꝝ ad derteram fiat. alteꝝ vero geniculo ſuꝑiore ab leua ꝑuicesInde exeunt aliqn̄ rami qui ſunt tenues. plura ſunt eiꝰgenera: alia em̄ ſpiſſior denſiorqꝫ genicul̓: breuibꝰ internodiis. Alia rarior maioribꝰ: et ip̄a tenuior. Calamusalius totus cōcauus: quē ſiringiam vocāt. vtiliſſimusfiſtulis. quia nichil eſt ei cartilaginis et carnis. et aliuquē auleticon vocant ꝯtinuo foramine ꝑuius hic tibijsvtilior eſt. Orchomenius eſt cōtinuo foramine ꝑuiuset ille fiſtulis vtilior. Aliꝰ eſt craſſiore ligno et tenui foramine: quē totum fungoſa replet medulla. Aliꝰ breuior. alius ꝓcerior exilior craſſiorqꝫ et fruticoſiſſimꝰ: quivocatur donax: niſi in aquatis natus. Qm̄ etiaꝫ hecdifferentia eſt multū prelata harūdiniqꝫ in ſiccis prouenit. ſuum genus eſt ſagittario calamo. ſed lōgiſſimisinternodiis cretico obſequiūqꝫ quo libeat flecti calefacto. Differentias faciunt folia: multitudīe verumet colore robore valida laconicis et ab vna ꝑte deniiora quales in totum gigni putat circa ſtagna. Eſt obliqua harundo: excelſitate naſcens: ſed iuxta terramfruticis ſe ſpargēs: ſuauiſſima in teueritate aīalibꝰet vocatur elegiā. Eſt et in ytalia naſcēs adarcha noīepaluſtris ex cortice tm̄. Sub ip̄a coma vtiliſſima dētibꝰqm̄ vis eadem eſt ei: que ſynapi. Eſt harūdo aucupatoria a pāhorino laudatiſſima: piſcatoriā vero ab aritanaex affrica. harundīs aūt ytalie viꝰ eſt ad vineas maxime. Catho eum ſeri iubet ī humidis agris. bipalia ſubacto pͥus ſolo: oculis diſpoſitis interuallo ternoꝝ pedū Actor. Qm̄ ergo licet harundo ſine cultura in locispaluſtribus oriatur. tn̄ in aliquibꝰ locis ſeritur vt diciplinius. de hac etiā inter ſatiuas herbas dicetur inferiLXXXVIII.u s. De herba vitri et hermodactilo et hiberida. Auicenna.Erba vitri ē vitꝝ abluitur. lenificatiua md̓ificatīa. In ip̄a eſt ſtipticitas huīditate faciēsadhereſcere. Sedatiua ē apoſtematū. In potudantur ēius folia ad eriſypilam: et ignis aduſtionem acp̄cipue apoſtemata flegmaticā. Eius quoqꝫ ſuccus cuꝫceruſa de plumbo ſuꝑ formicam et ery ſipilam poītur:ad ambaꝝ amigdalaꝝ apoſtemata fit ex gargariſmꝰItemqꝫ ſuccus eius ſorbetur ad tuſſim antiqua. herbaqꝫ ip̄a ponitur cum aceroto ſuꝑ podagraꝫ. emorrōidasremouet. Eiuſqꝫ ſuccus oleo roſaceo ad dolorem auris valet. Auicenna. Hermodactilꝰ eſt radix planteroſas albas citrinas hn̄tis: aꝑiūtur flores aꝑit̉ īpͥmis. Naſcitur in planiciebꝰ montiuꝫ: et in angulis eorum: eiuſqꝫ folia expanſa ſunt ſuꝑ terram. Melior ē albus et ad frangēdum durus. Natura calidus eſt ac ſicus. ad ſcd̓m ꝑueniens. et in ip̄is eſt humiditas ſuꝑfliens. In ip̄o eſt ſolutiua virtus: et efficit augmētum īitu. et adhibetur iuncturaꝝ doloribus. Rubeum et nigrum ſinit venenum. Eſtimauerunt quidā: in albo eſtcaliditas ſubtilis. et in alijs virtus fortis. et ſi ſolueret. Dixerunt alij ſi eſſet calidꝰ. mordicarꝫ vlcera purus. ſed in ip̄o eſt mordicacio penitꝰ. Et eſtimaueruialij eſt calidus valde. Cum ip̄o eſt virtus ſolutiua. etſi ſit in ip̄o ſtipticitas. Albus eſt bonus vlceribꝰ antiqͥConfert podagre. et ſedat dolorem ſtatim more emplēſtri ſuppoſitus. Eſt malus ſtomacho debilitās eum. Etrubeus et niger retinēt medicīas ſolutiuas ī ſtomachoet attrahunt nocumentuꝫ maxīm. Digiti hermetis hermodactili flos eſt: eiuſqꝫ virtus ei ſimilis eſt Conſtatinus vbi ſupͣ. Hermodactili ſunt ī tercio gradu calidiet ſicci. dolorem in arteticis pōdagricis ſchyaticisrant. quia proprietas ſua. groſſos et viſcidos humoresdiſſoluit. ſꝫ ſtomacho moleſtum eo anguſtiā doloreꝫ