Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimus

habet. Qui colligunt clariꝰ vident. medeturqꝫ ꝯtra ſerpentes. quacūqꝫ ꝑte ꝑcuſſa: vertice inciſo et medicamēto addito. ibi getuli qui legūt hedino lacte adulterant.ſed igne diſcernitur. Id em̄ qd̓ ſinceꝝ eſt faſtidioſuꝫꝗdorem habet Conſtantinus vbi ſupͣ. Euforbium eſtcalidum et ſiccū in tercio gradu: vrit et attenuat. Iōqꝫflegma viſcoſum incidit et purgat: et in quocunqꝫ lococorꝑis. anguſtiam et ſiccitatem ac decoriationem generat. ꝓpter hec eius acumē oportet mitigari bedelliocynuamamo: ſpica: coſto huiuſmōi. Euforbiū melſe collirizatū ꝓdeſt catharactis oculoꝝ: Idem cum oleotemꝑatum et guttatim auribꝰ inſtillatum ſonitum etuedinē doloreſqꝫ amputat. aromatibꝰ in potione bihitum ſchyaticos curat. et oleo veteri temꝑatum alopiciam veterem ac ventrē ſanat. Byaſcorides. Euforbiuꝫ ſimile eſt ferule albe naſcēs in mauritania ceſarienſi: plurimū lacrimū facit inſcidū valde. Optimuꝫeſt recēs ſubalbidum: glutinoſum linguā vehem̄ter ſubmordens: et qd̓ ſubtractis pellibꝰ legitur. aūt quod īterram cadens. virtus eſt ei calida cauſtica dyaforeticaColliriis nobilibꝰ miſcetur. dolores ſchyaticos curat.Oſſa cōfracta impoſitū eiicit. Sed cauenduꝫ eſt ne carnem aliquo tangat. valet ydropicis colicis ī omnibus frigidis. ventris aūt colerā turbat. ſit im grauēfacit qꝛ ſiccatiue virtutis eſt. Actor. Notandūherba ꝙͣ ſuccus eius appellatur eūforbiū. vel ip̄a herbaꝓprie dicitur eūforbia. euforbiū aūt ſuccus. de quo etiāinter ſuccos herbaꝝ inferius dicetur. LXXVI. Auicēna De euꝑatorio.Uꝑatoriuꝫ eſt ex herbis aromaticis hn̄s folia(ſicut canabi. flos eius eſt ſicut nenufar. et illuduod ex eo admīſtratur eſt ſuccus eius. Naꝫ calidum eſt in gradu pͥmo: ſiccū in ſcd̓o. Eſt aūt ſubtiliatiuum et inciſiuū valde. Abſterſiuūqꝫ eſt ſine manifeſta caliditate. In ip̄o eſt pauca ſtipticitas et ponticitaset amaritudo aloēs. Bonuꝫ eſt vitio alopicie atqꝫ tyrie ſuꝑ vlcera difficilis cōſolidationis linitur cum veteriadipe. Eiuſqꝫ ſuccus ſcabiei cōfert ac pruritui. quādobibitur aquā terre et oximelle. ſimiliter flos eius. ſedfortior ſuccus ip̄ius. Cōfert doloribꝰ epatis et eiꝰ opilationibꝰ. ip̄mqꝫ cōfortat. duriciei quoqꝫ ſplenis cōfertac ſtomachi apoſtematibꝰ. herba etiā et ſuccus cōferūtmaliciei forme et accidētibus. Iteꝝ in potu vino datur: et cōfert inteſtinoꝝ vlceribꝰ. Cōfert iteꝝ in febribꝰcronicis et antiquis. ꝓprieqꝫ ſuccus ſucco abſinthii. Plinius libro. xxv. Eupatoria regiam autoritatemhꝫ. caulis lignoſi nigricātis hirſuti cubitalis aliquādoet amplioribꝰ foliis interualla quīqꝫ et in ip̄a ſunt vtcannabis ambitum inciſisᵉ quīqꝫ partito: uigris et ipſis plumoſiſqꝫ radice ſuꝑuacua. Semē eius in vino potum auxiliatur vnice diſentericis Byaſcorides. Eupatorium eſt frutex ſarmētoſa: cuiꝰ haſtā recta eſt lignoſa tenuis ac nigra et aſpera cubiti longitudīe vel amplius porrecta folia ſicut pēthaphiloni aut cannabo ſūtin gyro diuiſa: et in capite inciſa ſunt: vt ſerra. Semenaūt in media haſta eſt aſpeꝝ et ſubtus decliuū. folia eiꝰſicca cum axūgia porcina veteri trita et impoſita ad cicatricem ducunt vulnera dura. Semen eius et folia bibita cum vino dyſentericis ac morſibꝰ venenatis occurrunt medicādo. Conſtantinꝰ vbi ſupͣ. Eupatoriū eſtcalidum in pͥmo gradu. ſiccum in ſecundo. Extenuat etmundificat. inde mitigat eꝑatis dolorem: eiuſqꝫ ſoluitduriciem et aperit opilationē. LXXVII.Iſidorus De ferula. Erula dicta eſt a medulla. Nam ilum varro tradit ferule eſſe medullā quā greci appodelan vocant. Nōnulli aūt a feriēdo ferulā vocāt. Hacetenim pueri vapulare ſolent huius ſuccꝰ galbanū eſt. Pliniꝰ libro. xiii. Ferula naſcitur locis calidis: atqꝫ

traijs maria geniculatis nodata ſcapis duo ſunt eiꝰ genera. Nartheca greci vocāt aſſurgentem in altitudīeꝫ.Nartheciam vero ſemꝑ humilē. a genibꝰ exeuntia folia ſunt maxīa vt queqꝫ terre ꝓxima. Cetera natura eadem que aneto et fructu ſimilis. Nulli fruticum leuitasmaior eſt. ob id geſtata facilius baculoꝝ vſum ſenectuti p̄bet. Semen ferule tapſiam quidā vocauere deceptieo ferula ſine dubio eſt tapſia ſed ſui generis. feniculi foliis: inani caule. nec baculi longitudīe excedente. ſemen quaſi ferule. Ignē ferulis optime ſeruari certū eſtet ob id eas in egypto p̄cellere. Ideꝫ in libro. xx. Semen ferule aneto eſt ſimile. ab vno caule diuiditur cacumine: femina putatur. Caules eius decocti eduntur.Cum amurga ac melle ſtomacho vtiles comedātur. Siaūt plures ſumpti fuerint dolorē capitis faciūt. Radixeiꝰ denarii pondere in duobꝰ vini cyathis aduerſus ſerpentes bibitur ip̄aqꝫ radix impoītur. Sic et torminibꝰmedetur. Ex oleo autem aceto cōtra ſudores immodicos. vel in febribꝰ ꝓficit. Aluuꝫ ſoluit ferule ſuccꝰ fabamagnitudīe deuoratꝰ. E viridi ferulū ramuſculꝰ vtiliseſt ad omnia ea vicia. ad ſanguinē ſiſtendum. deceꝫ grana ſeminis bibūtur in vino trita vel medulla. Sunt quicōmicialibꝰ morbis danduꝫ putāt luna quarta ſexta vlſeptima. lingule mēſura. Natura ferulaꝝ murenis infeſtiſſima. Tacte quidē ea moriūtur. Caſtor radicis ſuccum. etiā claritati oculoꝝ cōferre multū putat. Diaſcorides. Ferula viridis emoptoicos et ciliacos maximeiuuat: cuꝫ vino potata morſibꝰ venenatis occurrit. Tuſa et impoſita. fluxū ſanguinis vulneꝝ ſtriugit. Semēeius bibitum torſionibꝰ medetur. Idem oleo tritumet punctum ſudorem cōmouet. huiuſmōi virge comeſtecapitis dolorē cōmouent. in ſale vero poſite comedi poſſunt. LXXVIII. De filantropo. Diaſcorides.Ilantropos grece dicitur herba. latine dicit̉ylapapo purpurea. Ip̄a ē aparinen̄. virgas habens multas longas raras aſꝑas. folia verorara et in ordine poſita. Semen eſt illi album rotūdumduꝝ et ꝑuum. In medio ſicut vmbilicus ꝑtuſatum. florem habet album circa muros et ortos naſcitur eiuſqꝫfolia veſtibus tranſeūtium inherent. et ob id filātroposdicitur. huius herbe ſuccꝰ et virgaꝝ ſeminis eius. morſum ſphalōgionis mitigat: et venenis occurrit vinobibitus. Idem quoqꝫ ſuccꝰ aurium dolorem mitigat infuſꝰ. herba vero axungia mixta ſpargit ſcrophas. foliaeius ꝯſtrīgentis ſunt virtutis. ꝓpterea fluoris ſanguīscathaplamati appoſita medentur. ac rei coherenti miſcentur Plinius libro. xxiiii. Filātropos herbaꝫ greci naſutheū appellant: eo veſtibꝰ adhereſcat ex hacimpoſita corio dolores capitis ſedātur. Ideꝫ in libro.xxvii. Apparinen quā alij filantropon vocat: eſt herbaramoſa hirſuta. quinis ſenſue in orbem circa ramosfoliis interualla. Semen habet ſubdulce rotundū durum et cōcauum. Naſcitur in agro frumētario vl̓ in ortis pratis ve aſꝑitate etiā veſtium tenax. Efficax ſemīepoto ex vino ꝯtra ſerpētes atqꝫ ſphalāgias. foliis eiusimpoſitis: abundantia ſanguinis ex vulneribꝰ reprimitur. et ſuccꝰ eiuſdem auribꝰ infunditur. LXXIX. De filice ac filipendula. Iſidorus.Ilix eſt herba a ſingularitate folūi appellata.ex vna deniqꝫ virgula cubitali altitudīe: ſciſſagignuntur folia. reſimplicata velut pinna. Plinius vbi ſupͣ. Filicis duo ſunt genera nec floremnec ſemen habentia. vnum greci p̄terin vocant. Alij vero blachnon dicunt. Cuiꝰ ex vna radice ꝙͣplures filiceſexeunt. bina quoqꝫ cubita excedentes longitudine: nongͣues odore. hanc marem exiſtimāt. Alteꝝ genus grecivocant thelypterin. Alii vero nympheoterin. Eſt autēſingularis et fruticoſa: breuior ac mollior et denſior