LiberDecimus

putredinem. Succus eius cum vino datus dolorem ſtomachi ⁊ inteſtinorum ex frigiditate vel ventoſitate ſol.LXII.¶ De coloquintida.¶ Iſidorꝰ.Oloquintida eſt agreſtis cucurbita: ⁊ vehemēter amara: que ſimiliter vt cucurbita ꝑ terrā flaGella tendit. Dicitur aūt coloquintida eo ꝙ ſitfructu rotundo atqꝫ foliis vt cucumis vſualis. ¶ Gyaſcorides. Coloquīt idā agreſtis haſtas et folia hꝫ ſuꝑterram: ſimiles cucumeri ortiuo. Que folia inciſa ſuntet guſtu amara. Semen habet rotundū vt pila. qd̓ colligendum eſt cum maturitas colorem variauerit. Huiuspile ſicce tuſe: et mixte: clyſteri adhibite ſchyaticis medentur. et ꝑaliticis opitulatur. flegma et coleram deponūt. mēſtruis imꝑāt. abortū faciūt dolorē dentiū deponūt. Cacoſtomacha eſt. et inde colliria fiunt. ¶ Plateariꝰ. Coloquītida calida eſt in tercio gradu ſicca in ſecūdo. Et eſt pomum cuiuſdā fruticis eiuſdem noīs cuiusmedulla potiſſima eſt vſui medicine. Semē ſecundariocortex aūt habet efficaciā modicam. Eligenda eſt illa q̄habet medullā cōtinuam. et multū albam: et ſemina bene medulle inſita. Illa aūt abiicienda: q̄ cum cōcutiturmultum ſonat et aliā ſimiliter: cuius interiora cū manibus tractatur: facile puluerizātur. pōt aūt ſeruari ꝑ ſexannos. et melius in pomo ip̄o. et habet virtutē diſſoluēdi: ꝯſumendi: ex amaritudīe: et virtutem diureticā. purgat quidem principaliter flegma. ſecūdo melancoliam.et valet cōtra quartanā et cōtra ſcabiem vetuſtiſſimaꝫcōtraqꝫ dolorem dentiū interioꝝ. decoctio puluis eiuscōtra lumbricos et vermes auriū. Succus eius contraſplenis et epatis duriciem Auicenna. Coloquintidaalia eſt maſculus: alia eſt femīa: maſculus eſt villoſꝰ. femina laxa: alba: facilis. eligenda eſt aūt alba vehem̄ternigra em̄ mala eſt ⁊ ſimiliter dura. Eſt aūt calida ⁊ ſicca in tercio gradu. reſolutiua: inciſiua: et attractiua exlonginquo. cōfert aūt doloribꝰ neruoꝝ et iuncturaꝝ. etſchgatice et pōdagre frigide: purgatqꝫ cerebrū: Solution vero educit flegma groſſum ex iuncturis et neruis.ꝓprie etiā ſoluit colerā et cōfert colice humide ⁊ ventoſe. Euacuatio ꝑ eam facta cōfert dilationi anhelitꝰ. Illa que colligitur viridis ſuꝑflua ſoluit et conturbat: itavt fortaſſe interficiat. Item coloquītida ꝯfert egritudinibus renū et veſice. Radix eius cōfert ꝑaliſi. nocꝫ autem ſtomacho. Idem confert morſui vipere. et eſt ex medicinis magis iuuātibꝰ ad puncturā ſcorpionis. Itē radix eius cum aceto decoquitur: et os ex eo colluitur addolorē dentiū. Cuꝫ āt in oleo coquitur: oleuꝫ illud ſtillatum cōfert ſonitui in aure. et facit eradicationem dentium facilem. Dixerūt autem quidā: ꝙ oportet: vt alienētur cortex et ſemen eius. Et cū non eſt ſuꝑ arborem nilſi coloquintidā vna mala eſt et pͥn̄icioſa. ¶ Razi. Coloquintida calida eſt et ſicca. groſſum expellit flegmā. Caput mundat. Neruoꝝ dolori: et ex ſiccitate paſſioni: acfrigide podagre et elephātie bn̄ficiuꝫ parat. ¶ Conſtātinus vbi ſupra. Coloquintide flegmaticos et viſcoſoshumores purgāt. tortiones tn̄ in ſtomacho et dolores īinteſtinis generāt: eademqꝫ excoriant¶ LXIII.¶ De coniza et conſolida. ¶ Dia ſcoridesOnizā quedaꝫ eſt maior ⁊ odore grauis. Aliavero ꝑua et iocundi odoris et inter has mediagrauabilioris. pͥma dicitur etiaꝫ coniza lata. ſiue nauitis. vel. vt latini dicūt. armentalis. Secūda vocatur etiam libanotis. ſiue. vt dicunt latini. pix marinaMedia vero appellatur etiā coniza cephaleos: ſiue. vtlatini dicunt. cynus mīor. Maior et minor hn̄t folia oliue ſimilia: ſed aſpera et pinguia. Minoris quidē foliaſūt odorata. Maioris aūt grauis odoris. virga maioris eſt duobꝰ cubitis longa. Minor aūt vnius pedis lōgitudine porrecta. florem habet fragilem et amaꝝ. colo

rem melinum. Cūqꝫ floruerit velut capillos facit. Padix eius inutilis eſt. Omnis aūt frutex cum foliis ſuisfumigio adhibitus: et carbonibꝰ vel igne ſuppoſitus.venena longius arcet. Aqua eius ſparſa pulices necatfolia eius cathaplaſmata morſus venenatos mitigantpuſtulas et vulnera curat. flores eius ⁊ folia bene adhrbentur vctericis. ⁊ cum aceto bibita epilenticum auruantur. Elixatura eoꝝ adhibita fomento: cauſas matrcis cōponit. oleo mixta et ꝑuncta tuta corꝑa contra frigora cuſtodit. Minor autē impoſita et cathaplaſmata.dolorem capitis mitigat. Media vero coniza haſtā habet longam: groſſam: et folia lenia. Maior et minor colefacit et deſiccat. flos cum foliis in vino bibitus vebementer menſtrua purgat. ¶ Plinius libro. xxi. Comzeduo ſunt in coronamentis genera: Mas et feīa. eſt autem in foliis differentia. Femine nanqꝫ tenuius ⁊ conſtrictius et anguſtius. Imbricatum maris et ramoſiuseſt. flos etiā eius magis ſplēdet. Serotinus vtriqꝫ poſtarctuꝝ. Mas eſt odore grauior. femīa vero acrior. ⁊ iōꝯtra beſtiaꝝ morſus aptior. folia femine hn̄t odorē mellis maſcule radix appellatur a quibuſdam libanotis.¶ Ex herbario. Coniza minor hꝫ gratiſſimū odorē maior habet grauē. folia minora et pinguiora. flos vterqꝫſimilis. hec cum foliis incenſa ſerpentes fugat. Culiceſet pulices interficit. vulneribꝰ cunctis medetur. flos eius cum foliis tritus in vino potatus mēſtrua mulierismōuꝫ: ꝑtus diſcutit: et difficultatē vriue ꝯmouet. Morbum quoqꝫ regium ſanat. purgat matricē. doloreꝫ capitis ſedat. Oleo in quo fuerit decocta. ſi corpus vngat̉:frigide febres expelluntur. Cōſolida maior q̄ ⁊ ſimphicum dicitur. ſiccata et in puluerem redacta: potuiqꝫ data: mox ſanguinē reſtringit.¶ LXIIII.¶ Iſidorus¶ De cōſto.Oſtum eſt radix herbe uaſcētis in india arabiaet ſyria. Sed melius eſt arabicū. Eſt em̄ albuꝫt leue ac ſuaue. odore iocūdum. Indicū ē atrocolore et leue: vt ferula Syriacum vero graue ponderebuxeo colore: acriqꝫ odore. Sūmum tn̄ eſt albū leue aridum guſtu incendens. ⁊ eſt ignee virtutis et vnctualis¶PPlinius libro. xxii. Radix eſt folium indis in precioſunt̉: ⁊ maxime radix coſti: guſtu feruens: odore eximiofrutice alias inutili. Buo ſunt eius genera videlicꝫ nigrum et qd̓ melius eſt candicās. ¶ Auicenna libro ſecundo. Coſti ſpecies ſunt tres vna eſt coſtus arabicꝰ. albus lenis aromaticꝰ. Secūda eſt coſtus indus. niger. lenis. amarus. grauis odoris. qͥ dicitur gariofilatū. Tercia ſpeciēs melior eſt: cuius eſt odor pini: ⁊ tendit ad nigredinem. Coſtus romanus hꝫ latum odorem. bonꝰ atcoſtus qn̄qꝫ falſificatur cū emilendinis radicibꝰ. ⁊ ꝓphoc nō mordicat linguā: nec habet odorem fortem. Ehauteꝫ melior albus: recens: plenus: nō corroſus. deindeindus niger lenis. Eſt aūt melior marinus: ſubtiles habens cortices: ⁊ eſt coſtus calidus. in tercio. ſiccus in ſecundo. In ip̄o eſt amara qualitas et acris valde. et caliditas. ⁊ acredo adeo vt vlceret ip̄e. cōfert omni morboindigenti calefactione. et vt ex illo extrahātur huoresde ꝓfundo. abſtergitqꝫ pannuꝫ cutis. linitus cum aquaet melle. Amarus coſtꝰ vlcera exiecat humida. conrermollificationi neruoꝝ: et cōtritioni lacertoꝝ. et ſch̓yalice ſuppoſitus: vt emplaſtrum. cōfert etiā litargie: pecioriſqꝫ doloribus. et prouocat menſtrua bibitus. ꝓuodaetiaꝫ vrinam: et extrahit aſcharides: ac vermes. Rigre quoqꝫ confert in febribus: cum oleo linitus. confeſtiterum morſibus omnibus ſcilicet morſui vipere: celeriſqꝫ cum bibitur cum viuo vel abſinthio. Oleum decoſto iuuentam in capillis cōſeruat. in diuerſitatibꝰ dirpoſitionum peſtilentie iuuat. Odorem vaſis ⁊ aeris etficit bonum. remouetqꝫ velociter pruritum et ſcabiem¶ Platearius. Coſtus eſt calidꝰ ⁊ ſiccus ī tercio gdb