LiberDecimus

libro. xx. Intubū erraticū apud nos quidā et ambugiaꝫappellauere. In egypto vocant cichoriū. Id refrigeratin cibo ſumptū. et collectiones ſanat illitū. Succus decoctus ventrē ſoluit. iocineri ac renibꝰ et ſtomacho ꝓficit. In aceto decoctum: vrine tormina diſcutit. Itemqꝫmorbū regiū e mulſo: ſi ſine febre ſit veſicam adiuuat.Mulieꝝ purgatōibus in aqua decoctū adeo ꝓdeſt: vtemortuos trahat ꝑtus. ¶ Ideꝫ in libro xxi. Cicoriumpoſt vergilias naſcitur: florentqꝫ ꝑticule eius. Radix ēeis lenta quā vtuntur ad vincula ¶ Actor. Hec herbaſcꝫ que vulgo dicitur cicoriū: ip̄a etiā alijs noībus preter ſupͣdicta dicitur elytropium et dyoniſia vn̄ de ipſaquoqꝫ dicetur inferius ſub hac littera ē videlicet ſub elitropie nomine.LX.¶ De cicuta et cinogloſſa. ¶ Iſidorus.Icuta dicitur: eo ꝙ in tyrſo geniculatos nodoſhabeat occultos: vt cāna. ſicut dicitur foſſa cea: q̄ occulta eſt. hec potui data interficit. Hācſocrates bibit et expirauit. hic cū hominibꝰ venenū ſit:capellas tamē pīgues efficit ¶ Pliniꝰ libro. xxv. Cicu.ta venenū eſt publica quadā atheniēſiū pena inuiſa. admulta tamen vſus nō omittēdi. Semen hꝫ noxiuꝫ. Cailis aūt eſt viridis: ⁊ vrit plerūqꝫ ſicut in platanis. leniſhic et geniculatus vt calami nigricans. Altior ſepe biuis cubitis. In cacuminibꝰ ramoſis. habet folia coriandri tenuiora: graui odoratū anizo craſſius. radice concaua nullius vſus. Semini et foliis ineſt vis refrigeratoria. que ſi enecat: incipiūt algeri ab extremitatibꝰ corpis. Remedium aūt eſt prius ꝙ ꝑueniat ad vitalia. natura vini excalefactoria: ac ī vino potata. irremediabil̓exiſtimatur: Succus exprimitur foliis atqꝫ floribꝰ. tūcem̄ eſt maxime tempeſtiuus et melior. Semine trito exp̄ſſus et ſole denſatus in paſtillos necat ſanguineꝫ ſpiſfando. hec altera vis. Ideoqꝫ ſic necatoꝝ in corporibuſapparent macule. Ad diſſoluēda medicamenta vtūturillo ꝓ aqua: et ad refrigerādū ſtomachū fit ex eo malagma. valet ad cohibendas epyforaſ eſtiuas. oculoꝝqꝫ dolores ſedandos circūlitū. Miſcetur colliriis: ⁊ aliaſ omnes cohibet reumatiſmos. folia quoqꝫ tumoreꝫ omneꝫ:ac dolorem ⁊ epyforā ſedant. Anax illaus autor eſt māmas virginitatis illitas: ſemꝑ eſſe ſtaturas. Quod certum eſt. lac puerperarum extinguit manmis impoſituꝫveneremqꝫ teſtibꝰ circa pubertatē illita. Maxima lauseſt partice. mox laconice. cretice. aſiatice. In grecia vero megarice: deinde attice. ¶ Cōſtantinus vbi ſupra.Cicuta eſt calida et ſicca in tercio gradu groſſos humores ac viſcoſos attenuat. vrinaꝫ et menſtrua ꝓuocat etaugmentat. Lumbricos et aſcarides necat. ſchyaticoset artheticos de groſſo flegmate iuuat. ſi in eius apozimate lauetur aut potetur. Groſſam inteſtinoꝝ ventoſitatem diſſoluit. Colicam paſſionē: et yli dolorem curatpectꝰ ac pulmonē de viſcoſo et groſſo flegmate purgat.¶ Platearius. Cicuta calida eſt et ſicca in tercio gͣdu.virtutem habet diſſoluendi: attrahendi: et conſumendiHac nō vtimur in interioribus: qꝛ venenoſa eſt. ⁊ in ſubſtantia et in qualitatibꝰ. In tantuꝫ em̄ diſſoluit: ꝙ ſpiritus inaniūtur: et ex hoc mēbra mortificātur virtutē habet potiſſimā ſcd̓m radicem. ſcd̓o ſcd̓m folia. minoreꝫ ſecundū ſemen. vnde ſemen eius qn̄qꝫ ponūt in mediciniſet ex ea vngentum potiſſimū fit cōtra arteticam et podagram. ſi fiſſa ꝑ mediū ponatur ſuꝑ arteticam: citiſſimūqꝫ remediū ē. ¶ Iſidorꝰ. Cynogloſſos eſt herba quālinguā canis vocant: eo ꝙ ad morſum caninū trita cumſale ſuccurrat impoſita. ¶ Plinius vbi ſupͣ. Cynogloſſos caninam imitans linguā topiariis oꝑibus eſt gͣtisſima. aiuntqꝫ eaꝫ que tres tyrſos ſeminis emittat. eiusradicem potam ex aqua ꝓdeſſe ad tercianas. que quatuor ad quartanas. Eſt ⁊ alia ſimilis: et que lappas feratminutas. cuius radix pota ex aqua ranis et ſerpentibꝰ

aduerſatur.LXI.Iſidorus¶ De cipero.Iperus eſt radix iunci trianguli. foliis ſimilibꝰpomi. radicibus nigris in ſimilitudinem oliuaꝝꝯtiguis: odoratiſſimis: atqꝫ acerrimis. Naſcitur auteꝫ in paludibꝰ et vacuis locis. et a grecis nomēhabet: eo ꝙ virtutem habeat feruentē. ¶ Pliniꝰ libro.xxi. Cyperus eſt gladioli ſpecies paluſtris bulboſa radice: laudatiſſimꝰ in inſulis crete. deinde naxio ⁊ poſteaphenice. Cretico eſt candor odorqꝫ vicinus nardo acrior naxio. Exiguū ſpirans pheniceo. nullus egiptio. Iulio menſe iubet eum mago ad radicem ſecari. Tercioqꝫdie donec cādidius fiat in ſole ſiccari. quotidie autē ante ſolem occidentē in tectū referri. eo ꝙ paluſtribꝰ detectis noceāt rores nocturni. Mirū tradit appollodorusBarbaros huius herbe ſuffitū excipientes ore lyenescōſumere. Et non egredi domibꝰ niſi ab hoc ſuffitu ſicetiā validiores ac firmiores fieri. et ip̄m aduerſus calculos efficaciſſimū eſſe. Cyperus itaqꝫ iuncus eſt anguloſus iuxta terrā candidus cacumine nigro pīguiorqꝫfolia porraceis exiliora: in cacumine minuta: inter q̄ ſemen eſt. Radix oliue nigre ſimilis: quā cuꝫ eſt oblongacypericam vocat magni vſus in medicina. laus cyperopͥma eſt hāmoniaco ſecūda rodio. tercia thracio. nouiſſima egiptio. Eſt et ꝑ ſe iudica herba: que cyperis vocat̉et gīgiberis effigie. cōmanducata vim croci reddit. Ciperus medetur oris et genitalium vlceribꝰ: et radix aduerſus ſerpentū et ſcorpionū ictus p̄ſertim remedio eſtCalculos expellit: et vrinam cit: ob id vtiliſſimū ydropicis. ¶ Dyaſcorides. Cyperum vel vt alij dicunt eriſtetum habet folia porro ſimilia: ſed oblōga et tenera. Aſcendit aūt de terra cubito vno: et ſemis haſtam habensanguloſam: iunco ſimilem: que in capite generat ſemē:Radices vero ſub terra rotūdas et oblongas: ſicut oliua nigras: multas et cōiunctas: colore nigro. odore ſuaui: guſtu ſubamaro. Naſcitur in locis aquoſis ⁊ in paludibus et in pratis: In his radicibꝰ illa nobilior eſt: q̄fuerit grauior et durior. atqꝫ groſſior et non frangibilior ſed aſꝑior: et odore plenior. vires habet calefaciendiac deſiccādi abſqꝫ mordicationē. Ideoqꝫ multū infuſamirabiliter curat vlcera que cicatrizantur difficile. Inſe quoqꝫ ſtipticū aliquid habet. et ideo ad oris remediūvalet. Diuretica eſt: et inde habet vim cōminuēdi: perquā cōminuit in renibꝰ generatos lapides vrinā ⁊ menſtrua ꝓuocat. fertur et in india cipeꝝ naſci: quod cū maſticatur colorem croceum facit. ¶ Auicenna. Cyperūeſt radix plante: ſimilis ſegeti: niſi qꝛ ſubtilior eſt et longior. Melius eſt illud quod eſt ſpiſſum graue et ad frāgendū difficile: aromaticum. cuius herba breuis eſt. eteius acredo vehemens. In ip̄o eſt ꝑua ſtipticitas: et exicccat ſine mordicatione. aperit orificia venaꝝ: et vētoſitates extenuat. adurit ſanguineꝫ: poītur in emplaſtrisColorem bonū efficit: et bonum oris odorem. Inde auteꝫ vt dicitur. pilos abradit. Idem cyperum conſolidatea que ſunt difficilis cōſolidationis: et fiſſa: et putridaet corroſa: cum oleo de grano viridi. Item valet ad dolorem in yliis: et ſtringit neruos. Cale facit ſtomachumet ep̄ar cōfert putredini narium: et oris: alcola: lapidemextrahit et frangit. Et cōfert debilitati veſice. ac frigori eius. valde quoqꝫ renibꝰ et matrici et emorroidibꝰ etantiquis febribus. Ml̓titudo autem eius acqͥrit leprāCyperus eſt radix iunci trāſmarini: quāto maior tantomelior. Et eſt ſubſtantia indica cōtinua et tuberoſa: inſecundo gradu calida et ficca. ꝑ bienniuꝫ ſeruatur. Minoris eſt virtutis qui apud nos naſcitur: ac ꝑ annuꝫ ſeruatur. Eligendus eſt nō ramoſus: et qui cum frāgiturinterius colorem citrinū p̄tendit: et facile puluerizaturHꝫ vim ex ſubtilitate ſua diureticam: et valꝫ cōtra ſtrīgiriam: et diſſuriam: cōtraqꝫ litargiam: et ad mulieruꝫ