LiberDecimus

et viridia. ſicut cauliculi rotunda. ſerratim exteriꝰ inciſa. virgam lapacio ſimilem: radicem groſſam: grauē acfortē. et acerrime ſucculētam. Succo ſcꝫ inſcido. ac ſtiptico et acerrimo: rubri coloris: et amaro valde. Hec radix cōquaſſationibꝰ vtilis eſt. pleureticis ac diſpnoicismaxime ꝓdeſt. tuſſim antiꝙͣ ꝯpeſcit. aſmaticis et emoptoicis ſingulare p̄ſidium eſt. Nō frebrientibꝰ cuꝫ vinofebrientibꝰ cum aquā datur. Tortionibuſ vero clauſisſtericis ſimiliter data ꝓdeſt. menſtruis imꝑat: abortumfacit. Ex acredine quidem ſua p̄dicta facit. In hoc aūtꝙ ſtiptica eſt plagas glutinat. ac reumata iuuat. Succus etiā eius hec om̄ia facit maxime vulneribꝰ cicatriceꝫ inducit: paracoleſim efficit. In carnibꝰ inciſis addita memoratur: ꝙ carnem in ſe coagulare facit hec in licia et archadia abundat. Centaurea minor naſcitur ī locis aquoſis. yperico vel origano ſimilis. virgā habensp̄longam: anguloſam. florem purpureū folia minuta etoblonga: ſicut rutha: ſemē vt triticū. Radix eſt ei oblōga et amara que viridis tuſa impoſita vulnera purgatꝑacoleſim p̄ſtat. cicatrices vulneribꝰ inducit. Elixatura eius bibita pingues humores deponit. Succus eiuſaddito melle caliginem oculis detergit. menſtruis imperat. abortum facit. neruis dolētibus fomento auxiliūpreſtat.¶ LVII.¶ Platearius.¶ Iterum de eademEntaurea calida eſt et ficca in tercio gradu: ⁊eſt herba amariſſima. Eſt aūt centaurea māioque maioris efficacie eſt. ⁊ minor que minorisradix maior habꝫ amaritudinē cum quadā dulcedine etetiam ponticitate. vnde virtutē habet cōglutinādi. Cētaurea maiorem habꝫ efficaciā ſcd̓m folia ⁊ flores. ī vere colligi debet. in vmbroſo loco ſuſpendi ac deſiccari.jannū in multa efficacia pōt ſeruari. virtutē habet diureticam attractiuā et cōſumptiuam vinuꝫ decoctioniseius addito zuccaro valet cōtra opilationes ſplenis etepatis: remediat veſice. puluis eius valet cōtra yliacaꝫpaſſionem: et cōtra ꝑaliſim. Succus eius eſt cōtra vermes aurium: ⁊ cōtra lumbricos: et ad viſum clarificandum ¶ Auicenna. Centaurea maior ⁊ minor naſcūturin fine veris. Groſſa ſpēs habet duas citrinā et albamin quaꝝ capitibꝰ eſt viriditas: herbe vero ꝑue. habꝫ folia ſicut ruthe. ⁊ aſſumitur ſuccus ex ea: quādoqꝫ ex viridi: quandoqꝫ ex ſicca. In aqua em̄ decoquitur: donecaqua virtutem eiꝰ aſſumat. deinde aqua illa rectificat̉.Calida eſt et ſicca in gradu tercio. et in ip̄o ſunt abſterſio: ⁊ ſtipticitas: et acredo: parūqꝫ dulcedinis: et exiccatio. Et eſt ſine mordicatione. fertur autē ꝙ ſi coquaturcū carne inciſa: cōiungit eam. Que recēs eſt mūdificatvulnera: ⁊ vlcera ſigillat antiqua. Que aūt eſt ficca: ponitur in emplaſtris: ⁊ conſolidat fiſtulas ⁊ vlcera ꝓfunda et vulnera mala. Et quādoqꝫ fiſtule de centaurea replentur ⁊ ligātur earūqꝫ diſpoſitio rectificatur. Cōfertetiā attritioni in lacertis: et ſaniei ī eis. Et qn̄qꝫ clyſtere refectum ex ea cōfert ſchyatice. doloribuſqꝫ neruoꝝet cōcuſſioni eoꝝ. Sed mīor eſt magis iuuatiua ad illaomnia. vtraqꝫ cōfert anhelitꝰ difficultati. Et datur d̓ illa in potu cū vino frigide pleureſi: et ſputo ſanguinis.confert etiam opilatōni epatis et duricie ſplenis. prohibet autem ſputum ſanguinis propter ſtipticitatem. vrinam et menſtrua prouocat. fetum extrahit. ac vermesinterficit. Batur et de illa in potu ad pungitiuum dolorem ventris: et dolores matricis. Colice quoqꝫ cōfertet minoris quidem decōctio quādoqꝫ ſoluendo ex flegmate et humore crudo coleram educit. potuſqꝫ duaruꝫſpecieꝝ eius qn̄ ſuꝑfluit ſolutione ſanguinem: et ꝓprieminor educit.IVIIII.¶ Iſidorus.¶ De ciclamine.Iclaminos grece dicta eſt a quodaꝫ qui ciclosvocatus eſt. ſiue qꝛ rotundam habeat radicem

Greci nanqꝫ cicla rotundum vocant̉. Huius autem eadix aūt ſuccus ſi vino admixtus fuerit: ebrioſos facitNaſcitur ī agris et locis ſiluoſis. ¶ Plimiꝰ libro. xxpCiclaminos habet folia minora ꝙͣ hēdera: et nigrioraet tenuiora: ſine angulis. in quibꝰ albicant macule. caule exiguo: floribus purpureis: radice lata: vt rapum prderi poſſit. cortice nigro. in vmbroſis naſcitur. et a ur̄iotuber terre vocatur. In oībus domibꝰ eſt ſerenda. ſi verum eſt vbi ſata ſit nichil nocere mala medicam̄ta. Radix eius bibita valet cōtra ſerpentes om̄es. Narrant ⁊ebrietatem rep̄ſentari: addita in vino radice: atqꝫ ſiccata. Suū tamen venenū ineſt ei: tradūtqꝫ: ſi pregnās radicem trāſgrediatur: abortum fieri. Eſt et altera cyclaminos cognomine cyſſanthemos: geniculatis caulibusſuꝑuacuis: a priore diſtas: circa arbores acinis hedereſed mollibus ſe voluens. flore cādido ſpecioſa: radice ſuꝑuacua. Acini tm̄ in vſu ſunt acri guſtu et lenti in vmbra ſiccantur. tuſiqꝫ in paſtillos diuiduntur. Michi ettercia cyclaminos demonſtrata eſt: cognomē chameciſſos: vno omnino folio: radice ramoſa: qua piſces necantur ¶ Dyaſcorides. Cyclaminis folia ſunt aſo ſimiliaet vario picta. inter que ſunt et alba folia. Tirſus eſt einiger ſine foliis: vnius palme. habens in ſūmo flores roſeos vel purpureos. Rādix nigra et groſſa ⁊ lata: ſicutrapa. que cū aquā bibita ꝑ vētrem deponit humores etflegma. menſtruis quoqꝫ dicitur imꝑare bibita ⁊ impoſita. Et ſi ſuꝑ eius radices mulier p̄gnans trāſierit: abortum facit. diu vero ꝑturiētibus ſub femore poſita citius generare facit. Cū vino bibita venenis eſt ꝯtrariamorſuſqꝫ venenatos ſaluberrime curat cathaplaſmatibus adhibita. Succus eius melli mixtus ⁊ naribus immiſſus: caput purgat. eiuſqꝫ puluis ſparſus anuꝫ ꝓpendentem reuocat. Radix eius cathapſaſmata tumenteꝫſplenem attenuat alopicias emēdat. macl̓aſqꝫ ſordidaslimpidat pōdagricis ſubueīt. et vulnera capitis ſanat.¶ Conſtātinus vbi ſupra. Ciclāni calidū et ſiccū intercio gradu cū vino potatū morſus reptilium curat. vſtūet cū accto temꝑatum valet cōtra venenū ⁊ locis ſchyaticoꝝ impoſitū dolores placat. valet etiā ſuꝑ alopiciaꝫPlateariꝰ. Ciclāni eſt calidū in qurato gradū: quodcaſſanius et panis porcinus et maluꝫ terre appellatur.Radix ip̄a ciclāni dicitur quaſdā habere tuberoſitateſque quāto maiores: tanto efficaciores ſūt. Radix ergoſiccat a magnā habet efficaciā. ſed recens maiorem. h.bet aūt colligi circa finem autūni. et in quatuor partesſcindi: ac ꝑ filum in vmbroſo loco: vel ad ſolem puꝝ ſuſpendi. ſicqꝫ ꝑ ānos duos in efficacia ml̓ta poteſt ſeruari. habet aūt virtutem diſſoluēdi: et attrahendi: et cōſumendi: cuius eſt vſus ad emorroidas inflatas et nō fluentes: exterius apparentes. ad menſtrua quoqꝫ ꝓuocada: et matricem mūdificandam ⁊ cōtra vicium ſpleniset cōtra apoſtemata ex frigida cauſa: ⁊ cōtra fiſtulam.¶ AX¶ Platearius¶ De cicorea.Icorea que ⁊ ſpōſa ſolis: et ſolſequiū ⁊ intubadicitur. frigida ⁊ humida eſt in ſecundo grad¶ erba ip̄a comeſta valet ꝯtra venenū. Quod ſiſit ⁊ ſicut morſura: īponitur trita. Succꝰ eiꝰ vꝫ ad opilationem ſplenis et epatis ex calida cauſa et cōtra califactionem eiuſdem. hec herba viridis eſt multe effica:cie. ſicca vero nullius vl̓ ꝑue. Cocta ⁊ comeſta valꝫ oplationi ſplenis ⁊ eꝑatis. Et cōtra calefactionem epat uSuccus epati ſupponitur vel cathaplaſmatur. et qui.virtutem habet reſtinguendi venenū: animalia quēdaꝫa venenoſis animalibꝰ leſa: huius herbe tactu ſanaturConſtantinus in libro graduū. Sponſa ſolis frigioē et ficca in pͥmo gradu. Confortat ſtomachum. ⁊ valetcōtra ſcorpiones. aliorūqꝫ reptiliū morſuꝫ. Cum mirramixta ⁊ mulieri ſuꝑpoſit a ꝓuocat mēſtrua. ¶ Plinius