LiberDecimus

orebere valet: aut debet Nam vniuerſum ſenſibile cuꝫex illis cauſalibꝰ principiis ꝯiunctum ſit: non tn̄ in ſinculis ſenſibilibꝰ ſingula illa cōpoſita equaliter affert ⁊apponit. In hoc em̄ corꝑe terra abundat. in illo aqͣ exuperat. hoc aere magis ꝑticipat. id igne maxime flagratſcpͥm ergo ꝙ vnūquodqꝫ ꝯiunctum cauſis vel minꝰ velmagis ꝑticipat. ſcd̓m hoc ⁊ illoꝝ ſinguloꝝ ꝓprietatesfequitur: ⁊ ſenſibus demōſtrat. et ex illis q̄ in eis precipua ſunt: p̄cipue ſingula nutrimentum accipiūt. herbeitaqꝫ qꝛ magis ꝑticipāt a terrea natura: iō magis paſcūtur a terra. Ꝙ ſi eradicētur in aere quidem nutrimētum iuueīunt. Sed aliter ꝙͣ oportet. de illo em̄ quo magis egebāt: ibi reꝑiunt minus. ⁊ de minori indigentiamagis. vnde ⁊ eas diſſolui neceſſe eſt. hac neceſſitate vipelicet ꝙ cū pars ſua terrea in aere ſufficienteꝫ refectioneꝫ nō inueniat: a tali cōiunctione ſolui velit: vt ad ſuūſimile. terrā dico. redeat. Ea vero remota cetera quoqꝫponentia a pondere liberata: ad ſua redeunt propria.Quā videlicet diſſolutōem vulgꝰ mortem dicit. cū vtiqꝫ nō mors: ſed mutatio dicenda ſit. vnde etiā protinuſreſectionem vocāt. Nec īmerito: cū in hoc ſenſibili mūdo nichil moriatur om̄ino. nec hodie mīor eſt: ꝙͣ cū creatus eſt. qꝛ ſiqua ꝑs eius ab vna cōiunctione ſoluitur:nō perit. ſed ad aliā ſocietatem tendit. Ꝙ aūt ſic ſe haheant p̄dicta: aſſero. Nam quātum aqua a terra diſtat:tanto ip̄a radicibꝰ nutrimentū p̄ſtat. minus dico ꝙͣterra. maius tn̄ ꝙͣ aer. ſimiliter ⁊ aer: minꝰ eis ꝙͣ aqͣ. maiꝰꝙͣ ignis p̄bet. In aqua em̄ p̄dicte parū durant: in aereinus: in igne vero minime.¶ XIX.¶ Be herbis aromaticis et odoriferis.IſidorusArū aūt ſcꝫ herbaꝝ plurime ſunt odorifere: vtapiū: abortanū mēta petroſilenuꝫ feniculum. liguſticū aniſum. anetu. inula. rhuta. ſaluia. coriandrum. Quedā etiā dicūtur aromatice. qꝛ vehemētiꝰodorant: vt nardus gariofilatū et aloe. Sūt em̄ aromata queqꝫ fragrātis odoris india mittit arabia: vl̓ etiaꝫalie regiones. Nomē aūt aromaticū traxiſſe videntur:vel ex eo ꝙ aris impoſita diuinis inuocationibus aptaputātur. vel ex eo ꝙ aeri ſeſe inſerere ac miſcere ꝓbāturNam quid eſt odor niſi aer cōtractus. ¶ Plimiꝰ libroxxi. omniū odoramentoꝝ atqꝫ adeo herbaꝝ differentiaeſt in odore ⁊ colore et ſucco. Odorato ſapor raro eſt vlli nō amarus. Econtrario dulcia raro ſūt odorata. Itaqꝫ ⁊ vina ſunt odorantiora muſtis. Et ſilueſtria magisomnia ſatiuis. quorūdam odor eſt ſuauior ē longinquoꝓpius admotus hebetatur: vt viole. Roſa recens a lōginquo redolet. ficca propius. Om̄is em̄ acrior eſt vernō temꝑe ⁊ in mane. Quidqͥd ad horas meridianas diei vergit hebetatur. Nouella quoqꝫ minꝰ odorata ſuntvetuſtis. Acerrimus tamen eſt odor oīm eſtate media.Roſa ⁊ crocum odoratiora ſunt cū ſerenis diebꝰ leguntur. Et omnia in calidis magis ꝙͣ in frigidis. In egypto tn̄ minime ſūt odorati flores. qꝛ nebuloſus ⁊ roſcidꝰaer eſt a nilo flumine. Quorūdam ſuauitati grauitas īeſt Quedā cum virent nō olent ꝓpter humorē nimiumvt buceros: quod eſt fenū grecū. Acutꝰ odor nō omniūſine ſucco eſt. viole. roſe. croco. Que vero ex a cutis ſucco carent eoꝝ odor oīm eſt grauis: vt ī lilio vtriuſqꝫ generis. Ambrotonū. et amaracus acres habēt odores.Quorūdaꝫ flos tm̄ eſt iocūdus. Relique ꝑtes ignaueet viole ac rōſe. Ortenſium odoratiſſima ſūt: que ſiccavt rutha menta. apium. q̄ in ſiccis naſcūtur. Quedā vetuſtate ſūt odoratiora. vt cōtonea. eademqꝫ decerpta ꝙͣin ſuis radicibꝰ. Quedā nō niſi defracta aut ex attrituolent. alia nō niſi detracto cortice. Quedā vero nō niſivſta: ſicut tura mirreqꝫ. Flores triti omnes amariores:ꝙ intacti. Aliqua arida diutius odorē continēt: vt melſilotos. Quedā locum ip̄m odoratiorem faciūt: vt iris.

quin ⁊ arborem totam cuiuſcūqꝫ radices attingūt. Heſperis noctu magis olet: inde noīe inuento. Animaliumvero nullum odoratum: niſi de pantheris quicꝙͣ dictuꝫeſt: ſi credimus. Illa quoqꝫ nō eſt omittēda differentiaodoramentoꝝ etiā multa nichil attinere ad coronamenta yrin ac ſaliuncam ꝙͣꝙͣ vtraqꝫ nobiliſſimi ſit odoris..XX.¶ De nomine ac numero herbaruꝫ et primode incultis:¶ Iſidorus.Erbaꝝ nomen ab aruis inflexū creditur: eo ꝙterre fixis adherent radicibꝰ. Quedā autē her¶ Vbaꝝ noīa ex aliqua ſui reſonant cauſa habētesnominū explanātionem. Non tamen omnium herbarūethimologiam inuenies. Nam ꝓ locis mutātur etiā nominibus. ¶ Rabi moyſes dixerunt autem ſapiētes degubernatione generatōnis et corruptōnis: ꝙ ipſa fit ꝑvirtutes veīentes a celis. Itaqꝫ dictum eſt ab antiquitherbam in terra nō eſſe. que ſtellā in celo nō habeat: q̄illam reſpiciat: eamqꝫ creſcere faciat. Unde dicitur inlibro iob. Nunqͥd noſti ordinem celi: et pones rationeꝫeius in terra. ¶ Actor. Quoniā ergo herbaꝝ ſpēs īnumerabiles ſunt. quarum nominibus et naturis precipue libri medicoꝝ de ſimplici medicīa pleni ſunt. Hoc īloco naturales eaꝝ ꝓpͥetates more nr̄o iuxta ordinē lr̄arū alphabeti deſcribendas puto. nō omniū quidē: ſed illaꝝ p̄cipue quaꝝ in diuinis ſcripturis noīa reperio. addens etiā nichilominꝰ de quibuſdā ceteris: quaꝝ ſpēsac noīa cōmuniter om̄ibus vel pluribꝰ nota ſunt. virtutes aūt plurimis ignote ſunt. ⁊ quoniā ex his alie quidēſponte .i. abſqꝫ hoīs oꝑa ſiue cultura in mōtibus et ſaltibus ac ſiluis. Alie vero agricolaꝝ induſtria in ortis etagris ꝓueīunt. et ī vtroqꝫ genere ml̓te īnumerabileſqꝫexiſtunt. Illas quidem pͥoris generis videlicet ꝯmuneset incultas deſcribendo pͥmitus intra hunc libꝝ coartabimꝰ. Ceteras vero ſcꝫ ortulanas ⁊ ſatiuas libro ſequēti reſeruabimꝰ. Nūc gͦ ab abſinthio inchoamꝰ ¶ XXI.¶ De abſinthio. ¶ Iſidorus vbi ſupra.Bſinthium grecū nomen eſt: cuius ꝓbabiliuseſt: qd̓ in ponti regione naſcitur vn̄ et ponticuꝫNappellarur. ¶ Ambroſiꝰ in exame ron libro. iii.Culices te nō tangent: ſi herbaꝫ abſinthii cum oleo cōqͥs: et eo te pungas. ¶ Ipocrates ī quadā epiſtola. Abſinthium eſt calidū quidem mediocriter. ſuccꝰ auteꝫ nimis. humores colericos ſi fuerit infuſum in vino: ꝑ vrinam purget. ꝓpter quod in ventre flegmā cōſiſtens nihil iuuat. virtutem em̄ ſtipticam habet et que in eo eſtamara virtus eſt ¶ Auicenna vbi ſupͣ. Abſinthiū eſtherba ſimilis foliis origano calida in pͥmo gradu: ſiccain ſecundo. et eius ſuccꝰ ſiccior eſt ſcꝫ in tercio. Eſt aūtherba amara ſtiptica: aꝑitiua: et acuta. hꝰ genera ſuntquinqꝫ quoꝝ nabacium fortioris ſtipticitatis eſt: et minoris caliditatis. Ideo nō ſoluit flegma etiaꝫ ex ſtomacho. Huius aūt oꝑatio eſt in flegmate: ⁊ melancolia. inip̄o eſt reſolutio. Eiuſqꝫ ꝓprietates ſunt ꝙ ꝓhibet pannos a tineis et a corruptione vermium. Encauſtuꝫ quoqꝫ ab alteratione et cartas a corroſionē. Facit colore mbonuꝫ. cōfert tyrie et alopicie ac duriciis intrinſecis: etgroſficiei palpebraꝝ. Confert autem apoſtematibꝰ queſunt poſt aures: et dolori auris: et fluxui humiditatis.Cōfert et apoplexie bibitum cū melle. Ideꝫ reducit appetitum. vrinā et menſtrua fortiter ꝓuocat. vermes interficit. Confert morſui marini draconis et ſcorpioniset mugali et iuſquiamo. Emplaſtrū ex eo factum valetepati et ſtomacho ylijs. et cōfert doloribꝰ eoꝝ. Sed etpotus ſyropi eius cōfert emorroidibus et ragadiis ināno. ¶ Dyaſcorides Abſinthium ꝓbabilius eſt pōticum et capādocium in mōte naſcentis. virtutis eſt acerrime. feruentis et redarguentiſ. Amare vehem̄ter: ſtiptice: purgatorie ſtomachi: ventrem mollit colerā depoīt