LiberDecimus

ſertis capita coronātur. Ex herba ⁊ virga naſcitur ꝑ ſepidelicet ſine ſemīe ſꝫ breui durat temꝑe. ꝓpter hec omnia flori comꝑat̉ chriſtus in ſacra ſcriptura. Unde vercus. Flos pulcer redolēs ſpēs fructꝰ ⁊ breuis eui. Mepat aꝑiſertum capiti ſine ſemīe naſcens.¶ XI.¶ De plantarum fructificatōe et multiplici¶ Areſtotiles vbi ſupra.vtilitateLantaꝝ quedā faciunt fructū: quedā nō. Et q̄dam ꝓducunt fructū ſuꝑ folia: quedā vero ſubfoliis. Quarūdam etiā fructꝰ ſuſpenſus ē a ſti-pite ſuo quibuſdam a radice. Diuerſitas quoqꝫ plantarū eſt in bonitate ⁊ malicia fructuū. Meliores aut ſuntcructꝰ ortenſiū: ꝙͣ ſilueſtriū. Quod ex plāta eſt comeſtihileerit in locis calidis. lenibꝰ: altis: et frigidis. Ideoqꝫ ml̓tiplicātur ſpecies in locis frigidis: altis: ꝓpter attractionem humoꝝ: ⁊ temꝑantiam in calore ſolis in diebus vernalibꝰ. planta vero in locis a ſole remotis. nōhabet vires foliū ⁊ fructus ꝓducendi. Sicut aūt dictuꝫeſt ſupͣ: cū habuerint plāte virtutē attrahentē vehementer erit fructificatō vna. Qua ſi nō habuerīt vtētur natura digeſtione viciſſim. ⁊ in qualibet digeſtione fructūpducunt. Ideo quedā plante frequēter in anno fructificant. planta vero que eſt ſicut natura aque: non fructificat ꝓpter dominiū humiditatis ſue: ⁊ amplitudīem meatuū: ac fluxibilitatem radicū ſuaꝝ. Non aūt om̄is plāta ꝓducit ſemen: ſimile ſemini a quo orta eſt. Quedamem̄ faciūt melius. quedā pe ius. Et a quibuſdam malisſeminibꝰ arbores bone ꝓueniūt. vt amigdalis et maliſgranatis accidit. Quarūdam iteꝝ ſemen cū debiles fuerint deficit: vt pinus ⁊ palme. Et nō ꝓuenit ex facili d̓ſemine malo plata bona. Nec ex ſemine bono arbor mala. Ceteꝝ in animali multotiēs ꝯtingunt hec. ¶ Ex libro de natura reꝝ. Teſte areſtotile. Principiuꝫ generationis fructuū eſt a ſole: quod oportꝫ intelligi de fructibus annuis. nō de fructibꝰ pͥmis: quos deus ante ſoliscreatōeꝫ ſolo verbo cū terrenaſcētibus: ſubito fecit terram ꝓducere. Quedā aūt plante germen ſuū faciunt inſumma farine: ſicut eſt in cicere ⁊ faba et glandē ⁊ nucequedā in imo farine ſue: vt eſt in tritico ordeo et auena.Quedā in circūitu farine vt in allio et oliua. Et vbi ponit natura germen: ibi incipit et opus ſuuꝫ. ¶ Ambroſius vbi ſupͣ. Quid autē enumerem ſuccos herbaꝝ ſalubres: quid virgultoꝝ ac folioꝝ remedia. Ceruus egeramunculos olee mādit ⁊ ſaluus fit. locuſtas quoqꝫ folia olee ac roſe liberant ab egritudine. Culices nō tangunt te ſi abſinthiū cum oleo coquas et eo te pungas.Per mādragoram ſōnus frequēter accerſitur vbi egrivigilaꝝ incōmodo afflictātur: Orpino quoqꝫ doloresſepe viſcerū grauiſſimi ſopiūtur. Como plerūqꝫ furoreſlibidinum marcuerūt. Et elleboro vetuſte paſſioneſ corꝑis egri ſolute ſunt. ¶ Actor hec ⁊ alia plantaruꝫ genera tam in radicibus ꝙ in caulibꝰ ⁊ foliis ac floribuset fructibꝰ vel ſimilibꝰ ad plurima ſunt vtilia. quedamvidelicet ad eſcam quedā ad medicinā. quedaꝫ ad fabricaꝝ ligneaꝝ oꝑa diuerſa. quedā ad diuerſaꝝ artiuꝫ mechanicaꝝ inſtrumenta. de quibus plenius infra dicendum eſt.LXII.De plantarum ſeminatōne.¶ Plimius libro xvij.Emen in pͥmis natura ſerere docuit. cū decidēſexceptūqꝫ terra vireſceret alias viuiſceret: Sꝫquedā nō aliter ꝓueīunt vt caſtanee. iuglādesceduis dūtaxat exceptis. Semīe qͦqꝫ ꝙͣꝙͣ diſſimili ſerūtur vites mala et pira. His nāqꝫ pro ſemine nucleꝰ: nōvt ceteris ip̄e fructuſ. Palma vero ſuis foliis apud babilonios ſeritur. Ad ſemīarii curā p̄cipuū oportꝫ ſoluꝫeligi: qꝛ nutricem indulgentiorē eſſe ꝙͣ matrem ſepe cōuenit. Sit ergo ſolū ſiccum: atqꝫ ſuccōſum. bipalio ſubactum: aduenis hoſpitale terreqꝫ ſimillimū in quā trāſ

ferendum ſit. Ante omnia vero elapidatuꝫ. et ab incurſu etiam gallinacii generis munituꝫ. minimeqꝫ rimoſūnec penetrās ſol exurat fibras. Interuallo ſexquipēdūſeri debent. quia ſi int̓ ſe ꝯtingāt: preter alia viciāa etiāvermioſa fiunt Sariri quoqꝫ ſepius ꝯuenit: herbaſqꝫeuelli. p̄terea ſemina ip̄a fructificātia ſupputari falcemqꝫ pati cōſueſcere. Catho etiā furcis crates imponi iubet. altitudīe hoīs ad ſolem recipienduꝫ: atqꝫ integi culmo ad arcenda frigora. Sic piroꝝ malorūqꝫ ſemīa nutriri. ſic pineas nuces. ſic cypreſſos ſemine ſatas ⁊ ip̄asminimis ex granis cōſtat vt vix quedā perſpici poſſint.Sic ē cypreſſo femina. mas em̄ vt diximꝰ. nō gignit pilule collecte ſiccātur ſole. rupteqꝫ emittūt ſeme mire formicis expetitū ampliatoqꝫ miraculo ꝙ tantaꝝ natalisarboꝝ tantuli animalis. abſumitur cibo. ¶ Actor dehac quoqꝫ materia videlicet de ſatōnis induſtria: plenius dictum eſt ſupͣ.¶ XIII.¶ De plantarum fixione vel plantatōne¶ Plinius vbi ſupraLantaria quoqꝫ natura demōſtrauit multaruꝫradicibꝰ pullulāte ſobole dēſa. et pariēte matrequas necet. Eius etenim vmbra turba indigeſta premitur. vt ī lauris punicis. prunis. platanis. ceraſis. Paucoꝝ in hoc genere rami parcunt ſoboli: vt vlmoꝝ atqꝫ palmaꝝ. Nullis vero tales pulluli ꝓueniuntniſi quaꝝ radices amore ſolis et ymbris ī ſūma tellureſpaciantur. Omnia aūt hec nō ſtatim moris eſt ī ſua locari. ſꝫ prius nutrici dari. ⁊ in ſemīariis adoleſcere. itērumqꝫ migrare. Qui trāſitus miꝝ īmoduꝫ mitigat etiam ſilueſtres. Siue em̄ arboꝝ. vt ⁊ hominū natura. nouitas ac ꝑegrinationis auida eſt. ſiue decedentes viruſrelīquunt et manſueſcunt tractatu: ceū fere dum radiciauellitur planta. ¶ Ex libro de natura reꝝ. Planta. ſicut iam ſuꝑius dictū eſt. variatur multū ad diuerſitatēlocoꝝ. Cunqꝫ locus et labor ei cōferant: anni tempꝰ inquo plātatur maxime cōfert. planta ꝓpe ſolem citiꝰ naſcetur: et ſi fuerit ad occidentem tardabitur loca a ſole īmota nō erunt multaꝝ plantaꝝ: animalium quoqꝫ ſimiliter. nec habebit planta vires folium et fructuſ producendi. planta que ꝓuenit in mōtibꝰ ſi ſpeciēs fuerit eritaptior medicīe. fructus vero durior ad digerendū. necnutriet multum. Omnis aūt planta ſi vltra modum debitum in terra ponatur tarde vel nūqͣ creſcit ¶ Areſtotiles in libro de plantis. plantaꝝ quidem plurime plantantur in vere: ⁊ pauce in hyeme et autūno. pauciſſimeautem in eſtate poſt ortum ſtelle canicule. Sꝫ in egypto¶ XIIII.non fit plantatio niſi ſemel in anno.De ipſarum tranſlatione.¶ Plinius vbi ſupra.Lantaria vero ſupradicta. ſicut iam dictuꝫ eſt.non ſtatim moris eſt in ſua locari ſed prius nutrici dari: et in ſemētariis adoleſcere: iterumqꝫinigrare. Qui tranſitꝰ mirumīmodū mitigat etiā ſilueſtres ſiue arboꝝ vt et hoīm natura nouitatis ac ꝑegrīationis auida eſt. ſiue decedentes virus relinquūt et tractatu māſueſcunt. Itaqꝫ plātas ē ſemīario ī aliud trāſferre: priuſꝙͣ in loco ponantur: oꝑoſe precipi arbitror: licet tranſlatōne folia latiora fieri ſpōdeant. Ante om̄iaergo in ſimilem terram aut in meliorem oportꝫ tranſferri. nec ē tepidis aut p̄cōcibus ī frigidos ac ſerotinos ſitus. Ante quidem ſcrobes p̄fodiātur donec pingui ceſpite obducantur hoc em̄ et ante annuū mago fieri iubꝫſcꝫ p̄fodere ſcrobes vt ſolem pluuiaſqꝫ cōbibant. Autſi conditio largita non ſit: ignem in mediis fieri an̄ duos menſes: nec niſi poſt vmbres in his ſeri. Altius aūtdemittantur: que ſumma tellure gaudent. vt fraxinuset olea. Hec em̄ et ſimilia quaternos pedes oportet demitti vel infodi: ceteris āt ſufficiunt altitudinis pedesterni. arborem vero minorē bima. nec maiorem trima.