LiberDecimus

meatus anguſti. nec aer in illis.IIII.¶ De quatuor elemētis eas cōplexionātibꝰet qualitatū gradibꝰ.¶ Guilhermus de conchisOn ſolum aūt de herbis et arboribus ſed ⁊ deomni corꝑe. hoc affirmo: ꝙ ex quatuor conſtatelemētis. Quod ꝑ actiones et reſolutiones pōtPbari. Quod em̄ adheret terre: terre eſt. Quod aūt ī alrū creſcit ignis. Quod dilatatur ⁊ ſpiſſatur aq̄ ⁊ aeris.Cū aūt arbor vel herba putreſcit ⁊ ꝯburitur: in minorēſubſtantiā reducitur. deinde paulatim videtur ad nihiium redigi. vel ergo perit aliqͥd de eis: vl̓ in inuiſibiliareſoluuntur. ergo in aera et ignem. In ea enim et reſolutio eſt: ex quibus cōſtitutio. Sunt ergo in illorū conſtitutōne aer et ignis. Sꝫ dicis ſi herbe ⁊ arbores nonſolum cōſtant ex terra: ſed ex reliquis tribus elementisquare nomīe materiali terrea corpora dicūtur. vl̓ quiaterrea ſunt dicenda: quare calida quare humida dicuntur: cum terra ip̄a frigida ſit ⁊ ficca. Reſpondeo. Philoſophi tria in corporibus conſiderant: numerum parricularum quatuor. Et e ſingulis elemētis intenſionesqualitatū ⁊ remiſſiones eaꝝ. Et a numero particularūnomen attribuunt materiale. Sed a qualitate intenſavnum de his quatuor calidum: frigidum: humidum: vl̓ſiccum. Omnis aūt herba vel arbor plures habet ꝑtesqͣ terra ꝙͣ ab alio elemento. vnde terreuꝫ corpꝰ dicitur.Quedā tamen eorum habent calorem intenſū: et frigꝰremiſſum iſta calida dicūtur. ſi ecōtra frigida. Quedāficcitatem intenſaꝫ: humiditatem remiſſam habent quedicūtur ficca. Quedam ecōtrario que dicūtur humida.Que etiā in qualitate intenduntur: quedā magis: q̄dāminus. vnde ph̓ica .iiii. gradus qualitatibꝰ herbarū etarboꝝ fructuum ciborū et potuum aſſignat. Sed diciſCum gramatica tres gradꝰ cōꝑatōis nouerit. vnd̓ ph̓ica quartum gradū accepit. Reſpōdeo ph̓ica ꝓpter hominem: qualitates ceteroꝝ cōſiderauit. Cū ergo homonaturaliter in quatuor qualitatibꝰ ſit temperatus. ea q̄minus homine ſunt calida: dixit in primo gradu calidaque equaliter in ſecūdo. Que aliquātulum plus: in tercio. que multo plus in quarto. Hec ergo quatuor: minꝰhomine: equaliter: aliquāto plus: multo plus vocat ph̓ica quatuor gradus. Et ꝙ dixi de calido: intellige de frigido ſicco et humido.¶ .V.¶ De ſexu plantarum et generatione.Plinius libro xiijRboribus imo potius om̄ibꝰ que terra gignitherbiſqꝫ etiaꝫ vtrūqꝫ ineſſe ſexū diligentiſſimiInature tradunt. Nullis tamen arboribus ꝙͣ palmitibꝰ manifeſtius. Mas in palmite floret: femina circa florem germinat tantum ſpine modo. vtriſqꝫ autemprima naſcitur: pomi caro. poſtea lignū intus hoc eſt ſemen eius. In arabia languide dulces tradūtur eſſe palme. qͣnꝙͣ iuba apud ſcenitas arabas p̄fert om̄ibꝰ ſaporibus quam vocant dabulan. Cetere non ſine maribusgignere feminas: ſponte edito nemore cōfirmāt. Circaqꝫ ſingulos plures nutare in eum ꝓnas blandioribuſqꝫcomis. Illuꝫ erectis hiſpidum: afflatu viſuqꝫ ip̄o et puluere etiā reliquas maritare. Huius arbore exciſa feminas viduas poſt ſterileſcere adeo veneris ē intellectusvti coitus etiam excogitatus ſit ab homine: ex maribuſflore atqꝫ lanugine ¶ Ex libro de natura rerū. Ait autem areſtotiles. quod nō inueniuntur maſculinitas ⁊ feminitas cōiuncte in aliqua herbaꝝ: quia ſi hoc ita eſſetplanta ꝑfectior eſſet animali. Et dicunt phiſici ꝙ om̄iaſemina in terram cadentia humiditateꝫ aque et eſſētiāterre ſibi trahunt: que ſcꝫ complexioni ſue ſunt ſimilia.Infuſa vero ⁊ inflata infundūtur terreqꝫ infiguntur. aquibus radix quedam egreditur que quaſi os cuiuſlibꝫanimalis. arbori eſſe ꝑhibetur. quo materia nutrimēti

ſui apta exugatur. Semen quidē plante ſimile eſt īpregnatōni que eſt mixtio maris et femine. et ſicut eſt ī ouovis generandi pullum. et materia cibi eius vſqꝫ ad horam ꝯplementi et ſui exitus. Materia vero dum molliſeſt: magis apta eſt generatōni eius: quod ex ea generatur aut vegetatur. Dicit autem areſtotiles ꝙ principūcibi plantaꝝ eſt a terra. et principiū generatōis fructuūeſt a ſole. unde plantaꝝ: inquit: eſt terra mater ſol veropater. quod vt verum poſſit eſſe: oportet ꝙ nō intelligatur de fructibus primis. quos deus ſolo verbo: cū terrenaſcerentur: ſubito fecit terrā ꝓdycere. ¶ Unde ābroſius in exameron. Sciant inquit homines ſolem nō eēnaſcentium actorem: dei quidem clemētia terram relaxat. deniqꝫ indulgētia ꝓrumpere facit fructus. Quomōenim ſol id faceret: cū ſol herbis et fructibus iunior ſit.VI.De vita earum et nutrimento.¶ Ex libro de natura rerum.Lante nō ſolum viuunt: ſed et habent anhelitūet pulſum. pellitur enim humor in circūitum .ſ.a medio. naꝫ aliter plāta ſcideretur. ¶ Areſtotiles vbi ſupra. In animalibus quidem eſt vitā manifeſta in plantis autem occulta. Quas etiā quidā animashabere dixerunt: quia generari: nutriri: augeri: etiā iniuuentute vireſcere: ſenioqꝫ diſſolui conſpexerunt. Dico autem ꝙ in plantis eſt aliqua pars anime. et nō ſūtanimalia. quia nec ſenſum nec deſideriuꝫ habēt. Et aīalia quidē hn̄t m̄bra determīata: plāte vero īdetermīataplāta vero nō ē creata niſi ꝓpt̓ aīal. et nō ecōuerſo. Et īqͣlibet ſpecie plātaꝝ eſt calor ⁊ hūor: q̄ qn̄ ꝯſumūtur infirmatur et vetereſcit: corrumpitur et areſcit. Deniqꝫplanta nō habet ſenſum: nec motū voluntariuꝫ. nec animam ꝑfectam. Eſt autem: vt dictum eſt: principiū cibiplantaꝝ a terra. ¶ Item in libro de morte ⁊ vita. Sūtin plantis que longius viuūt. et magis ꝙͣ in animalibꝰprimo quidem quia minus aquoſa ſunt: nec cito dēſant̉poſtea vero quia dulcedinem habēt et pinguedinē exqͦcū ficca ⁊ terrea ſint. tamen nō habent humorē leuiterexiccabilē ¶ Ex libro de natura reꝝ. Patet aūt ꝙ omnia terrenaſcētia plus de terra: ꝙͣ de alio aliquo elemēto recipiāt. ⁊ ideo locū ſuum in natiuitate cōtra terramoccupant. cūqꝫ in eis maior ꝑs terrea ſit. quedā tamenex eis reꝑiuntur calide. quedā frigide. ſcd̓m qd̓ magisvl̓ minꝰ rerū qualitatibus adheſerūt. Nutrimentū em̄ſuſcipiūt non a terra ſimplici ſed a cōpoſita in qua quatuor elementa ſunt. vnde ſingule nutrimentū hn̄t ex eoquod ſibi competit ⁊ ꝑ quod adhereant deniqꝫ cū eradicātur ē terra licet ⁊ aer in ſe cōtineat quatuor elementanō tamen nutrimentū inde habere poſſunt. qꝛ d̓ eo quominus egebāt .i. aere plus viuunt. vnde neceſſe eſt easdiſſolui deficiēte eis naturali nutrimento: ſcꝫ terreno.¶ VII.De ipſarum incremento¶ Areſtotiles in libro de plantis.Scendit aūt arbor quelibet: donec cōpleatur ⁊intereat. animalia vero nō ſic. qꝛ cuiuſlibet antmalis lōgitudo ꝓpinqua eſt: ſue latitudini: plāta vero remota eſt. qꝛ radix eius aqua ⁊ ignis feſtinātin aſcenſum. Diuerſitas aūt plante in ramis. eſt de ſuꝑflua raritate. ¶ Idē in libro d̓ aīalibus. Sicut animaliaomnia: ſic ⁊ arbores ſiue plāte paulatim creſcūt: quouiqꝫ ꝑueniant ad ſuū terminū naturalem ⁊ magnitudiniſſue finē. Tam in arboribus vero: ꝙͣ in generibꝰ animalium: crementū quātitatis in ſemen tranſit. ⁊ ſicut hoīeſml̓te carnis multeqꝫ pinguedinis nō ſpermatiſant: niſimodicū. neqꝫ coitum deſiderant: raroqꝫ generāt. ſic ⁊ q̄dam arbores nō fructificāt: vt ſalix: ⁊ nux romana. Iterum ſicut aues ꝑui corꝑis ſunt multi coitꝰ: et multorūouoꝝ. ſic accidit et in quibuſdā arboribus: qꝛ crementū