LiberDecimus
De ſcirpo et ſcolopendria cxxxi.cxxxii.De ſemperuiuaDe ſene et ſenecionecxxxiiiDe ſilphiocxxxiiii.cxxxv.De ſiſ imbriocxxxvi.De ſpartanea et ſparcocxxxviiDe ſquillacxxxviii.De ſquinantocxxxix.De ſtaphiſ agriacxlDe ſtringno vel ſolatroDe ſticādocxlDe ſideritecxliDe ſimphato vel ſimphico ⁊ ſynapiagriōcxliii.De ſiſeleocxliiii.De capſiacxlv.De capſobarbaſto ac de etrahithcxlvi.cxlvii.De tribulocxlviii.De trifolio et tripoliocxlix.De turbithDe typo et tit imalloDe verbaſco et verbena cli.De vetonicacliDe virga paſtoriscliii.De viſcocliiii.clyDe ypericonDe ypogloſſa et yringionclvi.¶ De primaria terre germinatione.Petrus comeſtor.Erra ergo aquis nudataeodem die ꝓduxit deus ex ea herbam virentem: etfacientē ſemen: etlignum pomiferūfaciens fructū ſecūdū genera ſuaNon em̄ per moras temꝑm: vt modo ꝓduxit terraplantas ſuas. ſedſtatī in maturitate viridi in qua et herbe ſeminibꝰ: ⁊ arbores pomis onuſte ſunt. Qd̓ vero dicit ſcriptura: germinet terra herbam virentē ⁊c. nō de actu tm̄ intelligēdum eſt generādi: ſed de potentia quaſi dicatur potēsſit germinare. Ex hoc aūt ꝙ dicitur virentem: dicūt qͥdam mundū in vere factū fuiſſe. quia viror illius temporis eſt ⁊ fructificatio. Alii vero qꝛ legūt lignū faciensfructū. ⁊ herbā hn̄tem ſemen. dicūt factum in auguſtoſub leone. Sed in martio factū dogmatiſat eccleſia.¶ Ambroſiꝰ in examerō. iiii. libro. Prima illa vox d̓ſingulis creaturis impartita gignēdis lex nature eſt. qͥterris in euū remāſit future ſucceſſionis datura p̄ſcriptum. Quā vehemēs vox germinet terra ꝑ ſe ſcꝫ nulluꝫalterius querēs auxiliū: nec cuiuſꝙͣ indigens mīſterio.Solent pleriqꝫ dicere: niſi clementior ſolis calor tepefecerit terras. ⁊ radiis ſuis fouerit: germīare terra nō poteſt. Et ideo gentes honorē diuinū ſoli deputant. ꝙ virtute caloris ſui terraꝝ penetrat ſinus. ſparſaqꝫ ſeminafouet vel rigentes gelū venas arboꝝ relaxat. Sed nūcineptus hoīm ſermo cōticeſcat: herba naſcitur an̄ꝙͣ ſolfiat. Ne error hoīm ꝯualeſcat pͥus germinet terra ꝙͣ fomen ſolis accipiat. Germinꝫ inqͥt terra herbā: ⁊ ſubitoterraꝝ germina pullulauerūt: ⁊ diuerſe ſpēs reꝝ refulſerunt. Hiuc pratoꝝ virens gratia abūdantiā pabulisminiſtrauit. inde tꝑm ſpica flaueſcens ymagineꝫ pelagifluctuantis cōmotōne ſegetis vberioris expreſſit. Spō
te omis fructꝰ. nondū agricola formato. terra ſuccetſit. verbum enim dei in ea fructificabat: nec vlla adhucmaledictione: terra damnata erat.¶ II.De plantarum varietate.Areſtotiles in libro de vegetabilibus.Caqꝫ plantaꝝ quedā ſunt arbores que ſcꝫ habent ex natura ſua ſtipitem: in quo multi naſcūtur rami. vt oliue fici. Quedā vero ſunt herbeAque nō habent ſtipitem ex ſua radice: ſed folia. Quedāaūt olera. que ſcꝫ multos hn̄t ſtipites ex vna radice: etmultos ramos vt rutha ⁊ caules. Quedā etiā inter qrbores ⁊ herbas: vt ambrachion q̄ ml̓tos habet in radicibus ramos: Item plantaꝝ quedā faciūt fructū: q̄daꝫnon. Quedā oleum: quedā non. Quedā folia: quedā uoEt quibuſdam folia cadūt: quibuſdā non. Item quedāꝓducūt fructū ſuꝑ folia: quedā vero ſub foliis. Et quarundam fructꝰ ſuſpenſus eſt a ſtipite ſuo: quibuſdā a radice. Item plantaꝝ quedā eſt domeſtica: quedam ortenſis. Et quedā ſilueſtris ſcꝫ inculta. Eſt etiā plantaꝝ diuerſitas in magnitudīe ⁊ ꝑuitate. In pulcritudine ⁊ deformitate. In bonitate fructuū ⁊ malicia. Item quedāſunt tote cortex vt mediānus. Quedā habent nodos vicāne. quedam ſpinas vt rhanus. Quedā etiā carent ramis: quedā habent ramos ml̓tos: vt morus ſilueſtris.Ex quibuſdam etiā ꝓdeunt ſurculi multi. ex quibuſdaꝫnon: ⁊ hoc ex radicis diuerſitate. Quedā aūt vnam tautum radicem hn̄t: vt ſquille. Figure quoqꝫ plantarumtres ſunt: quedā enim ꝓdeunt ſurſum: quēdā vero deorſum: quedam inter hec. ¶ Ex libro d̓ natura reꝝ. Plāta quoqꝫ multū variatur ad diuerſitatē locoꝝ. Cunqꝫlocus ⁊ labor ei ꝯferāt: anni tempꝰ ī quo plātatur maxime cōfert. Et ſicut animalia quedā ſunt domeſtica quedam ſilueſtria. ſic ⁊ plantaꝝ quedā eſt ortenſis: quedaſilueſtris. ⁊ puto ꝙ omnes ſpēs plante qn̄ non fuerīt cute ſilueſtre erūt. Diuerſitas quoqꝫ plantaꝝ ſilueſtriumdinoſcitur ꝑ maſculos ſuos. et feminas. qꝛ maſculus eſtſpiſſior et durior: et ramoſior: minuſ humoroſus: fructꝭautem breuior.¶ III.¶ De compoſitōne plantarū et cōplexione.¶ Areſtotiles vbi ſupraLante cōpoſite ſunt ꝑtibus ſuis ad inſtar membroꝝ animalis. Cortex em̄ plante ſimilis eſt cuti. Radix aūt ori quia mediatrix eſt inter plartam ⁊ cibū. vnde vocant eam greci cauſā vite plantaꝝNodi quoqꝫ ſimiles ſunt neruis animalis: ⁊ reliqua ſimiliter ceteris. Cadūt multotiēs de planta ꝑtes multēnō determīate ſicut pili hoīs. ⁊ vngues: ⁊ naſcūtur proeis alie. Eſt aūt principium cibi plantaꝝ a terra. Pricipium generatōnis fructuuꝫ a ſole qꝛ anaxagoras dixit ꝙ eaꝝ fructꝰ eſt ab aere. Iō dixit alchineon ꝙ terrplantaꝝ mater eſt. ſol vero pr̄. Deniqꝫ plāta tres habꝫvires ⁊ a tribus. a terra em̄ eſt eius fixio. ab aqua coagulatio. ab igne coaduuatō. ſicut ⁊ in fictilibus eſt lutūquaſi ſementū: ⁊ aqua: qua vniūtur fictilia. et ignis quiꝑtes illius quibꝰ raritas inerat congregātur et conſungūtur. dum ſcꝫ hūoris materia inde finitur. Uiriditasquidem plante exterius cōmuniſſima eſt in arboribuset albedo interius ſcꝫ in ligno et hoc eſt quia maturiurvtūtur ꝓpinquiori. Natura em̄ plantaꝝ et calor attrahunt humorē et rarificant lignuꝫ arboris: finitqꝫ caloparua digeſtione: que cauſa eſt albedinis. Remanet qͥqꝫ adhuc humor apparetqꝫ exterius. Erit ergo vſtittas et hec eſt in foliis et ī cortice: qꝛ maior illis ineſt dgeſtio. et hec media ſunt inter lignū et roſam .i. inter aibedinem ligni et ruborē rōſe adhuc fortioris digeſtōisplanta que eſt ſicut natura aque: non fructificat. ꝓpterdn̄ium aq̄ ſue: et amplitudīem meatuū: et fluxibilitate.radicum ſuaꝝ. ꝙ aūt d̓ lignis in aqͣ mergitur vt vimi.vel hebenis accidit. quia partes eius compacte ſunt gs