LiberOctauus

vado limoſus ꝓfundus. Huic nō niſi repulſo mari arenas fatentur. que fluctibus volūtate niteſcunt detritisſordibus. Nunc etiā marino creduntur aſtringi morſunon prius vtiles. Quingentoꝝ nō amplius eſt paſſuuꝫlitoris ſpaciuꝫ. Idqꝫ tantūmodo ꝑ multa ſecula gignēqq fuit vitro. fama eſt appulſa naue mercatoꝝ nitri cūſparſi ꝑ litus epulas pararēt. Nec eſſet cortīs attollendis lapidum occaſio. Nitri glebas ē naui ſubdidiſſe:quibus accenſis arena litoris permixta tranſlucentesnoui liquoris riuos fluxiſſe. et hanc vitri originem fuiſſe. Mox vt aſtuta eſt atqꝫ ingenioſa ſolertia: nō fuit nitrum nuſcuiſſe cōtenta. Cepit addi ⁊ lapis magnes. eoꝙ in ſe quoqꝫ vitri liquorē ut ferrū trahere creditur. Simuliter ceperūt vri ⁊ calculi multifariā ſplendentes. deiude cōchie ⁊ arene foſſiles. autores ſunt in india ē criſtallo fracta fieri. Et ob id nullū indico comꝑari. Leuihus aūt aridiſqꝫ ligniſ coquitur addito cyprio ac nitromaxime ophirio. Continuis fornacibus liquatur vt esfiuntqꝫ maſſe nigricātes ac pingues. acies quacūqꝫ tāta exiſtit: vt citra vllum ſenſum ad oſſa cōſecet quidqͥdcorꝑis afflauerit. Ex maſſis rurſus in officinis fundit̉:tingiturqꝫ: ⁊ aliud flatu figuratur. Aliud toruo teritur⁊ aliud argenti modo celatur. Sidon quondaꝫ his officiuis vobilis fuit: ſiquidem etiā ſpecula excogitauerat.Fit vitrū rubeuꝫ ⁊ albū ⁊ murrinū vt imitetur coloresomniū lapidum. Nec eſt materia ſequacior vel pictureſcꝫ accōmodatior. Maximꝰ tamē eſt honos in candidotranſlucēte: ꝙͣ ꝓxima criſtalli ſimilitudine vſus eius adpotandū pepulit metalluꝫ argenti ⁊ auri. Eſt autē caloris impatiens niſi p̄cedat liquor frigidꝰ. vitria pila cuꝫaqua addita: ſole ex aduerſo intantum incādeſcunt: vtveſtes exurāt. Teporata tantū agglutinatur fragmētavt rurſus tota nō queunt fundi. vitrū ſulphuri ꝯcoctuꝫferrūmīatur in lapidem pactiſqꝫ omnibꝰ que ꝯſtant ingenio artem natura faciēte nec ſuccurrit mirari: nichilpene non igne ꝑfici..LXXVIII.Iterum de vitro et obſiano.x libro de vaporibus.Itrū aliquādo fit etiā ex plumbo ac terra ſubtili: abſqꝫ cinere filicis ac feni: plumbū em̄ aliqn̄eſt euaporās: aliquādo ꝯuiſcans. vnd̓ admixtūcum terra ſubtili: terre ꝑtes illas ꝯuiſcat. Et diſſoluit īparte ꝑ actionem caloris: admixtaqꝫ puluere cuꝫ terraſubtili: accipit a terra deſiccationem. Et etiam a calorefaciente liquefactionem in vtroqꝫ vnibilem: vel vniuerſalem admixtionē. ꝓpter quod volētes cito decoqui carnem: fruſtū vitri apponūt cum carne in aquā. vitrū em̄cum ſiccū ſit: tantuꝫ extrahit de humiditate carnis ſuaebullitione: ꝙ caro ſtatim relinqͥtur decocta. Titiꝰ quoqꝫ decoquitur talis caro: ſi vitrū apponatur: quod ē decinere feni ac filicis. quia tale minus abūdat ī humidopͥmum em̄ vitrum habꝫ aliqͥd humiditatis. quā accepita plumbo: quod pͥmum in compoſitione fuit. Et eſt differētia inter iſta genera: ꝙ vitrū de cinere feni ac filicisſemꝑ eſt diſcoloratum. Quod autē fit ex plūbo et terraſubtili: vel ex cinere filicis habet colorē glaucum. plumbum em̄ quantū eſt in ſe: principiū eſt viroris ī decoctōne. Et qꝛ cōiungitur cum limatura cupri: cuius puluishabet albedineꝫ: ꝓpter hoc accidit ei glaucedo. que media eſt inter albedinem ⁊ virorem. ¶ Plinius vbi ſupͣ.In genere vitri ⁊ obſiana numerātur ad ſimilitudineꝫlapidis quē obſidius in ethiopia inuenit. Eſt aūt coloris nigerrimi et trāſlucidi: aliquādo viſu craſſiore. et inſpeculis parietum pro imagine vmbras reddente: gemmas ex eo faciūt multi. Uidimuſqꝫ ⁊ ſolitas imagineſdiui anguſti: capti craſſitudinis huius materia: q̄ etiaꝫꝓ ip̄o miraculo obſianos quatuor elephātes ī cōcordietemplo dicauit. fit et obſianum tincture genere ad eſcaria vaſa: totum rubens vitꝝ nō trāſlucens hematinon

appellatum ¶ Actor. Cetera de vitri origīe et naturaet de oꝑatōne ip̄ius in alchimia. et virtute in mediciniſdicta ſūt ſupra in tractatu de naturā ⁊ effectibꝰ ignis.. LXXIX.¶ De naturali generatōne lapidum mineralium ¶ Auicenna in libro alchimīe de animaIApis naturalis eſt res: que efficitur in ventreterre ſine oꝑe. ꝑ ſeip̄m itaqꝫ naſcitur. ⁊ nō creſcit nec minuitur vt argentum viuū auripigmētum. ſal hamoniacū. ſulphur. Hi ſūt lapides naturaleset ſpiritus. Lapis aūt herbalis naſcitur et creſcit. porro acetum ⁊ vrina et ſperma medicine ſunt lapides: nōſtris naturales. quoꝝ aūt aqua indurat mercuriū .i. vitrum. et tingit omnes res ſunt ſpūales vt ſanguis. Eſtaūt inter ſpūalem et naturalem differentia. Quia naturalis ſtatim oꝑatur. Spūalis non niſi in termino ſtatuto. ¶ Ex libro quarto metheoroꝝ. Terra quidem puralapis nō fit: qꝛ cōtinuationem nō facit. Uincens enimin ea ſiccitas: non ꝑmittit eam coagulari. Fiunt aūt lapides duobus modis: cōglutinatione et congelatione.In quibuſdā aūt lapidibus dominās eſt terra: in aliquibus aqua. Aliquotiens nāqꝫ deſiccatur lutum: fitqꝫ pͥmum quod mediū eſt inter lutum et lapideꝫ: quod deinceps fit lapis huic trāſmutationi aptius eſt lutū viſcoſum. Quod em̄ tale nō eſt cōminutiuuꝫ erit. In ripis qͦqꝫ gyon viſa terra eſt: que dicitur in lapidē ꝯuerti ī ſpacio. xxxiii. annoꝝ. De aqua vero quatuor modis fiūt lapides. vt ſuꝑius eſt dictum. vnus eſt: quando gelat̉ aqͣguttatim cadens. Alius: qn̄ de aqua currente deſcēditquiddā: quod reſiſtit in ſuperficie fūdi ip̄iꝰ: fitqꝫ lapis.Sunt etiā certa loca: ſuꝑ que aque effuſe vertūtur ī lapides diuerſoꝝ coloꝝ. Sunt etiaꝫ aque que ſeorſum accepte nō gelātur. Sed ſi ꝓpe alueum ſuuꝫ fundātur: coagulātur. fiuntqꝫ lapides. Scimꝰ ergo ꝙ in terra illa ēvis mineralis: que cōgelat aqͣs. principia ergo lapiduꝫſunt: vel ex ſubſtātia lutea vnctuoſa vel ex ſubſtātia inqua vincit aqua: que ex quadā minerali virtute cōglutinatur: vel vincit ſiccitas in ea terrea: faciens eaꝫ coagulari. Eodem mō coagulatur ſal. Salem aūt nō ſufficitvis terrea ꝑmutare. Sed adiuuat ip̄am calor coagulāsvirtute occulta. Et fortaſſe fit virtute terrea frigida etſicca. Aqua em̄ fit terra cum eā vicerīt terre qualitateſ¶ LXXX.et econuerſo.¶ Iterum de generatōe lapidum et corporūmineralium.Iunt ergo lapides ex luto viſcoſo ꝑ calorem ſolis. vel ex aqͣ coagulata virtute terrea: ſicca: velex cauſa calida deſiccatiua. Similiter ⁊ quedāvegetabilia. ⁊ quedaꝫ animalia vertūtur in lapides virtute quadaꝫ minerali lapidificatiua: ⁊ hoc fit in loco lapidoſo: dum diſcōtinuantur ſubito virtuteᵇ quadaꝫ queexit a terra in hora terremotus: que cōuertit in lapidesquod in illa hora cōſequitur. Et hec trāſmutatio corporum animaliuꝫ ⁊ vegetabilium eque ꝓpinqua eſt: ſicuttrāſmutatio aquaꝝ. Eſt ergo impoſſibile vt aliquid cōplexionatum cōuertatur in vnū elementum: ſed elementa mutātur ad inuicem dum traſeunt in dominās. vndequod cadit in ſalinas: fit ſal. et quod in ignem fit ignisSed quedā citius: quedā tardius. ſcd̓ꝫ potentiā actiuarum: et reſiſtentiā paſſiuarū. Eſtqꝫ locus in arabia quicolorat alia corꝑa in eo exiſtentia colore ſuo: panis quoqꝫ prope coracem in lapidem cōuerſus eſt: remāſerat tn̄ei color ſuus. Sunt aūt talia mira qꝛ raro accidunt. ſedeoꝝ cauſe manifeſte ſunt. Sepe nāqꝫ fiūt lapides ex igne dum extinguitur. ⁊ ſepe corꝑa lapidea ⁊ ferrea cadere contingit in choruſcationibus. Quoniaꝫ ignis extinctione ſua frigidus et ſiccꝰ efficitur. In ꝑſia quoqꝫ cadunt corꝑa erea. vt es vſtum ⁊ ſimilia ſagittis comatiſvel barbatis: Nec pn̄t liquefieri: ſed per ignē euaporāt