LiberOctauus

autem ſtanno liquabile. ad horaꝫ autem liquatum anteniteſcit poſtmoduꝫ vero naturalibꝰ ſordibus adumbratur. Cōpreſſiuū eſt. et lenificatiuū. Ne ſoluꝫ in ſe mutūeſt naturaliter: ſed etiā muta efficit alia metalla quibuſadmiſcetur liquefactum in igne ceteris metallis plꝰ minuitur. Scoria eius .i. ſpūma cōtinet argentuꝫ. Hoc ātꝓprium eſt et ſpeciale plumbo inter metalla: ꝙ ſemperaugmentatur. et hoc ſub diuo magis et in aere ꝙͣ ſubterra: ſqualorē vero cōtinet ſed nō rubiginē. ¶ Gloſa ſuper iob. Quod in plumbo ſcribitur citius deletur: quodvero in ſilice ſcribitur diutius manet. Unde iob in ꝑſona xp̄i vel eccleſie. ſcribantur inquit ſermones mei ſtiloferreo in plumbi lamina vel celte ſculpātur in ſilice Iudea vero cito verba dei recipit ac deſerit: ſed gentilitaſvix recepit ⁊ fortiter tenuit ¶ Gloſa ſuper hieremiaꝫ:Plumbū metallis adulteratiſ miſcetur: vt aliena materia ſeparetur. Et ſi forte purgata nō fuerit: plumbumomnino cōſumitur. ⁊ in nichilū redigitur. Unde ꝑ hiremiam a dūo d̓ his in quibꝰ ſermo dei perit: metaphorice dicitur. defecit cōflatorium: in igne cōſumptuꝫ eſtplumbū. ¶ Pliniꝰ in li. xxxiiii. Plumbum nigrū ꝯglutinatur albo: ip̄mqꝫ albū ſibi oleo. Argentū quoqꝫ nonpoteſt excoqui: niſi cū plūbo vel vena plūbi. ¶ XLI.¶ Adhuc de plumbi origine et natura¶ Plinius libro xxxiiij.Lumbi genus candidū eſt: p̄cioſiſfimū a greciſappellatū caſſiterium. fabuloſeqꝫ narratū eſt īinſulis athlātici maris peti: vitilibusqꝫ nauigiis corio circumſutis aduehi. Nunc aūt certuꝫ eſt ī luſitania gigni et in gallicia ſumma tellure. arenoſa coloriſqꝫ nigri. pondere tantū ea dep̄henditur. Inuenituret in aurariis metallis: que allucia vocantur. Aqua ſiquidem īmiſſa: eluunt calculos nigros paululuꝫ cādorevariatos: quibus eadem grauitas que auro. Et ideo inchalatis in quibꝰ auꝝ colligitur: cuꝫ eo remanēt. poſteavero caminis ſeꝑantur: cōflatiqꝫ in plūbuꝫ albuꝫ reſoluuntur. nec fit in gallicia nigꝝ: cuꝫ in vicina cantabriaabundet tantū nigꝝ. Nec fit argentū ex albo. cum fiatex nigro. Plumbi vero nigri duplex eſt origo. vt ſuꝑiꝰdictum eſt. Albi natura plus aridi habet: Contraqꝫ nigri tota humida eſt. Ideoqꝫ album nulli rei ſine mixtura vtile eſt: Nec ex eo argentū plumbatur. qm̄ pͥus liq̄ſcit argentū. Cōfirmant ꝙ ſi minus albo nigri ꝙ ſit ſatis miſceatur. argentū ab eo eroditur. Albuꝫ incoquit̉ereis oꝑbus galliaꝝ inuento: ita vt vix diſcerni queatab argento. Albi plumbi exꝑimentū in carta eſt: vt liq̄factum pondere videatur nō calore rupiſſe. Iungi nonpoteſt inter ſe plumbū nigrū ſine albo: Nec hoc ei ſineoleo. Sed nec album quidē ſecum iungi pōt ſine nigroNigri genera ſunt iouerauū: caprienſe: oleaſtrēſe. Necvlla eſt differentia ſcorie modo diligēter excocta. Miꝝin his ſolis metallis: quod ea derelicta fertilius reuiuiſcunt. hoc videtur facere relaxatis ſpiramentis ad ſacietatem aer infuſus: vt eque feminas quaſdā fecūdioresfacere abortus. Nuꝑ id comꝑtum eſt in betica metalloſantarenſi: quod locari ſolitum decem libris ꝑ ducētosante annos: poſtꝙͣ obliteratū erat: lxv. locatū eſt. Simili modo antonianū in eadeꝫ ꝓuincia pari locatione ꝑuenit ad pondo. ccc. vectigalis. ⁊ miꝝ vas ē plumbo ꝯſtataddita aqua nō liqueſcere. Eademqꝫ ī aqua ſi additurcalculus ereꝰ ve quadrans vas puri. ¶ Ph̓us. Plumbum eſt frigidum et ſiccū. In ip̄o eſt auꝝ et argētū eſſēcialiter et nō viſibiliter. Et eſt receptiuū tincture quoniam p̄ter auꝝ nunquā acceperit eam. Quādo cuꝫ ferrovt miſcetur cū ſtanno: bene cōuenit et nō ſeꝑatur ab eoEt melioratur cū cupro. Bene quoqꝫ cōcordat argētoexcepto ꝙ diuiditur ab eo cum decoctione: que ſolet argentū purificare. Auro vero nunquā ſociatur nec cumeo melioratur: nec cum eo cōgaudet. Eius etiaꝫ olfactꝰ

minuit auꝝ: plumbum ſtanni eſt cōſolidatiuuꝫ. argentoquoqꝫ depurando a cupro miſcetur plumbū. Aliter em̄in argenti depuratione: ignis qui ē diſgregatiuus etrogenioꝝ: ſeꝑando cuprū: ſe ſtatim ad argenti ſubſtātiamꝯuerteret: vt eam cōſumeret. quia poſſibilior eſt ꝙͣ ſubſtantia cupri. Quod ne fiat additur toti plūbum vt eiꝰſubſtantia quia humidior eſt: ac cōſumptioni paratiorꝙͣ argenti ſubſtantia: ꝯſumet.¶ XIIII.¶ De operatōe plumbi in alchimīa.¶ Ex libro metheororum. iiij.Lumbi groſſi argentū viuū eſt maluꝫ: pōderoſum luten. Eius quoqꝫ ſulphur eſt malum. Etmali ſaporis fetidiqꝫ ac debilis. vnde non gelatur. Et artifices faciūt artificialiter gelationē fere ſenſibilem: Sciant vero artifices nature ſpecies ꝑmutarinō poſſe. Sed eis ſimilia poſſunt facere. plūbiqꝫ immūdicias abſtergere. veruntamen ſemꝑ erit plūbum: et ſivideatur argentū: ſed obtiuebūt in eo qualitates alienevt in ip̄o errent hoīes ¶ Auicēna in libro alchimīe deanima: Plūbum ſicut et̄ ſtannū quadruplex eſt. ſcꝫ mixtum cum ſtanno: naturale: plūbum de enchacia: plūbuꝫgreſſuri. Huiuſ natura frigida eſt ⁊ paꝝ ſicca: ſed ē ibihumiditas multa. Eſt aūt de auro viuo groſſo: ⁊ de ſulphure groſſo ſpiſſo nō claro: ⁊ eſt ibi plus de auro viuoꝙͣ de ſulphure. Nec eſt multū coctum: ſed molle remanſit. Et ideo ſoluitur ſtatim. Et quia in eo multum eſt argenti viui magis eſt de natura auri. niſi quia auruꝫ eſtde pulchro auro viuo cum ſulphure claro. plūbum autēecōuerſo. Et auꝝ quidem coctuꝫ: hoc aūt crudum. Siquis aūt ſciat p̄parare: leuiter ſe mutat in naturā auri.Eſt aūt plūbum illud melius: quod eſt bene ponderatūet quādo ſcinditur eſt album. et quādo percutitur: nonſonat. qn̄ funditur tarde ſe infrigidat. ¶ Razi in librode aluminibꝰ et ſalibꝰ: Plumbū eſt ex ſectione ſaturni.In ip̄o ſunt aurum ⁊ argentū: ꝑ potentiam nō ꝑ viſumEt eſt grauis corꝑis: velocis liquefactionis: tardi motus: ſuſcipiens tincturā. Ex ip̄o exit argentuꝫ. Et fiuntex eo litargiꝝ et ceruſa. ⁊ elexir maius rubedini et albedini. et etiā aque cū quibus retinetur argentuꝫ viuumRectificatur cum ere p̄paratiuo: ⁊ vnitur cuꝫ argentoSed ſeꝑatur ab eo ꝑ examinationē. ventus eiuſ frāgitauꝝ. ⁊ coagulat argentū viuū. Cōuenerunt greci ph̓i:ꝙ omniū corpoꝝ plumbū auro ꝓpinquiuſ eſt: quia eiusoccultū eſt calidum et humidū. occultuꝫ vero auri frigidum et ſiccū. Itaqꝫ manifeſtū huius corꝑis plumbumqꝛ frigidum et ſiccū. occultum vero eius aurū: quia calidum ⁊ humidū. Ait etiā armenides. Nō eſtimetis plubum eſſe ex ſtanno: vel ex aliquo corpoꝝ. Neqꝫ em̄ ē niſi auꝝ: ſuꝑ quod introiuit nocumentū in minera ſua. ſicut ingreditur ſuꝑ fetum in ventre matris. vnde et auro ſimile eſt in diſpoſitionibus ſuis. Nam ſicut auꝝ eſtꝑmanens ac ponderoſum: expectās ſub terra et aqua ⁊aere: nec ꝑmutatur ſimiliter ⁊ plumbū. Eſt autem ī ip̄oiigredo albedo et rubēdo.XLIII.¶ De mutua plumbi et ſtanni collatione¶ Plinius vbi ſupra.Lumbum. vt dictum eſt. plerūqꝫ cū argēto naſcitur mixtiſqꝫ nenis cōfiatur. Eius ſequer qu-pͥmus in fornacibus fluit: appellatur ſtannū. qͥſecundus: argentū. et qui remanet: ſuꝑaddita vena ruiſuſqꝫ conflata: fit nigrum plūbum. Nunc auteꝫ adultēratur ſtannum: addita eris terciā portione cādidi ī plūbum album. ¶ Ex libro auerrōis de vaporibꝰ: Et attēde ꝙ plumbum cōſolidatiuū eſt ſtanni: ⁊ ſtannum plumbi. Mirumqꝫ: ꝙ ſimile nō pōt adherere ſuo ſimili: ⁊ cōtinuare ꝑtes in ſuo ſimili: potius ꝙͣ in ſuo diſſimili. Sꝫhoc eſt ꝓpter groſſum humidum in plumbo: quod cū calefit diſſoluitur. Similiterꝭ et ſtannum ſiccum diſſolutūex ſiccitate ſua que facit ad penetrationē: miſcet̉ plubo