LiberOctauus

prooria attrahit ad ſe humiditateꝫ auri loco ſue humiqitatis: ſicqꝫ relinquitur auꝝ vniuerſaliter diſcōtinuatum. hec omnia pn̄t fieri de plūbo. Si vero auricalcuꝫfuerit auro admixtū: frāgitur. eritqꝫ ſicut vitrū ¶ Plylibro ix. Echini piſcis admodū parui ſale ſeruati hanceſſe vim crebriꝰ magiſter affirmat vt auꝝ quod in altiſſimios deciderit puteos: admotus extrahat ¶ Idē in li.xxxiii. Auꝝ paleis accēditur. omniqꝫ auro ineſt argentum pōdere vario. et alibi nona. alibi octaua inueniturportio. Alibi quoqꝫ. xxxvi. ⁊ ideo ceteris p̄eſt. Iteꝫ aurum glutīatur argilla ferro. In auro lucētibus ſcintill̓eſt terra alibi ruffa. ⁊ alibi cinericia. Auꝝ quo molliuſeſt eo pulcrius. Omnia quidē argento viuo innatāt. p̄ter auꝝ. id vnū ad ſe trahit. Ideoqꝫ ⁊ ip̄m optime purgat. ceteras eius ſordes expuēs crebro iactatu fictilibꝰvaſis ita vitiis abiectis: ſed vt ip̄m ab auro diſcedat: īpelles ſubactas effunditur: ꝑ quas ſudoris vice defluēpuꝝ reliquit auꝝ ¶ Idē in li. xxix. Auro liqueſcenti ſigallinaꝝ membra miſceātur. in ſe conſumunt illud. Itahoc. id eſt mēbra gallinaꝝ eſt auri venenuꝫ. ¶ Idē in li.xxxv. Auꝝ alumine nigro purgatur.¶ VIII.¶ De ſpeciali ac multiplici auri p̄eminentia¶ Ex libro de natura rerum.Urum ceteris metallis eſt p̄cioſius durabiliꝰet tractabilius: omni temꝑe fulget ⁊ coinquīatum rubigine nō ꝯſumitur viſū fouet. Et quāto rubicūdius eſt. tanto melius eſt. In duplo quoqꝫ pōderoſius eſt ꝙͣ argentū aut es aut ſtannū. Cunqꝫ ſit generoſiſſimū ſuꝑ omnia mētalla. nichilominꝰ eſt maximeductibile ſuꝑ omnia. Omni metallo temperatiꝰ eſt. Etideo quia caliditas eius modici eſt exceſſuſ. nō locaturin gradu. Solū quoqꝫ nō reſoluitur. ¶ Actor. Auruꝫitaqꝫ nō ſolum eſt inter metalla p̄cioſiſſimum. ſed etiaꝫſolidiſſimū. habet colorem igneū ſplendidū fouenteꝫ viſum. Inigne poſitū nō ꝯburitur. ſed purgatur ⁊ probatur. Itaqꝫ triplici d̓ cauſa in igne ponitur. ad examinādum ad purgādum ⁊ ad fabricandum. Sed ⁊ humanocorꝑi maxime ꝯgruit. vnde in cibo ſumptū iuuat multūPlinius in li. xxxv. Precipuā auro fuiſſe gratiaꝫ arbitror. nam colore qui ī argēto eſt clarior: magiſqꝫ dietſimilis. ⁊ ideo militaribꝰ ſignis familiarior: quoniaꝫ islongius fulget. manifeſto illoꝝ errore: qui colorem ſideruꝫ in auro placuiſſe arbitrātur: cū in gemis alijs qͣꝫ rebus nō ſit p̄cipuus. Nec pōdere nec facilitate materiep̄latum eſt ceteris: cum cedit plūbo ꝑ utrunqꝫ. Sꝫ quiarerū vni nichil deperit igne tutū quippe eſt in incendiiſrogiſqꝫ. Quinimo quo ſepius arſerit: ad bonitatē auriproficit. Auriqꝫ exꝑimento igniſ eſt: vt ſimili colore rubeat: ip̄mqꝫ obriſum vocāt. primū aūt bonitatis eiꝰ argumentū eſt ꝙͣ difficillime accendi. p̄terea mirū violentiſſimi ligni pruna indomitū: palea citiſſime ardeſcere:atqꝫ vt purgetur cū plūbo coqui. Altera vero cauſa p̄cii maior eſt ꝙ minime vſus deterit: cū argento ac ere ⁊plumbo linee ducātur: manuſqꝫ ſordeſcant decidua materia. Nec aliud quidem auro laxius vel latius dilatat̉:aut nūeroſius diuiditur. Hiſpania ſtrigiles vocat ꝑuulas auri maſſas. Et ꝙ ſuꝑ omnia ſolū in maſſa auramēto capitur. Cūqꝫ cetera in metall̓ reꝑta igni ꝑficiātur.hoc ſtatim auꝝ eſt: ꝯſummatāqꝫ materiā ꝓtinus habetcum inuenitur. Hec enim eiꝰ inuentio naturalis ē. Aliavero quā dicemꝰ coacta. Itaqꝫ ſuꝑ cetera nō rubigo vlla non erugo nō aliud eſt ex ip̄o: quod eiꝰ bonitatem cōſumat: pondus ve minuat. Iaꝫ vero cōtra ſalis ⁊ acetiſuccos reꝝ domitores eſt eius cōſtantia: ſuꝑ que om̄ianetur ⁊ texitur. lane mō ⁊ ſine lana. Es aūt inaurari argento viuo vel litargiro legittimū eſt: ⁊ in hoc excogitata fraus ē: vt dicemꝰ illoꝝ naturā reddētes. ¶. IX.De quibuſdam modis aurū inueſtigandi.¶ Plinius. xxxiij

N orbe noſtro inuenitur auꝝ. vt omittamus inodicum. Et a formicis ⁊ griphibꝰ apud ſcithaserutum. Apud nos quidem tribus modis: vnomodo ſcꝫ fluminū ramentis: vt ī thago hiſpanie: padoytalie: hebro tracie: pactolo aſie: gange indie. Nec ullum abſolutius eſt auꝝ. vt ip̄o curſu attrituqꝫ perpolitum. Alio mō ſcrobibus effuditur puteoꝝ: aut ī ruinamontiū quare vtraqꝫ ratō dicetur: auꝝ aquaꝝ qui querunt: ante omnia ſegulū tollunt: ita vocatur indicū: Alueus vbi id eſt areneqꝫ lauātur: ⁊ ex eo quod reſedit: cōiectura capitur: vt inueniatur. Inuenitur aūt aliquando in ſumma tellure ꝓtinus rara felicitate: vt in dalmacia nuꝑ tempore neronis. Ceteꝝ hiſpanie montes aridiſterileſqꝫ in quibus non aliud gignitur: hoc bono fertiles eſſe cognoſcūtur alias cogutur: quod aūt puteis foditur cānaliciū vocatur. marmoris glaree inherēs nonillo modo quo in oriēte ſaphiro atqꝫ thebaico ceteriſqꝫin gemmis ſcintillat. ſed micas amplexū marmoris. hivenaꝝ cānales ꝑ marmor vagātur ⁊ latera puteorū ethuc ⁊ illuc. inde noīe inuento. Tellus qͣꝫ ligneis colūniſſuſpenditur. Et quod effoſſū eſt tūditur: lauātur: vriturin farinā molitur. Nam qd̓ in pilis cudunt. apilaſcudēvocant. Argentū quod exit a fornace. Sudoremqꝫ qͥ ecamino iactatur. Spurcicia vero ī omni mētallo ſcor iadicitur. Et hec in auro coquitur iteꝝ ⁊ tūditur. Catiniad coquendū fiūt ex taſconio hoc eſt alba terra ſimili argille. Nō enim alia afflatum ignemqꝫ ⁊ ardentem materiā poſſet tolerare.XIterum de alio inueſtigandi modo.Ertia vero ratio inueniendi aurū vincit operagigantū. Cuniculis nāqꝫ ꝑ magna ſpacia actiſ¶ad lucernaꝝ lumina cauātur mōtes ꝓtractiſqꝫvigiliis. multis menſibꝰ non cernitur dies. Subſiduntqꝫ rime ſubito. ⁊ opprimūtur oꝑantes. Ideo ſuſtinēdiſmōtibꝰ relinquūtur crebri fornices. In vtroqꝫ genereſilices occurrūt: hos etiā igni et aceto rūpunt. Sepiusetiam quoniā in cuniculis vapor ſtrangulat ⁊ fumuſ cedunt fractaris. cl. libras agentibus egerūtqꝫ humerisnoctibus ac diebꝰ. Nocentiores tanto faciūt te rras. vtiam minus temerariū videatur. e ꝓfundo maris peteremargaritas Eſt ex quodaꝫ argille genere. terra glareemixta. ꝓpe inexpūgnabilis. quā vocāt candidam. hancquoqꝫ ferreis cuneis ⁊ malleis aggrediuntur. nichilqꝫduriꝰ putant. niſi ꝙ inter omnia fames auri duriſſimaeſt. oꝑe pacto. ceruices fornicū cedunt ab vltimo. dat ſignū rima. ſicqꝫ mons fractus cadit ad ſe lōge. fragoremagno ⁊ incredibili flatu. Spectāt victores ruinaꝫ nature ⁊ tamen ad tanta pericula ſatis eſt cauſe. quod cupiunt: ſperare. Alibi quoqꝫ rupes inuie cedūtur: ſedemqꝫ trabibus cauatis p̄bere cogūtur. is qui cedit funibꝰpendet. vt ꝓcul auri lineas aſpiciat. Iteruꝫ in ſuꝑciliismontiū piſcine longe ac ſtricte cauātur: vt aquā recepta currens tāta vi ꝓrumpat vt ſaxa ꝓuoluat. Alius etiam nūc in plano labor eſt. foſſe in quas ꝓfluat cauāturet gradatim ſternūtur. vlex eſt frutex rori marino ſimilis. aſper aurūqꝫ retinens. Cuiꝰ latera tabulis claudūtur vel tūduntur ac ꝑ prerupta ſuſpendūtur. Ita cānali profluente de terra in mare vlex ſiccatus vritur et cinis eius lauātur ſubſtrato ceſpite herboſo vt aurum ſidat. Sic aſturia ⁊ gallicia ⁊ luſitania. auꝝ p̄ſtat. Ita vt¶.XI.plurimuꝫ aſturia gignat.¶ Que fuit auri prima eſtimatio.Tinam e vitā totū poſſet abdicari auꝝ. ſacra fatabātur inter ſe. ſicut in troianis temꝑibꝰ factimes. quāto felicius euū fuit. cum res ip̄e ꝑmitatum homero credi conuenit. Sic enim. vt opinor. cōmercia victus gratia inuenta videlicet alios coriis boum. alios ferro. captiuiſqꝫ rebuſ emptitaſſe tradit. Quāꝙͣ ip̄e miratus aurum ſic fecerit eſtimationes rerum vt