LiberOctauus

in quam illud vel profluens riuus vel excipiens lacunaformauerat. Quaꝝ rerū ſplendore capti hoīnes cum ligatas attollerent maſſas: viderūt in eas terre veſtigiafigurata. Inde qͣꝫ excogitauerūt ad omnē formaꝫ poſſedęduci. Tria autē ſunt genera auri argenti ⁊ eris: ſcilicet ſignatū factū ⁊ infectum. Signatū eſt numiſmatisfactū qd̓ in vaſis ⁊ ſignis. Infectū qd̓ in maſſis. In nūmiſmate tria querūtur. metalluꝫ figura ⁊ pondus: ſi exhis aliquid defuerit: nūmiſma nō erit. Antiquiſſimi atnōdum auro argentoqꝫ inuento ere vtebātur. Nā pͥuserea pecunia in vſu fuit. poſtea argētea dein̄ aurea. ſed¶ IIII.ab ea qua cepit ⁊ nomē retinuit.De naturali metallorū creatione.Auicenna in alchimia de anima.Icūt itaqꝫ ph̓i ꝙ ſeptem ſunt res que cum malleo elongari poſſunt ad fornacē. ſcꝫ ſol .i. auruꝫluna argentū: ſtannū es ferrū plūbum. Et creatur naturaliter ſub terra. Auꝝ em̄ fit in ventre terre cūcalore ſolis magno. d̓ argēto viuo pulchro cū ſulphurerubicūdo claro abſqꝫ lapidibꝰ cocto in centuꝫ annis etamplius. Argentum de auro viuo claro et ſulphureclaro coctis ꝑ centū annos. Cuprum aūt de auro viuogroſſo ⁊ de ſulphure rubeo groſſo coctis ꝑ cētena ānorum. Sed auꝝ quidē nimis coctū eſt ⁊ induratū: Ideonec ignis nec aqua nec terra delet illud. Argentū autēillud crudū eſt: ⁊ non coctum. Ideoqꝫ terra cito delet illud. Cuprū vero cōbuſtum eſt. Ideo nō delet ip̄m terrāniſi ꝑ annos multos. ſed ignis cito ꝯſumit ip̄m. Plumbum aūt dicūt ph̓i fieri ſubtus terrā de auro viuo groſſo ac ſpiſſo. ⁊ de ſulphure peſſimo ac mixto crudo parūcocto. Et plumbū quidem in tantū de peſſima natura ē:quod cū odore ſuo frangit auꝝ ⁊ ſtringit auꝝ viuum. qͥvero ſoluūt auꝝ ſi dent odorem de plūbo vertitur ī calcem. Stannū vero fit de auro viuo pulcro ⁊ claro. ſed d̓peſſimo ſulphure crudo paꝝ cocto. Ferruꝫ aūt de auroviuo ſpiſſo ⁊ ſulphure rubeo ſpiſſo nimis cocto. ¶ Areſtotiles in libro metheoroꝝ. iii. Cum occultatur vaporhumidus in terra: fiūt ex eo duaꝝ ſpecieꝝ corꝑa. quaꝝvna liqueſcit vt es ⁊ auꝝ ⁊ argentū. Altera vero dilatatur in ꝑcuſſione vt ferꝝ ¶ Ex quarto libro. ex aqua etterra cōſtant metalla: ⁊ quecunqꝫ liquātur ab igne: iſtaſunt aquoſiora. auꝝ ꝓfecto ⁊ argentū ⁊ es et ſtannū acplumbum liquātur calido¶ De metallorū inueſtigatione¶ Plinius li. xxxiii.Unc itaqꝫ metalla ⁊ opes ac reꝝ dicentur p̄ciatellureꝫ intus exquirēte multiplici cura. Alibiquoqꝫ diuitiis foditur: querētibus auꝝ ⁊ argētum es electruꝫ. Alibi delitiis gemmas et ꝑietum digitorūqꝫ pigmēta. ⁊ alibi temeritati ferꝝ. Auꝝ etiā gratius inter bella ꝓſequimur cedeſqꝫ. videmus quoqꝫ mirantes ſuꝑexcauatos mōtes dehiſcere. Aliquādo etiātellurem ip̄am intremiſcere. Imus in eius viſcera: et inſede maniū opes querimus: tanꝙͣ illa paꝝ benigna fertiliqꝫ qua ſecetur. ⁊ inter hec minimū remedioꝝ gratiaſcrutamur. Cui em̄ fodiendi cauſa eſt medicina: ꝙͣꝙͣ ethec medicinam ſcꝫ ſūma ſui ꝑte tribuit. vt minime p̄cafaciliſqꝫ in om̄ibus quecūqꝫ ꝓſunt. Illa nos p̄munt: illa ⁊ nos ad inferoſ agunt: que occultauit atqꝫ demerſitQuis finis eſt ſeculis om̄ibus: exhauriēdi quouſqꝫ penetret auaricia: ꝙͣ innocens ꝙͣ beata imo vero ꝙͣ delicata vitā hominis eſſet: ſi uichil niſi qd̓ ſupra terrās ē concupiſceret. ac nō niſi quod ſecū eſt haberet. Eruitur aurum ⁊ criſocolla iuxta: ip̄m nomen ex auro cuſtodiensvt p̄ciſior videatur. Natura ſibi peſtem inuenit: ponēsin auro p̄cium: in precio famē auri queſiuit. Auxerunt⁊ prodigioſa ingenia reꝝ precia. Acceſſit em̄ ars picture: ac celando auꝝ argentūqꝫ fit carius. Et didicit hō

naturam prouocare. Auxerūt ⁊ artem irritamenta vitiorum. In poculis libidines celare iuuit: ac ꝑ obſceuitates bibere Murma ⁊ criſtallina eadem fodiūtur terraquibꝰ preciū fecerat fragilitas ip̄a: Et hec quideꝫ veraluxuria eſtimata eſt: habere qd̓ poſſet totum ſtatī pertreNec hoc fuit ſatis gēmaꝝ quoqꝫ turba potamus. Exſmaragdis calices teximus. ac temulentie cauſa indiētenere iuuat. ⁊ auꝝ iam acceſſu eius. ¶ Iſidorꝰ li. xvi.Metalloꝝ vero natura eſt talis. vt vbi vnā vena apparuerit. ibi ſpes ſit alterius inquirendi.vI.De artificiali eorundem tranſmutatōeEx doctrina alchimieOrro ꝑ artem alchimie trāſmutantur corporamineralia a ꝓpriis ſpeciebus ad alias: p̄cipuemetalla. Hec autē ſcientia oritur ab illa ꝑte naturalis philoſophie: que eſt de mineris. ſicut agricultura ab illa que eſt de plantis. Hanc etenī acceperūt artifices a naturalibus: ꝙͣuis ea que ſcd̓m illam fiūt: fortaſſe non ſunt tam certa ⁊ ꝓpria: ſicut naturalia: ſed his ſimilia. ars em̄ debilior ē natura ¶ Razi in li. de alumībus ⁊ ſalibus. Corꝑa vero mineralia ſunt vapores quiinſpiſſantur ⁊ coagulātur ſcd̓m menſuraꝫ ſeruitutis nature in ſpacio longo. at primū quidem quod coagulat̉eſt argentū viuū et ſulphur: hec em̄ ſūt elementa minere et non ſunt aqua ⁊ oleum: ſꝫ vnū generatur ab aquaaliud ab oleo: ſuꝑ quibus aſſiduat decōctio equalis cūcaliditate et humiditate donec coagulata ſunt. et ex eiſcorꝑa generatur ꝑ gradatam mutationem in milibꝰ aunoꝝ: nam ſi remanerent in mineris ſuis p̄pararet ea natura donec ꝑuenirent ad ſpeciem auri et argenti. Sꝫ ꝑartificis ſubtilitatem fieri pōt huiuſmōi trāſmutato invno die. .i. breui ſpacio. ¶ Actor de hoc pleniꝰ diceturinferius prius em̄ michi videtur in ſpeciali dicendū deſiugulis mētalloꝝ ſpeciebꝰ. Igitur ab auro tāꝙͣ a digniori ſūmamus exordium.¶ De auri natura. ¶ yſidorus..VII.Urum ab aura dicitur .i. a ſplendore: eo ꝙ reꝑcuſſo aere plus fulgeat. Naturale eſt em̄ vt metalloꝝ ſplendor plus fulgeat alia luce repercuſus. Obriſum auteꝫ dictū eſt. eo ꝙ ſplendore obradiat.Eſt enim coloris optimi qd̓ hebrei vocant ophaꝫ.¶ Ex li. de na. rerū Auꝝ inuenitur in riuulis et in fontibus et etiam in montibꝰ quādoqꝫ: ſed raro: multꝰ aūtlabor eſt in lauando. Sed ⁊ ſi ꝑ multas minutias terreet eius ſordibꝰ inuenitur ſociatū: inuenitur tamen puꝝet non terre vel bituminibꝰ in ſe admixtum: ſicut es velargentum. Itaqꝫ ſi etiam inter pulueres bratea reperiatur nequaquā tn̄ auri puritas in ſe ſordiuꝫ ſqualoribꝰincorporatur. Cōtra dieꝫ. vt dicitur. frigeſcit: ⁊ ſic cognoſcunt habentes auꝝ in digitis quādo dieſcit. Ferturetiā ꝙ auꝝ inter omnia elementa ꝓfundius generaturin terra: clareſcit cū malleo ꝑ̄cutitur: et cedēs in omneꝫpartem dilatatur. Aurū poteſt occultari ſub ſpecie terre plumboſe. Si em̄ auro cum liqueſcit admiſceatur argentum viuū. ⁊ poſtea moueatur quouſqꝫ infrigideturremanebit puluis. Argentū enim viuuꝫ ex penetrabilitate ſue ſubſtantialis humiditatis ſeꝑat humidū auri.nec patitur ip̄m habere cōtinuitatem. ſic ferūt artificeſſarraceni aurum ſuum de terra in terraꝫ. Et cum volūtaurum habere puꝝ. in fornace ponūt ⁊ liquefaciunt: etexhalat argentū viuū ſine aliqua deꝑditionē. Occultaꝫetiam ſub ſpecie pulueriſ terre. Si ⁊ liquefacto adnceatur cinis ⁊ moueatur cū teſtula. quouſqꝫ puluerhetTeſtula quippe tunc ꝓpria humiditate deſtituta per calorem fornacis: extrahit humiditateꝫ totam ip̄ius auriad ſe. Idem quoqꝫ fiet ſi moueatur cū virga corili recete. Calor enim auri liquantis extrahit et ſumit humiditatē virgē. qͦ fit vt verſa vice uirga īauita ab huīditate