LiberSeptimus
cū ſupra terrā quattuor digitis fuerint. lupinꝰ aūt quivna habet radicē: ſi ſarculetur extinguitur: qd̓ nec etiādeſiderat: qꝛ p̄ter auxiliū cultoris affligit herbas: fabaſi ſarculetur bis ꝓficiet multū fructū ⁊ maximū redditura: vt ad menſurā modii cōplendi: freſa ꝓpemodumreſpondebit ſicut integra. porro ſi ſegetes iā ficcas ſarculaueris: aliquid ⁊ cōtra rubiginē p̄ſtitiſti. maxīe aūt¶ LX.ordeū ſarietur ficcū.¶ De terra vineis et arboribus apta.Olum vineis ponendis eſt aptū nec ſpiſſuꝫ nimis nec reſolutum ꝓpius tn̄ reſoluto: nec exilenec letiſſimū. ꝓximū tn̄ leto: nec campeſtre: necp̄ceps: ſed potiꝰ edito campo: nec ſiccū nec vliginoſum:modice tn̄ roſcidū: nec ſalſum: nec amaꝝ. hoc enī viciuꝫvina ꝯtriſtat ſapore corrupto. Ad paſtinanduꝫ deniqꝫpotiꝰ eligendi ſunt agri rudes: vel maxime ſilueſtres.vltima conditio eſt eiꝰ loci in quo vineta fuerūt: quo ſineceſſitas coegerit. exerceatur priꝰ aratōibꝰ: vt abolitis vinee prioris radicibꝰ: om̄iqꝫ illaꝝ carie ⁊ ſqualoredepulſis. tutiꝰ īduci poſſit nouella vitis Thofus ⁊ aliaduriora vbi gelū relaxātur ⁊ ſolibꝰ: pulcerrimas ferūtvineas. refrigeratis eſtate radicibꝰ ⁊ humore detento.Sed ⁊ ſoluta glarea ⁊ calculoſus ager: ac mobileſ lapides. ſi tn̄ hec om̄ia glebis ſe pinguibꝰ miſcuerūt. Silextn̄ cui terra ſuppoſita eſt: qꝛ frigidꝰ ⁊ humoris tenax ē:ſitire nō patitur eſtate radices. loca iteꝝ ad que de cacuminibꝰ terra decurrit. vel valles quas fluminū aggeſtio ſaturabit: ſed hec in his locis: q̄ nō poſſunt infeſtaeſſe gelū ac nebulis. Arenoſa etiā terra aliqn̄ eſt cōmoda. Argilla ſola grauiter inimica: ⁊ cetera in generalibus dicta. Nā locꝰ qui miſera virgulta ꝓduxerit vl̓ vliginoſus. vel ſalſus. vel amarus. aut ſiticuloſuſ. aut aridus improbatur. Sabulo niger ac rubeꝰ vtilis eſt. ſicubi terra fortis ꝑmixta eſt. Carbunculꝰ niſi ſtercoreturmacre in eo vinee reddūtur. In rubrica difficile comp̄hendūt: ꝙͣuis poſtea nutriātur. At hoc genꝰ terre oꝑibus inimicū eſt: qꝛ ꝑuo vel humore vl̓ ſole nimis mādeſcit: aut dura eſt. Maxime vero vtile ſolū eſt: qd̓ interom̄es nimietates temperamentū tenet: raroqꝫ ꝙͣ ꝯdeno ꝓximum eſt.¶ EXI.De ipſarum paſtinatione.Enſe ianuario tꝑs eſt congruū paſtino. qd̓ quidem tribꝰ fit generibꝰ. aut terra ꝑ totuꝫ foſſa.aut ſulcis. aut ſcrobibꝰ. Terra tota effodi debꝫvbi ager immundꝰ eſt. vt ſilueſtribꝰ truncis: atqꝫ radicibus filicis: herbarūqꝫ noxiaꝝ: ſpacia liberent̉. vbi vero munde nouales ſunt: ſcrobibꝰ aut ſulcis paſtinandeſunt. ſulcis vero meliꝰ erit: qꝛ humorē velut in totū ſpacia paſtinata trāſmittūt. ꝙ ſi ſcrobes fieri placet: faciateas cultor tribꝰ pedibꝰ altās. duobꝰ ac ſemis latas. tribus vero longas. vltra tres aūt fodiende nō ſunt altiꝰ.ne laborent frigore ſarmenta que pangimꝰ. latera veroſcrobibꝰ inciſa ſint equaliter: ne vitis obliquā ſautieīalta nitentibꝰ ferramentis: cū foſſor incūbit. paſtino vero qd̓ om̄e verſabitur triū vel duoꝝ ⁊ ſemis peduꝫ altitudine: terra vniuerſa fodietur. in quo adhibēda eſt diligentia: ne crudū ſolum fraude cultor occulte includatQuā .ſ. rem ſubinde cuſtos virga in qua p̄dicte altitudinis modꝰ ſignatur: exploret ꝑ ſpacia q̄ fodiūtur. Radices omnes ac purgamenta maxime rubeti ac filicisin ſummū egeri faciat: que cura eſt etiā in om̄i poſitionis genere ſeruāda. locꝰ igitur paſtinādus priꝰ impedimentis ⁊ om̄ibus eliſis arboribus liberetur: ne poſt aſſiduo calcatu terra foſſa ſolidetur. Si campꝰ eſt: duobusac ſemis pedibꝰ paſtinetur: ſi cliuꝰ tribꝰ. collis p̄ruptusquattuor. ne terra decurrat citiꝰ. vallis aūt duobꝰ pedibus. Sed ager vliginoſus: qui humores eructat altiusfoſſus: nō ampliꝰ ꝙ in pedē ſemis effoditur. ¶ Idē li.iii. Menſe aūt februario om̄ia genera paſtinati ſoli vel
ſulci ſeu ſcrobes vitibꝰ cōplendas eſtimo. plano igit̉ loco vitis ſtatim poni debet. cuiꝰ genꝰ nebulas ⁊ pruinſuſtinet. Collibꝰ aūt illas: q̄ ſiccitatē ⁊ ventos tolerantſtatuas. Agro pingui graciles ⁊ fecundas: macro feraces ⁊ ſolidas. denſo validas ⁊ frondoſas: frigido veronec nebuloſo: que hiemē ſceleri maturitate preueniunt:aut q̄ duris acinis ſecuriꝰ inter caligines florent. Deniqꝫ ventoſo ſtatue tenaces. Lalido grani teneriores. Ethumido feraces. Sicco aūt illas: q̄ ferre nō poſſunt pluniales impetꝰ. Et breuiter eligenda ſunt vitiū genera:que vinoꝝ ſuoꝝ ꝓfeſſione cōtraria loca diligūt: his inquibꝰ durare nō poſſunt. placida ſana regio ac ſerena:tuto genꝰ om̄e ſuſcipitLXII.¶ De ceteris arboribus ſimiliter paſtinādiſOdem quoqꝫ menſe locis tꝑatis inſtituendaſunt oliueta: que ⁊ paſtinis ꝯſerenda: ꝙ ſi oliue¶ tum ſuo loco facere volueris. hec terraꝝ genera ſequeris. Terrā videlicet glarea ꝑmixtā. aut cretamſabulonis ꝯiunctōe reſolutā. aut pinguē ſabulonē. autdenſiorē. aut niuide nature terrā. Creta figuli omninorepudiāda eſt: ac terra vliginoſa: ⁊ in qua ſemꝑ humoaſſiſtit: ſabuloqꝫ macer: ⁊ nuda glarea. ꝙͣuis enī comīhendat: nō tn̄ ꝯualeſcit. Seri poteſt: ⁊ vbi arbutus autilex ſteterat. Nā cedrus exciſa radices noxias relinqͥt:quaꝝ virꝰ oleā necat. Arbores quoqꝫ pomifere ita paſtinis diſponi poſſunt a ſeptentrionali regione: de qͥbuſſigillatim dicemꝰ infra: qꝛ ſpecialiter ſunt tenēda. Nā⁊ pomis eadem terra q̄ vitibꝰ ꝯuenit. Scrobes aūt maiores ſunt faciende: ⁊ inter ordines triceni pedes relinquendi. plante quidem ſtatuende ſunt radicate: ſeruandumqꝫ ne cacumina vel manufracta: vel eroſa non creſcant. vnuſquiſqꝫ ordo generi ſuo d̓putetur. ne infirmea valentioribꝰ opprimatur. decliuo exili in planū ac pirguem ⁊ humidū trāſferātur. Et vbi regio ſiccior eſt. aqͣtionibꝰ adiuuetur.LXIII.De vineis fodiēdis et arboribꝰ circūfodiēdiſOdem quoqꝫ februarii menſe locis maritimis⁊ calidis vites ſunt fodiende. Et eodeꝫ temꝑeſi q̄ ſunt in ſeminariis plante ſunt circūfodiēde¶Idem in li. iiii. Porro in menſe marcio frigidis locicelebranda eſt vineaꝝ foſſio. Egras aūt vites: vel quibus fructꝰ areſcit ꝯuenit circūfodi: ⁊ urinā veterem ſb̓fundi. Itemqꝫ cinerē ſarmenti vel querci aceto mixtuꝫſubiice. vel inciſas circa terrā letamine refice atqꝫ refoue. ⁊ que germināt fortiorā dimitte ¶ Idē in li. v. Mēſe quoqꝫ aprili locis frigidiſſimis foſſio vineaꝝ an̄ ydꝰdebet ꝑagi. ⁊ ſi q̄ reſtabunt de marcio menſe. vites quoqꝫ ſunt inſerende. porro ſeminaria q̄ ante facta ſūt herbis liberentur: ac leuiter circūfodiātur ¶ Idem in libroſexto. Porro in menſe maio aſſidue ſeminaria fodiūturac locis p̄gelidis ac pluuioſis olee putātur. eiuſqꝫ muſcus abraditur ¶ Ideꝫ in li. viii. Menſe auguſti nouelle vites mane ac veſꝑe iā calore depoſito debent effodi⁊ auerſo gramine puluerizari hoc enī menſe. vel an̄ caniculares dies vtiliter extirpātur carix ⁊ filices. Arbores quoqꝫ q̄ in meſſe ſteterant: aggeſtione terraꝝ obrūidebent. meſſibus ſectis. propter nimios ardores ſolis.Idem in li. xii. Menſe vero nouembri locis frigidisnouellas uites ⁊ arboꝝ plantas ꝯuenit circūfodi ⁊ oꝑri. ¶ Idem li. xiii. Deniqꝫ decembri menſe ad inſtituendas vites ſicut ante tractatū eſt: inchoemus effodere.¶ De pratis inſtituendis et colendis.LXIIII.Idem in li. x.Rata ſi libuerit nouella formare. mēſe ſeptembri locū pinguem. roſcidū. ⁊ planū: leuiter inclinatum. vel hmōi valleꝫ oportet eligere. vbi hūmor nec ſtatim p̄cipitari cogitur: nec diu debet hererepoteſt quidē ī ſoluto loco ⁊ gracili prati forma: ſi rige-