LiberSeptimus

cōuenit. ¶ Idem in libro iiii. Menſe marcio locis qͥdēfrigidis prata purgari atqꝫ ſerenari oportet. locis aūtcalidis colles pingues ⁊ agros vliginoſoſ proſcindereet exarare cōueniet. ¶ Idem in libro quīto. Menſe quoqꝫ aprili pingues agri ꝙͣdiu aquam tenent: poſt yduspſcindendi ſunt Cū ⁊ omnes herbas ꝓtulerunt: et eoꝝſemina nondū maturitate firmata ſunt. ¶ Idē in librovi. Menſe nichilominꝰ maio pingues herboſiqꝫ proſcīdūtur agri. ¶ Idem in libro vii. Mēſe vero iunii frigidiſſimis locis que maio p̄termiſſa ſunt excolūtur oportet fere tūc agroſ eque ꝓſcindi herboſis ac ꝑtibꝰ gelidivineta occari. ¶ Idem libro ix. porro menſe auguſti etcirca kalendas apriliſ. ager planus humidꝰ exilis īcipiat exarari.LVI.¶ De agris incultis aperiendis.Idem in libro ſexto.Enſe maio vt dictū eſt agros gelidoſ herboſoſqꝫ proſcindi oportet. verum ſi agros incultosholue̓ris aꝑire: cōſidera: ficcus an humidus ſit ager ſiluis aut gramine: frutectis tectus aut filice. Et ſi quidēeſt humidus foſſarum ductibus eſt vndiqꝫ ſiccandus.Sed aperte quideꝫ foſſe note ſūt. Occulte aūt hoc mōfiunt: ſulci per agrum tranuerſi ternorum peduꝫ altitudine imprimunt̉: poſtea vero vſqꝫ medietateꝫ lapidibꝰminutis aut glarea replentur ac deſuꝑ terra que fuerategeſta equātur. Sed foſſarum capita vnam patentemfoſſam petant. ad quā decliues currāt: ſic et humor deducetur: et agri ſpacia non peribūt. ſi vero lapides defuerint: ſarmentis vl̓ ſtramētiſ ſubiectis cooꝑiant̉. autqͥbuſcūqꝫ virgultiſ veꝝ ſi ager ē nemoroſuſ. extirpatiſaut raro relictis arboribꝰ excolatur. Si vero lapidoſusfuerit: ꝑ macerias ſaxoꝝ turba collecta: et purgari et inde minui poterit. frequenti aratōne vincūtur gramē etiuncus et filices. Sed filicem. ſi ſepe fabā conſerās vellupinos et ſubinde naſcentē mucrone falcis incidas. intra exiguū tꝑs abſumes. ¶ Idē in libro viii. Menſe iulio cū luna decreſcit agri ſilueſtres vtiliſſime extirpant̉arboribus atqꝫ virgultis deſectis radicibus atqꝫ conbuſtis ¶ Pliniꝰ vbi ſupra Frutecta quippe igni tolluntur optime. ſilue quoqꝫ ratōnem extirpande ꝓdidit democritus. lupini flore in ſucco cicute vno die maceratoſꝑſiſqꝫ radicibus.LVII.¶ De iteratione et occatione et reſectione.Palladius vbi ſupra.Enſe iulio agri qui aprili fuerant ꝓſciſſi circay ¶ Okalendas ſunt iterandi. ¶ Idem in li. x Mēſequoqꝫ ſeptēbri ager pinguis. ⁊ qui tenere diu cōſueuithurem. tercia vice debet arari. ꝙͣuis et humido anopoſſit ante terciari. Eodem etiam anno piter et menſeager humidus et planus et exilis. quem auguſto mēſediximꝰ debere primitꝰ exarari. iterari debet ac ſemīariporro graciles cliui nunc primo ſūt arandi. et ſtatim ſerendi. ¶ Plinius vbi ſupra. Aratione ꝑ tranſuerſumiterata. occatio ſequitur. vbi res poſcit crate vel raſtroet ſemine ſato fit iteratio. Et vbi ꝯſuetudo patitur. crate dentata vel tabula aratro adnexa. quod lirare vocatoperiūt̉ ſemina. vnde primū deliratio eſt vocata Quarto ſeri ſulco virgiliꝰ eſtimatur voluiſſe cuꝫ dixit optimāſegetē eſſe: que bis ſoleꝫ biſqꝫ frigora ſenſiſſet. Spiſſiꝰſolum vt plerumqꝫ in ytalia meliꝰ eſt ſeri quinto ſulco īthuſcis vero nono Nec obmittemꝰ arādi ratōem vnā ītranſpadana ytalia belloꝝ iniuria excogitatā. Salaſſicū ſubiectos alpibꝰ depopularent̉ agros. panicū miliūqꝫ iam excreſcens: temtauerunt. Et poſtquā natura reſpūebat: inararūt at ille meſſes duplicate docuere: quodnūc artrare vocāt ideſt aratrare. Hoc aūt fit vel incipiente culmo. vel cū iam bina terna ve folia emiſerit: necrecens ſubtrahamꝰ exemplū: quod in agro treuerico nuper eſt compertuꝫ. Nam cum hieme pregelida capte ſe

getes eſſent. reſarientes campos menſe marcio reſeuerunt. vberrimaſqꝫ meſſes habuerunt.LVIII.¶ De ſeminatione. ¶ Palladius li. primo.Mnia vero que in terra ſerutur. creſcente lūaet diebꝰ tepidis ſunt ſerenda. Nam tēpor euocat: friguſ incluuit. frumenta om̄ia maxime letant: patente et ſoluto campo. et ad ſolem recliuo. Spiſſa et cretoſa et humida terra bene far et triticū nutrit.ordeū ſoluto delectatur et ſicco. Nam ſi in lutoſo agroſꝑgitur. morietur. Trimeſtris ſatio locis frigidis limoſiſqꝫ conuenit. vbi qualitas eſtatis humecta eſt. ceterisratio reſpondet euentui. Semē trimeſtre locis tepidiſmeliꝰ reſpondebit: ſi ſeratur autūno Omnia leguminagrecis autoribꝰ ſeri iubentur in ficca terra: faba tantūmō in humida debet aſꝑgi. Om̄e triticum ſolo vliginoſo poſt terciā ſatōem in genꝰ ſiliginis cōmutatur. Triavero mala in his nocent: ſterilitas: morbus: vicium. ꝙͣuis temꝑatis agris ſerendum ſit: tamen ſi ſiccitas longa eſt ſemina occata potius in agris: ꝙͣ horreis ſeruabuntur Seminarium mediocri terra inſtituere debemꝰvt ad meliorem ꝙͣ ſata fuerint: tranſferantur. Ortus qͥcelo clemēti ſubiacet: ⁊ fontano humore ꝑcurritur ꝓpeeſt: vt liber ſit: et nullā ſerendi diſciplinā requirat. Semina vero pluſꝙͣ annicula eſſe nō debēt. Ne vetuſtatecorrupta nō ꝓdeant. frumento collis grano quidem eſtrobuſtius. ſed menſura refundet minꝰ. Serendi tꝑa licet ſignata ſint ꝑ menſes certa: ea tamē ſecūdū loci acceli naturā vnuſquiſqꝫ obſeruare debꝫ Frigidis locisautūnaliſ ſatō fiat celerior. verna vero tardior. Calidiſaūt regionibꝰ et autūnalis poteſt fieri ſerior: et vernamaturior. om̄ia vero ſerenda ſunt: vt dictum: eſt cū lūacreſcit. ſecanda vl̓ legenda cū decreſcit. ¶ Plinius vbiſupra. Plurimū vero refert ſoli cuiuſqꝫ ratō. Terra vero ſi fuerit quā teneram appellauimꝰ ordeo ſublato milium ſeri poteſt. eoqꝫ condito: rapa. his ſublatis ordeum vel triticum. ſicut in campania. ſatiſqꝫ talis terra aratur: cum ſeritur. Alius eſt ordo: vt vbi adoreū fueritceſſet qͣtuor menſibus hibernis vernāqꝫ fabā recipiat.aut an̄ hiemalē: ne ceſſet minuſqꝫ pinguis alternari poteſt ita: ſi frumento ſublato: legumen ſeratur tercio. gracilior et in annū tercium ceſſet. frumentū quidā vetantſeri niſi in ea q̄ ꝓximo anno qͥeuerit nec niſi ager ſtercoratus ſit. virgilius alternis ceſſare ſuadet arua Et hocquidem vtiliſſimū eſt: ſi patiantur ruris ſpacia. Quodſi neget cōditio: far ſerendū eſt vnde lupium. aut viciavel faba ſublata ſint. et que terram letiorem faciunt.¶ LIX.¶ De ſarculatione. ¶ Plinius libro xviij.minata et occata diebꝰ cōgruis ſarienda ſūt atOrro ſiligo et far. ordeum et triticū in terra ſe4qꝫ runcanda. Sarculatio induratam hibernorigore ſoli triſticiā laxat tꝑibus vernis. nouoſqꝫ ſolesadmittit. At vero qͥ ſariet: caueat: ne frumenti radiceꝫſubfodiat. Triticum et ordeū ⁊ fabam bis ſarire meliꝰeſt. Runcatio cū ſeges in articulo eſt: euulſis inutilibꝰherbis: frugū radices vindicat: ſegētēqꝫ diſcernit a ceſpite Legumīuꝫ cicer eadēqꝫ far deſiderat. faba rūcarinō geſtit: qm̄ herbas excedit et euincit. lupinū tm̄ rūcatur. Miliū ⁊ panicū occatur ac ſeritur ſed nō iteraturnec rūcatur Sicilia ⁊ faſeoli tantū occātur nō rūcāturSunt aūt genera terre. quoꝝ vbertas pectinari ſegētēin herba cogat cratis: ⁊ hoc genus dentatis ſtilis ferreis. Palladius libro ſecūdo. Menſe ianuario ſerenis ac ſiccis diebus dū gelicidia nō ſunt: frumenta ſarculanda ſūt. Quod quidā opus pleriqꝫ negāt fieri debere eo ꝙ eoꝝ radices detegantur aut incidantur ⁊ frigore ſubſecuto necentur. michi vero tm̄ herboſis locishoc faciendū eſſe videtur. Sed triticū ⁊ far ſariūtur foliorum quattuor: ordeū quinqꝫ. faba vero et legumina