LiberSeptimus

ignominia eſſet deſidie ꝓbro. Itaqꝫ quattuor ſole erāta ꝑtibus vrbis in quas habitabāt. Suburbana: pallatina: collina: eſquilina. nundinis vrbē reuiſitabāt. Ideoqꝫ nundinis non licebat habere comicia: ne plebs auocaretur ruſtica. Quies ac ſomnꝰ in ſtramētis erat. Gloriam deniqꝫ ip̄am a farris honore appellabāt adoriamHis itaqꝫ moribꝰ nō ſufficiebāt fruges: nulla ꝓuinciarum ytaliā paſcente. veꝝ etiaꝫ incredibilis erat vilitasannone. Trebiꝰ in edilitate aſſibꝰ populo p̄ſtitit frumētum: quā ob cauſaꝫ ⁊ ei ſtatue. in capitolio atqꝫ palatōſunt dicate. Et ip̄e ſup̄mo die populi humeris portatꝰ¶ XIIIII.eſt in rogum.De iugerum portione.Ugeꝝ vocatu eſt: qd̓ vno die vno iugo boū exOgrari poteſt. Actꝰ dicebatur: in quo boues agerent cū aratro vno impetu iuſto. hic centūuigīti pedū erat. Et duplicatus in longitudine iugeꝝ faciebat dona quidē ampliſſima imꝑatoꝝ erant: ⁊ fortiuꝫ ciuium ꝙͣto quis vno die circūaraſſet plurimū. Nec ē latifundiis ſinguloꝝ ꝯtingebat arcentiū vicinoſ. quippeetiā lege ſtolonis licini incluſo quingentoꝝ iugeꝝ mō.⁊ ip̄o ſua lege damnato. cū ſubſtituta filii ꝑſona amplius poſſideret. luxuriātis iā reipublice fuit iſta mēſura.Manii quideꝫ curii poſt triūphos: immenſumqꝫ terrarum imꝑio adiectū: nota concio eſt: ꝑnicioſum intelligiciuem cui ſeptē iugera nō ſatis eſſent. hec aūt menſuraplebeis poſt exactos reges eſt aſſignata. Que nā ergotante vbertatis erat cauſa. ip̄oꝝ nempe tunc imꝑatorūmanibꝰ agri colebant̉. vt phas eſt credere. gaudēte terra laureato vomere: ac triuphali aratore: ſiue illi eadeꝫcura tractabāt ſemina: qua bella: eademqꝫ diligentia diſponebant arua qua ⁊ caſtra. ſiue honeſtis manibꝰ oīaꝓueniebāt letiꝰ: qm̄ ⁊ curioſiꝰ fiebāt. Subinde ex agriſſenatꝰ ac duces accerſiebātur. At nūc eadē illa .ſ. aruavincti pedes. damnati manꝰ. inſcripti vultꝰ. exercent.Et apud romanos quidem multo ſerior viciuꝫ ⁊ cultura cepit eſſe: primo ſiquidē vt erat neceſſe: arua tantumcoluere.XLV.¶ De agri electōne ¶ Palladius de agricultura libro primo.Ligendꝰ eſt aūt pinguis ⁊ reſolutꝰ ager: qui minimū laborem petit: fructūqꝫ maximū reddit.Q Secundi vero meriti ager ſpiſſus eſt. qui labore quidē maxime ad vota reſpōdet. Illud aūt eſt genuſdeterrimū: qd̓ ſiccū eſt ſimul ⁊ ſpiſſuꝫ: ⁊ macꝝ vel frigidum. qui videlicet ager peſtiferi more fugiendꝰ eſt. Inagro vero eligendo vel emendo cauendū eſt ne bonumnaturalis bonitatis ⁊ fecunditatis colentiū inertia deprauauerit: ⁊ inde degeneres ſurculos vber ſoli feraciſexpenderit. qd̓ ꝙͣuis emendari poſſit in ſatione melioꝝtn̄ haꝝ reꝝ ſine culpa melior vſus eſt. quā cū ſpe corrigi ſerus inuentꝰ. poſitio ip̄iꝰ agri eligendi ea ſit. In frigidis ꝓuinciis orienti ⁊ meridiano lateri ager debꝫ eēoppoſitꝰ: ne alicuiꝰ magni montis obiectu his duabusꝑtibus excluẜ algore rigeſcat: aut ꝑ ꝑtem ſeptentrioniſſole remoto: aut ꝑ occidentis in veſꝑam ſole dilato. penitus ſterileſcat. In calidis vero ꝓuinciis ꝑs totius ſeptentrionis optāda eſt: que ⁊ vtilitati ⁊ voluptati ⁊ ſaluti equa bonitate reſpondeat. ¶ Pliniꝰ vbi ſupra. Paraturos agꝝ ante om̄ia intueri oportet. aquarum vim:aut viciniuꝫ. Atti. regu. ille punico bello bis conſul aiebat: neqꝫ in fecundiſſimis locis inſalubrē agꝝ parandūnec effetis ſaluberrimū. Salubritas loci nō ſemꝑ incōlaꝝ colore detegitur: qm̄ aſſueti durāt etiā in peſtilentibus. Sunt p̄terea quedā ꝑtibꝰ anni ſalubria. nichil aūtſalutare eſt: niſi qd̓ anno toto ſalubre. Ager vtiqꝫ eſtmalus: cū quo luctatur dn̄s. Catho inter prima ſpectare iubet: vt ſolū ſua virtute valeat. qua dictū eſt poſitione: vt oꝑarioꝝ copia. oppidūqꝫ validū ſit ꝓpe: vt naui

gioꝝ vel itineꝝ euectꝰ: deinde vt bene ſit edificatus etcultus. nichil enī agro deſerto damnoſiuſ. Itaqꝫ cathode bono dn̄o meliꝰ emi. Et in agro queſtioſiſſimā iuqcat vitem: nō fruſtra: qm̄ ante om̄ia cauit de ratōne impenſe. ꝓxime ortos irriguos. nec id falſo: ſi ſub oppidoXLVI.ſint. Et prata: q̄ antiqͥ dixere parata.De ſalubritate aque ac agri electōe conſideranda ¶ Palladius vbi ſupra.Ligendi ⁊ bene colendi agri ratio quattuor rebus cōſtat. aere. aqua. terra. induſtria. Ex hieAtria ſunt naturalia. vnū facultatis ⁊ volūtatiseſt. Nature enī eſt. vt eis locis q̄ colere deſtinabis. aerſit ſalutaris ⁊ clemens: aqua ſalubris ⁊ facilis: vel ibinaſcens: vel adducta: vel imbre collecta. Terra vero fecunda ⁊ ſitu cōmoda aeris ſalubritateꝫ declarat. Locaab infimis vallibꝰ libera: ⁊ nebulaꝝ noctibꝰ abſoluta:⁊ habitatoꝝ cōſiderata corpuſcula: ſi eis color ſanus:capitis firma ſinceritas: inoffenſum lumē oculoꝝ: purauditꝰ. fauces cōmeatū liquide vocis exercentes. hͦ genere benignitas aeris approbatur. his aūt cōtraria: nōxium illiꝰ celi ſpūm confitentur. Aque vero ſalubritasſic agnoſcat̉. primū ne a lacunis aut palude ducat̉. Nede metallis originē ſumat: ſꝫ ſit ꝑſpicui coloris. Neqꝫvllo ſapore vel odore vicietur: nullꝰ ei limꝰ inſidat. frigtēpore ſuo mulceat. Eſtatis iucendia moderetur. Sedqꝛ ſolet his om̄ibꝰ ad ſpeciē cuſtoditis: occultiorē noxārectior ẜuare natura: ip̄am quoqꝫ ex incolaꝝ ſalubritate noſcamꝰ. ſi fauces oentiū pure ſunt: ſi ſaluo capitein pulmonibꝰ ac thorace aut nulla eſt aut rara cauſa.XLVII.¶ De terre fecūditate explorāda.N terris vero querenda eſt fecūditas. ne alba⁊ nuda ſit gleba. ne macꝝ ſabulū ſine admixtōne terreni. ne creta ſola. ne arene ſqualenteſ. neieiuna glaria: ne auroſi pulueriſ lapidoſa macieſ. ne ſalſa vel amara vel vliginoſa terra. ne tofus arenoſus atqꝫ ieiunꝰ. ne vallis nimis oꝑaca: ſed ſolida ſit gleba. putris. ⁊ fere nigra. ⁊ ad regendā ſe graminis ſinceritateſufficiens. aut mixti coloris: que ⁊ ſi rara ſit. tn̄ pīguisſoli adiunctōe glutinetur. at q̄ ꝓtulerit. nec ſcabra ſint:uec torrida: nec ſucci naturalis egentia. feratqꝫ. qd̓ frumentis dandiſ vtile ſignū eſt. ebulū multū calamū. gramen. trifoliū nō macꝝ. rubos pingues. pruna ſilueſtriaColor tn̄ nō magnoꝑe querendꝰ eſt: ſed pinguēdo atqꝫdulcedo. pinguē ſic agnoſcas. glebaꝫ ꝑuam dulci aquaaſperges. ⁊ ſubigas. ſi glutinoſa eſt ⁊ adheret. cōſtat illi ineſſe pinguedinē Itē ſcrobe effoſſa. ⁊ repleta ſi ſuꝑauerit terra pinguis eſt. ſi defuerit exilis. ſi conueneritequata: mediocris. Dulcedo aūt cognoſcit̉: ſi ex ea ꝑtiagri q̄ magis diſplicet: glebā fictili vaſe dulci aqua madefactā iudicio ſaporis explorabis. Uineis quoqꝫ vtilia ꝑ hec ſigna cognoſces: ſi coloris ⁊ corꝑis rari aliqͦtēnus atqꝫ ſoluti eſt. Si virgulta q̄ ꝓfert: lenia: nitida: fecunda ſunt: vt piros ſilueſtres prunos. rubos ceteraqꝫhmōi: neqꝫ intorta habeat: neqꝫ ſterilia: neqꝫ macra exilitate languentia. Sitꝰ vero terraꝝ neqꝫ planꝰ: vt ſtagnet: neqꝫ p̄ruptꝰ: vt defluat. Neqꝫ obruptus vt in imadeiecta valle ſubſideat Neqꝫ arduꝰ: vt tempeſtates inmodicas ſentiat ⁊ calores. Sed ex his omnibus vtilisſemper eſt equata mediocritas. Et vel campꝰ aꝑtior: ⁊humorē plurimū cliuo valle ſubducens: vel collis molliter ꝑ latera inclinata deductus. vel vallis cū quādā mēderatione ⁊ aeris laxitate ſubmiſſa. vel mons alteriusculminis defenſus obiectu. Et a moleſtioribꝰ ventis alquo liber auxilio. vel ſublimis aſper: ſed nemoroſus etherbidusXLVIII.De operis ruſtici induſtriaUnc exequi cōuenit ꝑtem. quę reſtat. induſtriecuius hec erit cura: vel maxime quas ſubiectiL