LiberSeptimus

emerſit. fiunt etiā ſimul cū terremotū. ⁊ inundationes.maris: eodem .ſ. ſpiritu infuſi: vel reſidentis ſiuū r̄cepti¶ Ex imagine mundi. Hinc tellꝰ ſycilie: q̄ cauernoſa etſulphure ⁊ bitumine ſtrata: ventis pene tota ⁊ ignibuspatet: ſpiritu introrſum concertante: multis ſepe locisfumū: vel vaporē: vel flamā eructat: vel ⁊ vento acri viincumbente ⁊ arenas ⁊ lapides inde egerit. ¶ Iſidoruſli. xiiii. Terremotū alij dicūt eſſe ventū in ꝯcauis eius:qui motꝰ: eā mouet. Alii dicunt aquā generalē ī terrismoueri: ⁊ eas ſimul cōcutere ſicut vas. Alij eandē terram frangi volunt: cuiꝰ plerūqꝫ latentes ruine ſuꝑpofita cuncta concutiūt. Terre quoqꝫ hyatꝰ aūt motū inferioris aque fit: aut crebris tonitruis: aut de terra cōcauis erumpentibꝰ ventis ¶ Philoſophꝰ in. .iii. li. metheoroꝝ. Anaxagoras ait: ꝙ altior ether inflatꝰ deſcenditinferiꝰ. ⁊ occultatur in terra ꝓpter ſubtilitatē ſuam. ibiqꝫ agitatur ſurſum ⁊ deorſum: ⁊ hinc terra mouet̉. Democritꝰ aūt dixit ꝙ terrā ſimilis eſt vtri pleno: cū ergorecipit additionē aque ex pluuiis ſuꝑ eā deſcendentibꝰagitatur aqua in ea ꝓpter artatōeꝫ loci: ⁊ mouet eam.Illiꝰ quoqꝫ ſignū dixit. ꝙ terra humectat̉: ⁊ poſtea exiccatur. Aqua vero in fiſſuras eiꝰ fluens agitatur interius ⁊ eiꝰ agitatio eſt cauſa terremotꝰ. Sed oīm iſtoꝝ ſermo error eſt. ſi eniꝫ ita. vt dicunt. eſſet. terremotus totiterre cōmunicaretur. dico ergo. ꝙ vapor ſiccꝰ ex terrageneratꝰ ꝑ caliditatē ſolis ad eā ꝑuenientis duplex eſt.Unꝰ qui apparet ex terra ſurſum aſcendens. et hic eſtventꝰ. Aliꝰ aūt factꝰ in ventre terre illic agitatur: ⁊ inde terra mouetur. Nō eſt enī ex elemētis ꝙ poſſet tantācōmotionē facere: niſi ventꝰ. Nā ⁊ ip̄e eſt mouēs aquā⁊ ignem motu vehementi. inflat igne: ⁊ eſtuat aquā pervehementiā ⁊ potentiā ſuꝑ illud.¶ De ſpeciebus terremotus. ¶Ideꝫ in eodēXXVIII.Uidā aūt terremotꝰ eſt: ſicut res tremorem habens. Quidā vero ſicut maior ſonitꝰ corporuꝫfricantiuꝫ ſe in aere. Qd̓ accidit ex diuerſitateagitatōis venti in terra incluſi. Et eſt ſicut homo n̄ potens retinere ventū agitatū in ventre ſuo. vnde in quibuſdā locis accidit terremotꝰ. ⁊ nō quieuit donec ſciſſaeſt terra. Et exiuit ventꝰ audita voce. Rurſus dicit̉ ꝙẜm tempꝰ herculis regis in quadā inſula corinthi fuitterremotꝰ. ⁊ nō ceſſauit augmentari terra illa: donec factꝰ eſt ibi colliſ. De inde ſciſſus eſt ille locꝰ: ⁊ exiuit indeventꝰ vehemens ⁊ fortis. Exiuitqꝫ ex eo cinis: qui operuit ciuitatē deſtruens eā. Eiuſqꝫ loci imp̄ſſio .i. combuſtio manifeſta eſt vſqꝫ nunc. Generatio aūt cineriſ illiceſt. qꝛ caliditas ibi coartata cōbuſſit terrā q̄ erat in cōcauitate illiꝰ loci. auditur aūt vox terremotꝰ. qꝛ quādoventū in terra coartatū impellit aqua maris ibidē coartata vapor vnꝰ ꝓpter aliū agitatur. plerūqꝫ etiā videttenebroſitas ſolem tegēs abſqꝫ nube: ꝓpter ꝯſuꝑintionem terremotꝰ. qꝛ ventꝰ egrediēs ē terra fit vapor groſſus .ſ. cū cinere mixtꝰ. ⁊ ideo lucē ſolis obnubilat ¶ Seneca vbi ſupra. Duo tn̄ ſunt genera terremotꝰ. vt poſſidonio placet. vnū dicitur ſucceſſio. cū .ſ. terra quātitur:⁊ ſurſum ac deorſum mouetur. alteꝝ inclinatio. quā inlatera nutat nauigii more. Ego ⁊ tercium exiſtimo: quitremor terre vocatur. ⁊ vtriqꝫ diſſimilis eſt. Tūc enimſuccutiuntur oīa. nec inclinātur: ſed vibrātur. Res quidem in hmōi caſu minime noxia. ſicut longe ꝑnicioſioreſt inclinatio ꝯcuſſione. Niſi enī celeriter ex altera ꝑteꝓperauerit motꝰ: qui inclinata reſtituat: ruina neceſſario ſequitur. Nobis ergo placꝫ hunc eſſe ſpūm: qͥ poſſittanta conari: quo nihil eſt in reꝝ natura potentiꝰ. nihilacriꝰ. Sine quo nec illa q̄ vehementiſſima ſunt valent.Ignē enī ſpūs incitat. aque ſi ventū detrahas. inertesſunt. Cū aūt eas adit flatꝰ. impetū faciūt. poteſt etiammagͣ terraꝝ ſpacia diſſipare nouoſ mōtes extollere. Inſulas an̄ nō viſas in medio mari ponere. ¶ XXIX.

De multiplici eius effectu¶ Plinius vbi ſupraArie itaqꝫ terra quatit̉. ⁊ mira oꝑa eduntut.alibi ꝓſtratis menibus. alibi hyatu profundo¶¶ hauſtis. alibi egeſtis molibuſ. alibi emiſſis amnibus. nōnunꝙͣ etiam ignibus calidis ve fontibꝰ: alibiauerſo fluminū curſu. procedit vero comitaturqꝫ terribilis ſonuſ: alias murmur ſimile mugitibus: aut clamori humano. armorū ve pulſantium fragori: pro qͣlitatematerie excipiētes: formaqꝫ vel cauernaꝝ: vel cuniculiper quem meat exiliꝰ graſſante. in anguſto eodeꝫ raucoIn recuruis reſultāte. In duris fremete alias feruenteIn humidis fluctuante: et ſtagnātibus: Item feruētecōtra ſolida. itaqꝫ ſine motu ſepe editur ſonus: nec ſimplici modo quatitur vnꝙͣ: ſed tremit: vibratqꝫ. hyatusvero alias remanet. oſtendens q̄ ſorbuit. alias occultatore comp̄ſſo. rurſuſqꝫ ita inducto ſolo: vt nulla veſtigiaextent vrbibꝰ plerūqꝫ deuoratis. agrorūqꝫ tractu hauſto. Nā ingens factū eſt terraꝝ portentū. L. Marcio.ſex. iulio. conſ. in agro mitinenſi. duo eniꝫ montes interſe ꝯcurrerunt: crepitu maximo aſſultates: recedenteſqꝫinter eos flamā fumo in celū exeunte interdiu ſpectātee via emilia magnaqꝫ romanoꝝ equitū familiarumqꝫmultitudine. Eo cōcurſu ville om̄s eliſe. aīalia ꝑmultaq̄ intra fuerāt: exanimata ſunt. Nō minꝰ miꝝ oſtentuꝫ⁊ noſtra etas cognouit. anno neronis principis ſup̄mo:pratis oleiſqꝫ intercedente publica via in contrarias ſedes trāſgreſſis in agro marrucino. ¶ Areſtotiles ī librode vegetabilibꝰ. Terremotꝰ ſepe oſtendit fontes flumnaqꝫ priꝰ latentia: qn̄ terra ſcinditur ex vapore vnctuoſo. Nā in fluuiiſ: qui ſub terra generātur a montiū pluuiis. cū aque multiplicate ſunt interiꝰ conſtricte: fit exeis vapor ſuꝑfluꝰ ꝓpter comp̄ſſionē: ſcinditqꝫ terrā: etapparent fontes ⁊ flumina: que priꝰ cooꝑta fuerunt.¶ XXX.De peſtilentia conſequente motum terre¶ Seneca vbi ſupra.N campano motu ſexcentaꝝ ouiū gregeꝫ exanimatuꝫ in pompeiana regione narratur. Sollent enī poſt magnos terraꝝ motus fieri peſtilentie: nec mirum. Multa enī mortifera in alto latent.Aer eteuī ipſe vel terraꝝ culpa: vel pigricia: et eternanocte torpeſcens. haurientibus gͣuis eſt: vel corruptuſinternoꝝ igniū vicio: longoqꝫ ſitu emiſſus purū huncliquidūqꝫ maculat. inſuetūqꝫ ducētibꝰ ſpūm affert noua genera morboꝝ: quid ꝙ etiā inutiles alique peſtilēteſqꝫ paludes in abdito latent: vt quaſ nunꝙͣ vſus exerceat. nunꝙͣ aura liberior exuerberet. craſſa igitur et̓ gͣuiꝑpetuaqꝫ caligine nichil niſi peſtifeꝝ corꝑibꝰ noſtriſqꝫcontrariū habent. Aer quoqꝫ qui mixtꝰ eſt illis. quiqͣinter illaſ iacet: cū emerſerit: late viciū ſuū ſꝑgit: ⁊ haurientes necat. faciliꝰ aūt hoc malū pecora ſentiunt: quoauidiora ſunt: aꝑtoqꝫ celo plurimū vtuntur ⁊ aquis: qͥrum maxima in peſtilentia culpa eſt. oues quoqꝫ quo ꝓpiora terris capita ferunt: corruptas eſſe nō miror cuꝫafflatꝰ aeris diri circa humū ip̄m exceperint: nocuiſſetille ⁊ hominibꝰ: ſi maior exiſſet. Sed illum aeris ſincericopia extinxit: anteꝙͣ vt ab hoīe poſſet trahi ſurgeret.Multa vero terras mortifera habere. vel ex hoc iifeſlige: ꝙ tot inde venena naſcuntur. nō manu ſparſa: ſedſponte: ſolo .ſ. habente mali vt boni ſemina Quid ꝙ plūribꝰ ytalie lociſ ꝑ foramina quēdā peſtilēs exalat vapoꝫQuē nec homini ducere nec fere tutū eſt. Aues quoqꝫſi in illū inciderint: anteꝙͣ celo leuantur meliore: in ipſovolatu cadūt. liuentqꝫ corꝑa. fauces tument. hic quidſpūs ꝙͣdiu terras cōtinet. tenui foramine fluenſ: nō plꝰhabet potentie: ꝙͣ vltro ſibi illata conficiat. vbi vero ꝑſecula cōditis tenebris: ⁊ triſticia loci creuerit: in viciūingraueſcit. Eoqꝫ mora peior: quo ſegnior. Exitū ergo