Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSeptimus

clauſi ſunt boree: expoſiti auſtro ergo ex om̄i ꝑteſunt frigidi: frigiditates ventis aſcribimus.negamꝰ a ꝑte ſeptētrionis illos frigidiores eſſe.XXIIII. De vallibꝰ ac ceteris terre locis patentibꝰac ſubterraneis. Iſidorus.Alles ſunt humilia loca: ſic dicta: quaſi vulſa:hinc ꝯualles dicuntur dep̄ſſa loca terraꝝ inter montes. Campꝰ eſt terraꝝ planicies: ex greco cami. l breuē nomen ſumenſ: qꝛ breuis ſit pedibꝰ necerectus vt montes. fauces ſunt aditꝰ locoꝝ anguſtorūinter montes arduos dicti a fauciū ſimilitudine. Confrages ſunt loca in que vndiqꝫ venti cōcurrunt: ac ſeſefrangunt. Scabra ſunt loca ſitu aſpera. vnde ſcabiea corꝑis aſꝑitate dicitur. Luſtra obſcura feraꝝ latibula: leonū cubilia ꝯtrariū dicta: qꝛ paꝝ illuſtrantur.Specꝰ eſt foſſa ſub terra: qua ꝓſpici poteſt Antra ſuntloca ex quibꝰ reꝑcuſſe voces imaginem referūt. Speliagrece latine ſpelunca dicit̉ eſt aūt rupis cōcaua: hyatuſeſt p̄ruptio terre ꝓfunda. Profundū ꝓprie cuius porroſit fundꝰ. Infernꝰ dicitur eo infra ſit. Sicut aūt ī ordine corpoꝝ inferiora ſunt oīa grauiora. ita ẜm ſpiritūinferiora ſunt om̄ia triſtiora. vnde in greco quideꝫ infernus: eo nichil ſuaue habeat: reſonare ꝑhibet̉. Sicut aūt aīalis cor in medio eſt: ita infernꝰ in medio eſſeꝑhibetur. vnde in euāgelio legitur in corde terre. ph̓iaūt dicunt: inferi dicuntur: eo aīe hinc ibi inferantur. Cochitꝰ eſt locꝰ inferi dictꝰ a luctu gēmitu. Stixa triſticia dicta eſt: eo triſtes faciat. vel triſticiam gignat. Herebꝰ inferioꝝ ꝓfunditas receſſus. Tartaruſqꝛ om̄ia ibi turbata ſunt vel verius a cartarizen greceqd̓ eſt horrere vel tremere: ibi em̄ fletꝰ erit ſtridor dentium. Gehenna eſt locꝰ ignis ſulphuris: qd̓ appellariputant a valle ydolis ꝯſecrata: eſt iuxta muros hieruſalem: olim repleta cadaueribꝰ mortuoꝝ. Ibi enī hebreifilios ſuos immolauerunt demonibꝰ. Et appellabat̉ locus gehennon. Futuri ergo ſupplicii locꝰ vbi ſunt trucidandi peccatores. huius loci vocabulo deſignat̉. Duplicem aūt eſſe dicūt gehennā ignis ſulphuris Ex libro de naturis reꝝ. Sicut aūt cor aīalis in medio dicit̉eſſe: ita infernuſ in medio terre eſſe ꝑhibetur. Et ibi eſtmaxime de materia. ideoqꝫ maxime de ente. Econuerſo aūt in celo eſt maxime de forma: ideo maxime dente: quid ergo miꝝ ſi peccatum qd̓ nichil eſt: tendit adinfimum.XXV. De quibuſdam mirabilibus terre locis Plinius vbi ſupra.Unt aūt in diuerſis terraꝝ locis quedā dignamiraculis. Nam paphos celebre phanū habetveneris: in cuiꝰ area quidē pluit. In thaurorum peninſula in ciuitate paraſino: eſt quedā terra quaſanātur om̄ia vulnera. circa aſon troadis lapis gignitur: quo om̄ia corꝑa ꝯſumuntur: ſarcofagus vocaturIuxta flumen nydū duo mōtes ſunt: cuiꝰ alteri naturaeſt: vt ferꝝ om̄e teneat Alteri vero vt reſpuat Itaqꝫ ſiin calciamento ſunt claui veſtigia in altero non poſſunteuelli: nec in altero ſiſti. Loeris crotōne peſtilentiamannotatū eſt nunꝙͣ fuiſſe. nec vllo quideꝫ motu terre laboratū. In licia vero ſemꝑ a terremotu. xl. dies ſere noſeſſe. In agro arpano frumentū naſcitur etiā ſi ſerit̉Ad aras mutias in veiente apud thuſculanū ī ſiluaciminia loca eſſe aſſerūtur: in quibꝰ in terrā depacta:extrahuntur. In cruſtumino fenū natū ibidem noxiumeſt: extra vero ſalubre eſt. Iuxta narpaſa oppiduꝫ aſieſtat horrenda cautes. mobilis vno digito: eadeꝫ tn̄ reſiſtens ſi corꝑe impellitur toto. Iteꝫ in nea oppido circaſimulacꝝ minerue in eodē relicta ſacrificia putreſcūt Ex libro de naturis reꝝ. Cariuſ mons eſt in quo ſcorpiones ledūt indigenaſ: ſꝫ hoſpites. Apud iunonis

atam lacuna cinerem habet: qui ꝑflantibus vndiqꝫ ventis immobilis manet. Nympheꝰ petrā habet: a qua flama egreditur que fluentibus deſuꝑ fluuiis accenditurScotia nullā habet anguē. auem rarā. apem nullā ſi quis inde pulueres aduectos ſparſerit inter aluearia: fauos deſerūt examina. Angues ſyrie dormientesſuos attingūt. nec illis alias nocent. tn̄ exteris omnino infeſti ſunt: quaꝓpter ſyri eos necant. Thanathos eſt inſula frugifera: ſic a morte ſerpentū dicta: qͦs ip̄a habet. terra inde aſportata alibi ſerpentesperimit ſiti. Et hec eſt in ꝑtibꝰ hibernie Tata locuſ eſtin quem lepores delati moriūtur extremis quidē in litoribꝰ. Tilia vel tile eſt inſula in qua nunꝙͣ arbores deponunt folia: in hac ſemꝑ eſt dies ſex eſtiuis menſibꝰ.per nox hyemalibꝰ. XXVI. De terre motu et eiꝰ cauſis. Seneca li. iijUeramꝰ nunc quid ſit: qd̓ terrā ab infimo moueat: tantiqꝫ ponderis molem pellat. Cur etiāmodo tremat: modo laxata ſubſideat: nūc ī partes diuiſa diſcēdat. Et alias interuallū ruine ſue ẜuet.alias cito cōprimat. Nūc amnes notos introrſum ꝯuertat. Nunc aūt ignotos exprimat: ignes ſimiliter. Aqͣrum etiā aliqn̄ calentiū venas aperiat. aliqn̄ refrigeretmille miracula mouet. faciemqꝫ locis mutat. deferttes. plana ſubrigit. valles extuberat. Nouas in ꝓfūdoinſulas erigit. Cauſaꝫ quidē qua terra concutit̉. alij inaqua eſſe. alij in ignibꝰ. alij in ſpiritu eſſe putauerunt.alij in om̄ibꝰ his. Illud ante om̄ia michi dicendum eſtopiniones veteres eſſe rudes paꝝ exactas. Circa verum enī adhuc errabatur: qꝛ noua erant oīa primo temtantibꝰ. poſtea vero eadē ip̄a limata ſunt Et ſi quid abillis ſit inuentū. nichilominꝰ referri debet acceptū. Magni enī animi fuit reꝝ latebras dimouere. excuſation igitur veteres audiendi ſunt. Nulla eniꝫ res incepit cōſummata eſt: ſed in omni negocio ſemꝑ longe aꝑfecto fuere principia. Cauſam quidē terremotus eſſeſpiritū: ip̄e cōſentio: quē tenuiſſima foramina: ſꝫ maiora potentiora intrare credibile eſt. in nr̄isquoqꝫ corꝑibꝰ cutis ſpūm reſpuit: nec illi eſt introitus:uiſi quē trahitur: nec receptꝰ quidem in neruis vl̓ pulpis p̄t cōſiſtere: ſed in laxiore corꝑis ꝑte. Idem terraſuſpicari licet: vel ex hoc motꝰ circa ſummā terrāeſt: ſed ſubter ab imo. huiꝰ indiciū vel altitudinisꝓfunde iactantur maria. motis .ſ. his ſupra fuſa ſuntveriſimile igitur terrā ex alto moueri: illic ſpūm in cauernis ingentibꝰ concipi. qui magna vi vacuū terrelocū oppilauerit penitꝰ: ac rixari ceꝑit: latera ip̄a interque latet ſepiꝰ ꝑcutit: ita vt edificia ſupra poſita ꝓcumbant. deniqꝫ cur aliquis ad hoc ſtupet: es vniꝰ ſtatuene ſolidū quidem: ſed concauū ac tenue diruptū eſt.fortaſſis in illud ſe ſpūs querens fugā incluſerit. Interargumenta vero quibꝰ ꝓbat̉ iſta ſpū fieri: ē dubites hoc ponere: maximꝰ editꝰ tremor eſt: quo in orbes terraſqꝫ ſeuitū eſt. poteſt illi par alius ſubſequiSed poſt maximū leues motꝰ ſunt: qꝛ vehementiꝰ exitum ventis luctantibꝰ fecit: reliqui deinde ideꝫ poſſunt: nec pugna illis opꝰ eſt: viā inuenerint: ſequāturqꝫ qua prima et maxima vis euaſit XXVII. Iterum de eodeꝫ. Plinius libro ſecūdoOtꝰ hyatꝰ terre ceteraqꝫ om̄ia hmōi vi ſiderum fieri exiſtimant. Sed illoꝝ triū: quibꝰ fulmina aſſignāt. ac ventos in cauſa eſſe non reordubiū: neqꝫ enī vnꝙͣ intremiſcūt terre niſi ſopito mari:celoqꝫ adeo trāquillo: vt volatꝰ auiū pendeāt ſubtracto om̄i ſpiritū: qui vehit: nec vnꝙͣ niſi poſt ventos ꝯditos .ſ. in venas cauernas eiꝰ occulto afflatu. Nec aliud eſt in terra tremor. ꝙͣ in nube tonitruū: nec hyatꝰ aliud: ꝙͣ fulmen erumpit incluſo ſpiritū luctāte: ad libertatem exire nitente. Deſinūt aūt tremores ventꝰ