LiberSeptimus

De diuerſis generibus terrexli.xlii.De ratione agricultureDe ip̄ius apud antiquos veneratōnexliiiDe iugerum portionexliiii.De agri electionexlvDe ſalubritate aeris ⁊ aq̄ ī agri electōe ꝯſiderāda. xlviDe terre fecunditate explorandaxlvii.De ruſtici operis induſtria.xlviii.De quibuſdā documentis artis ruſticexlixDe multiplici cultura terreDe agri cinerationeDe ſtercorizationeDe ſtercorizationis tempore liii.liiii.De arationeDe temporibus arandilv.lvi.De agris incultis aperiendisDe iteratione ⁊ occatione ⁊ reſectionelvii.De ſeminationelviii.De ſarculationelix.De terra vineis ⁊ arboribus aptaDe ipſarum vinearum paſtinationelxi.De ceteris arboribus ſimiliter paſtinandislxii.De vineis fodiendis ⁊ arboribus circūfodiendis. lxiii.De pratis inſtituendis ⁊ colendislxiiiiDe ortis in terra cōſerendis ⁊ areis faciendis lxvDe pulueribus ⁊ glebis terrelxviDe luto multiplicilxvii.De his que continentur in viſceribus terre lxviii.De vaporibus terre quibus aer imprimiturlxix.De igne terreno ac multiplici eius effectulxxDe miraculis corpoꝝ vim ignis ſuſtinentium lxxi.De virtute ignis in corporibus aduſtislxxii.De flama ⁊ fauillalxxiii.De fumo ⁊ fuliginelxxiiii.De carbonelxxvlxxvi.De cinerelxxvii.De vitro ⁊ eius natur aDe virtute ipſius in medicinalxxviii.De operatione ipſius in alchimialxxix.lxxx.De latere coctolxxxi.De teſtaDe diuerſis qualitatibus corporum terrenoruꝫ. lxxxii.De eodemlxxxiii.De raritate ⁊ denſitatelxxxiiii.De perſpicuitatelxxxv.De aeris ⁊ criſtalli puritatelxxxvi.De curuabilibus ⁊ inſciſſiuislxxxvii.De ignis vel flame extinctiuislxxxviii.lxxxix.De caloris mitigatiuisDe caloris vel ignis excitatiuis.xcDe flame nutritiuisxci.De quinto elemento qd̓ eſt vapor terreſtris. xcii.¶ De nudatōe terre ab aquis. C. I.Quiſ ergovt ſuperius dictū eſt.dei p̄cepto in vnuꝫ locum ſecedentibꝰ. Terra q̄ priꝰ cooꝑta ⁊ aqͥſipſis: erat limoſa: nuda qͥdeꝫ et arida moxapparuit vn̄ ⁊ nomenip̄m accepit ¶ Iſidorꝰli. xiii. Terre itaqꝫ nomina dat ratio. Naꝫterra dicitur a ſuꝑiore parte qua colit̉. humus ab inferiore vel humida terra vt ſub mari. Telluſ

aūt: qꝛ fructꝰ eiꝰ tollimꝰ. hec ⁊ ops dicta eſt: eo ꝙ oꝑemfert frugibꝰ. eadeꝫ ⁊ arua ab arando ⁊ colendo vocata.ꝓprie vero arida: ad diſtinctōeꝫ aque nuncupatur Naturalis enī eſt terre ꝓprietas ſiccitas. Nā vt hūida ſit:aquaꝝ affinitate ſortitur. ¶ Albertus. Si forte ẜm naturalem elementoꝝ ordinē aqua ſit ſuꝑior terra. queritaliquis: quo modo terra apparuit arida: ⁊ nō potiꝰ vndiqꝫ remāſit aquis cooꝑta: ſicut iſta duo elementa vndiqꝫ ſunt aere ⁊ igne iuxta ſperaꝝ ſuaꝝ gradꝰ circūdata. veꝝ vt iā ſupra diximꝰ: nō eſt equa vel ſimilis ꝓportio ignis ⁊ aeris ad terra: cū aqua ẜm humidi ſui naturam diſſoluit terrā eiꝰ pͥoros influens. Ideoqꝫ oꝑitur aterra ſepe: ⁊ nō oꝑit eā vndiqꝫ: Aer vero non ita diſſoluit eā humido: nec influit eā. Et ob hͦ vndiqꝫ circūdataquā ⁊ etiā terrā ſimiliter ⁊ ignis. Porro in ſuꝑiori loco ſcripture: vbi dicit̉ terra erat inanis ⁊ vacua. Aliterſumitur terra: videlicet ꝓ informi materia. hic autē ſumitur ẜm ratōeꝫ ſui noīs: ẜm quam dicitur terra quaſipedibus trita. Sumitur quoqꝫ ꝓ loco quietis elemētatorum. In oībus enī dominatur terra: ⁊ ob hoc omniūquies eſt in ip̄a.¶ II.De proprietatibus terre.¶ Auicenna in primo canonē medicine.Erra eſt corpꝰ ſimplex: cuiꝰ locꝰ naturalis ī medio totiꝰ vniuerſi ꝯſiſtit In quo naturaliter manet quieta. Et ab ip̄o ſeꝑata naturaliter ad ipſum mouetur. Et hec quidē eiꝰ naturalis grauitas exiſtit: cuiꝰ quidē natura frigida eſt ⁊ ficca: ip̄a enī taliſ exiſtit: ꝙ ſi dimiſſa fuerit: neqꝫ altera res extrinſeca eā cōuerterit: apparebit ex ea frigiditas ſenſibilis ⁊ ſiccitasEt in generatis p̄ſtat iuuamentū ad retentōneꝫ faciendam ⁊ fixionem: atqꝫ ad ſeruādas figuras ⁊ formas.¶ Ex libro de naturis reꝝ. Om̄ia quoqꝫ ponderoſa naturaliter ad eā tanꝙͣ ad centꝝ ferūtur. hec naturalitefrigida ⁊ ficca Et vt dicit beda. qn̄ frigore circūſtringitur humores accipit. Cū aūt calore ſoluit̉: humoreꝫ receptum in nebulaꝫ emittit. hec occeano circūcingit̉. Etinteriꝰ aquaꝝ meatibꝰ: velut corpꝰ venis ſanguinis irrigatur. Qd̓ ſi nō fieret: ꝓpter ariditatē ſuā in puluerēredigeretur ac deſtrueret̉. vnde vbicūqꝫ in terra fodit̉.aqua reꝑitur: hec initio diſpoſitōis ſue rotunda fuit etplana: nec montes ⁊ valles erāt in ea. Nūc aūt eſt montuoſa: ſed tn̄ ſperica. Cuiꝰ circūitꝰ. clxxx. milibꝰ ſtadioꝝmenſurat̉: que in duodeciēs mille miliaria: ⁊ quinqͣginta duo cōputantur. Grauiſſima eſt ⁊ ideo nouiſſimū locum obtinet. In medio mundi quaſi punctus in mediocirculi equaliter collocatur Nulliſqꝫ fultris: ſed diuinapotentia ſuſtentat̉: quinqꝫ zonis diſtinguitur. fecundaeſt ⁊ oīm nutritiua. In ſe quoqꝫ ꝯtinet metalla p̄cioſa.ſuꝑ om̄ia elementa paſſibilis ⁊ mutabilis. Terra ſi petroſa fuerit frigida ⁊ ficca eſt: ſi pinguis ⁊ craſſa: calida⁊ humida. lutea vero frigida ⁊ humida. ¶ III.¶ De multiplici eius cōmendatione.Seneca de naturalibꝰ queſtionibꝰ li. viErra quidem ⁊ ꝑs mundi eſt ⁊ materia: ex hacom̄ibus ſtellis: diuiduntur hinc viritim ſingulenī alimenta ſunt oībus aīalibus: om̄ibꝰ ſatis:hinc ip̄i mundo tā multa poſcenti ſubminiſtrant̉. Secundꝰ ph̓s. Quid eſt terra: baſis celi: meditulliū mūdifructuū cuſtos ⁊ mater: opculum inferni: mater naſcentium: nutrix viuentiū: deuoratrix oīm: cellarium vite.Pliniꝰ li. ii. Terra naſcētes nos excipit: natos alit̓ etſuſtinet. Semelqꝫ editos ſuſtinet ſemꝑ: nouiſſime complexa gremio iā a reliqua naturā abdicatos: tuꝫ maxievt mater oꝑiens: nullo magis ſacramento: ꝙͣ quo nosquoqꝫ ſacros facit: etiā monumenta ac titulos gerens:nomenqꝫ ꝓrogans noſtꝝ ⁊ memoriā extendens contra.breuitatē eui: cuiꝰ nomē vltimū iā nōnullis imp̄camur