Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSeptimus

iraſci graue: tanꝙͣ neſciamus hanc eſſe ſolā que nunꝙͣiraſcatur homini. aque ſubeunt ī imbres. rigeſcūtin grandines: tumeſcunt in fluctꝰ: p̄cipitantur in torrētes. Aer quoqꝫ denſatur nubibꝰ: furit ꝓcellis. At hecbenigna: mitis: indulgens: vſibuſqꝫ mortaliū ſemꝑ ancilla: que coacta generat: que ſpōte fundit: quos odoreſſaporeſqꝫ: quos ſuccos: ꝙͣ bona fide creditu fenus reddit: que noſtri cauſa alit. Peſtifera quoqꝫ animātia vttali ſpiritu culpā habēte neceſſe eſt illi ſeminata exciꝑe genita ſuſtinere: ſed in malis generantiū noxa eſt. illavero ſerpentē homīe ꝑcuſſo ampliꝰ recipit: penaſqꝫetiā merciū noīe exigit. Illa medicas herbas fundit:ſemꝑ homini ꝑturit: quin etiā venena noſtri miſerta inſtituiſſe credi poteſt: ne tedio vite dire famis mors terre meritis alieniſſima lenta nos ꝯſumeret tabe inſtituitne in ꝓfundo queſita morte ſepultura pabulo fieret. nelaceꝝ corpꝰ abrupta diſpergerent. ne laquei torqueretpena p̄poſtera. incluſo ſpiritu cui queret̉ exitꝰ: ne ferricruciatꝰ ſcinderet corpꝰ: ita eſt miſerta genuit id: cuiuſfacillimo hauſto illibato corꝑe: toto ſanguīe extingueremur nullo labore ſit ientibus ſimiles. Quo taliterdefunctos volucres fere attingerent. Sꝫ verūfateamur: terra nobis maloꝝ genuit remediū: nos illd̓fecimꝰ vite venenū. Nos enī ferro quo carere poſſumus: ſimili modo vtimur. nec tn̄ quereremur meritoetiā ſi maleficii cauſa tuliſſet. aduerſus vnā quippe nature ꝑtem ingrati ſumꝰ. quaſi que ad delicias quaſqꝫ: ad ꝯtumelias ſeruit homini. in maria iacitur: vtfreta amittamꝰ. Eruditur aquis: ferro: igni: lapide: frugis om̄ibꝰ horis cruciatur: multoqꝫ plus vt deliciis: ꝙͣalimentis noſtris famuletur. Illa tn̄ que ſumma patiet̉atqꝫ extrema cute tolerabilia videantur penetramꝰ eiꝰviſcera auri argenti venaſ: eris ac plumbi metalla fodientes. Gemmas etiā quoſdā ꝑuulos querimꝰ lapides ſcrobibꝰ in ꝓfundū actis: viſcera eiꝰ extrahimꝰ: vtdigito gēma geſtetur quā petimꝰ: quot manꝰ atterūturvt vnꝰ niteat articulus. Si vlli eſſent inferi: ꝓfecto illos auaricie atqꝫ luxurie cuniculi refodiſſēt. miramurſi eadem ad noxā genuit aliqua. fere eniꝫ credo cuſtodiunt illā. arcentqꝫ ſacrilegas manꝰ. nōne inter ſerpētesfodimꝰ. venas auri tractamꝰ veneni radicibꝰ Placatiore tn̄ dea vtimur ob hoc om̄s hi opilentie exitꝰad ſcelera cedeſqꝫ ad bella tendūt. queqꝫ ſanguineſtro rigamꝰ. inſepultis oſſibꝰ tegimꝰ: quibꝰ tn̄ velut exprobrato furore tandem ip̄a ſe obducit ſcelera quoqꝫmortaliū occultat. IIII. De ſitu terre Iſidorus li. xiij.St autē terra in media mundi regione poſita.oībus ceſi ꝑtibꝰ in modū centri equali interuaſ ꝯſiſtens Areſtotiles de celo mundo li. ii.Om̄s qui eſtimāt celū eſſe finitū. dicunt terra locataeſt in medio. in mūdo aūt eſt qd̓ ſit igne nobiliꝰ Cauſa vero fixionis quietiſ terre eſt eiꝰ latitudo magnitudo. Corꝑa nāqꝫ latitudinē habētia ip̄a figunt̉ ſtāt:neqꝫ ventus a locis ſuis mouere poteſt. Terra itaqꝫfixa eſt quietā. videmꝰ enī ꝑtes eius incedere inceſſuequali ad mediū. porro in rebꝰ incedentibꝰ recto inceſſolocꝰ ſuꝑior inferiori nobilior eſt: anterior poſteriore.dextra quoqꝫ ſiniſtra. rei autē cui non eſt finis: eſtpoſſibile: vt ſit ei ſurſum deorſum Ex ſpera. Terraquidem in medio mundi ſita eſſe probatur: quia cuꝫ denatura ſua ponderoſa ſit: ad infimū tendit: ac hoc admediū. qꝛ qd̓ infimū eſt .i. a circūferentia firmamēti maxime remotū illud idē vtiqꝫ mediū eſt. Plinius li. ii.Mediā eſſe totiꝰ mundi terrā. haud dubiis ꝯſtat argumentis: ſed clariſſime equinoctii ꝑtibꝰ horis. niſi īmedio eſſet. equales dies noctes habere poſſe dep̄henderunt dioptre. que vel maxime id confirmāt cuꝫequinoctiali tꝑe ex eadē linea ortꝰ occaſuſqꝫ cernatur.

Et ſolſtitialis exortꝰ ſuā lineā brumaliſqꝫ occaſus:accidere nullo modo poſſent: niſi in centro ſita eſſet. Ex imagine mundi Terra igitur quaſi centꝝ ī mediomundi collocatur equaliter: vt punctꝰ in medio circulinulliſqꝫ fultris ſed diuina potētia ſuſtentatur: ſicut ſcriptum eſt. Qui appendit terrā ſuꝑ nichilū. Qui fundauit terraꝫ ſuꝑ ſtabilitatē ſuā. hec in circūitu occeano vtlimbo cingitur: ſicut ſcriptū eſt. abyſſus ſicut veſtimentum amictꝰ eiꝰ. Interiꝰ vero meatibꝰ aquaꝝ vt corpuſvenis ſanguinis penetratur: quibꝰ ariditas ip̄iꝰ vbiqꝫmitigatur. vnde vbicūqꝫ terra infoditur: aqua reꝑitur Macrobiꝰ de ſomno ſcipionis li. i. Terra in medioceleſtis circuli quē ſol diſcurrit. tanꝙͣ centro locata ēCelū enī ab om̄i ꝑte terre diſtat equaliter Niſi om̄iapondera ferrentur in terrā. imbres qui extra latu terredefluūt in terrā ſed in celū caderent. qd̓ vilitatē ſcurrilis ioci excedit Ex libro de naturis reꝝ. Terra fixaeſt quieta: qꝛ equaliter ab orizontibꝰ eſt locata: oīaquidē corꝑa grauia incidūt terre neceſſario: qm̄ ip̄a eſtmediū totius. Deniqꝫ in quibuſcūqꝫ locis eſt inceſſusꝑtium alicuiꝰ terre: illic neceſſario eſt inceſſus totiꝰ terre. vbi incedit iuceſſu naturali. illic ſtat quieſcit ſtatione naturali. Pars autē terre maior impellit neceſſario ꝑtem minorem: grauior leuiorē: vſqꝫ ꝑueniātad mediū. Terra vero ꝙͣto pluſ vicinat̉ appropinquatur medio: velocior eſt in inceſſu ſuo: qd̓ eſt grauiꝰ deſcendit velociꝰ. Centꝝ aūt de natura ſua eſt immobileCunqꝫ corꝑa grauiora incedūt ad mediū terre. eſtinceſſus figura equalis: ſed angularis. Corꝑa ſiquidēhabentia grauitatē incedūt ad angulos ſimiles V. Qualiter dicitur terra ſuꝑ aquas eſſe fundata. Albertus.Uia vero dicit ſcriptura ſuꝑ aquas deꝰ fundauit terrā. Alibi quoqꝫ fundauit ſuperſtabilitatē ſuā. ne ſcriptura diuina ſibi eſſe ꝯtraria videatur. Sciendū terra duobꝰ modis cōſiderat̉Uno modo vt elementū. Alio modo vt materia corporum generabiliū. Et primo quideꝫ modo ꝯſiderata ſuꝑſtabilitatē ſuā eſt fundata. dicitur enī ſtabilitas ſua videlicꝫ illa natura: que ſupra ſe eſt .ſ. ignis: qm̄ ex illo habet in centro locari. ex hoc aūt terra ſe in centrodatur. ad alia elemēta terminat̉: ſed potiꝰ ad ip̄aꝫquedā alia. dicitur alibi ſuꝑ nichilū fundata. Porro ſecundo modo ꝯſiderata: vt eſt materia corpoꝝ elementorum: fundatur ſuꝑ aquas. Corꝑa quippe mixta eſſe noſcuntur: terra vero ſe cōtinuatur. Un̄ ph̓s in quartolibro metheoroꝝ. Terra inquit pura lapis fit. qꝛ continuationem facit. ſed cōminutōeꝫ. Cōtinuatio aūteſt ex virtute aque: ideo terre cōtinuatio fundat̉ ſuꝑaquas. ꝓpter humidū .ſ. cōtinuās illā in corꝑibꝰ cōmixtoꝝ. Actor. ergo ſuꝑficialiter intelligendū eſt:qd̓ de orbe terraꝝ ſcriptū eſt: qꝛ ip̄e ſuꝑ maria fundauit. vtiqꝫ terra ſit naturaliter infimū elementorumoīm. Ideoqꝫ ſuꝑ maria vel flumina: ſed potiꝰ ſubterin naturali ordine eſt collocata. p̄terea cuꝫ maria flumina ſint in motu cōtiuuo: terra quoqꝫ ſtabilis eſſꝫſi ſuꝑ illa fundata eſſet. At ecōtra ſcriptura affirmat: terra ineteruū ſtat. poteſt aūt etiā intelligi terra ſuper aquas fundata dicitur: qꝛ vbicūqꝫ fodiatur: in eiꝰviſceribꝰ aquā reꝑitur. vel fortaſſe loquitur ibi vulgariter: ſicut dici ſolet caſtꝝ eſſe fundatū ſuꝑ fluuiū: quia etadiacet. vl̓ intelligi poteſt ita: fundauit ſuꝑ mariahoc eſt plus ꝙͣ maria ſit fundata. vt dicunt ph̓i.celū velociſſime mouetur. trahit ſecū mouendo igneꝫimpetu velociſſimo: etiā aera ſed impetu velociTercio quoqꝫ aquā ab oriente cogit in occidentem moueri: ſed ip̄a ſuo pondere mota recurrit. ſicqꝫ fiunt maris curſus ac refluxꝰ. Al̓ iter quoqꝫ dicere poſſumꝰ: qꝛſicut dicit philoſophꝰ. terra ī minutiſſimū ī athomos