LiberSextus

⁊ virtute: vel oꝑatione ad p̄ſens dicta ſufficiāt. Nuncde nitro qd̓ etiā in ꝑte ſalis habet naturā ac ſimilitudinem dicendū mox reſtat.¶ Xd.De nitro. ¶ Iſidorus.Itrum a loco ſumpſit vocabulū: naſcitur enī innitria opido vel regione egipti. ex quo ⁊ medicine fiunt. ⁊ ſordes corpoꝝ. veſtiūqꝫ lauantur.huiꝰ natura nō multū a ſale differt. habet enī virtuteꝫſalis ⁊ ſimiliter oritur caneſcentibꝰ litoribus ſiccitate.Afronitrū aūt eſt ſpūma nitri ⁊ colligitur in aſia ī ſpeluncis diſtillans. de hinc ſole ſiccatur. optimū putaturſi minime fuerit ponderoſum. ⁊ maxime friabile: colore pene purpureū ¶ Gloſa ſuꝑ parabolas. Nitꝝ ſale ſimillimuꝫ eſt. excepto ꝙ nichil ſalſi ſaporis habet. crepitat aūt in aqua ſicut calx viua: ſed aquā lauatōi abileꝫreddit. Sicut ergo acetū in nitro ebullit ſic ꝑuerſa mēsdeterior ſuccenditur correctōe ¶ Pliniꝰ vbi ſupra. Nōeſt differenda ⁊ nitri natura nō multū a ſale diſtās ⁊ eodiligentiꝰ dicenda: qꝛ palam eſt medicos qui de eo ſcripſere ignoraſſe natura Nec quēꝙͣ theofraſto diligentiꝰtradidiſſe: exiguū fit apud medos caneſcentibꝰ ſiccitateꝯuallibꝰ qd̓ vocant halmigara. Minꝰ etiā in thracia iuxta philippos ſordida terra qd̓ appellāt agriū. Nā q̄rcu cremata nunꝙͣ multū factitatū eſt: iam pridem in totum omiſſum. Aque vero nitroſe pluribꝰ locis reꝑiuntur: ſed ſine viribꝰ denſandi in macedonia nitꝝ optimūeſt: ac copioſū: qd̓ caleſtriū vocant candidū ⁊ puꝝ ſali ꝓximum. Lacus eſt nitroſus exiliente in medio dulci foticulo: ibiqꝫ fit nitꝝ circa canis ortū nouenis diebꝰ: totidē ceſſat: rurſuſqꝫ innatat: ⁊ deinde ceſſat: quo apparet ſoli naturā eſſe. que hoc gignat: comꝑtum eſt enī nͨſoles ꝓficere quicꝙͣ cū ceſſet nec imbres. Miꝝ eſt autēillud ſcatebra fonticuli ſuꝑemicante. lacuꝫ nec augeri.nec effluere. hiſqꝫ diebꝰ quibꝰ gignit̉: ſi fuerint imbreſſalſius faciunt nitꝝ: aquilones deteriꝰ: qꝛ validiꝰ cōmouent limū. Et hic quidē naſcitur: in egipto aūt conficit̉multo quidē abundantiꝰ: ſed deteriꝰ Nā fuſcū eſt atqꝫlapidoſuꝫ: fit aūt eodē modo pene: quo ſal niſi ꝙ ſaliniſinfundunt mare. Nichilū aūt nitrariis: ſiccant̉ nilo accedente: madent ſucco nitri eo diſcedente quadragintadiebꝰ cōtinuis: non vt in macedonia ſtatis. Si etiā imbres affuerint minus de flumine addunt. Statimqꝫ vtdenſari eſt ceptū: rapitur ne in nitrariis reſoluat̉. Sicquoqꝫ olei natura interueuit ad ſcabieꝫ aīalium vtilis:ꝯditum in aceruis durat: mirū in lacu aſanio ⁊ quibuſdam circa chalcida fontibꝰ ſummas aquas eſſe dulcespotariqꝫ. in feruores nitroſos. in nitro eſt optimū qd̓ tenuiſſimum: ⁊ ideo melior eſt ſpūma. Tn̄ ad aliquā ſordidum: vt ad inficiendas purpuras tincturaſqꝫ omnes.Nitrarie egregie egiptiis Nā circa achatin ⁊ mēphiꝫtm̄ ſolebāt eſſe. circa memphim deteriores. Naꝫ ⁊ lapideſcit ibi in aceruis: multiqꝫ ſūt tumuli ea de cauſa ſaxei: faciunt ex his vaſa. Necnō frequenter liquatū cuꝫſulphure coquentes in carbonibꝰ. Ad ea quoqꝫ q̄ inueterari volunt: illo nitro vtuntur. Sunt ibi nitrarie in qͥbus ⁊ ruffum exit a colore terre. ſpumā nitri que maxime laudatur: antiqui negabāt fieri niſi cū ros cecidiſſꝫp̓gnantibꝰ nitrariis: ſed nōdum parientibꝰ. Itaqꝫ nonfieri incitatis etiā ſi caderet. Alii oꝑimentoꝝ fermētogigni exiſtimauere. ꝓxima etas medicoꝝ aphronitrumtradidit in aſia colligi in ſpelūciſ molibꝰ diſtillās. Specus eas colligas vocāt. deinde ſole ſiccāt. Optimū putatur lydiū. ꝓbatio vt ſit minime ponderoſum: ⁊ maxīefriabile: colore pene purpureo. hoc in paſtillis afferturEgiptiū in vaſis picatis ne liqueſcat: vaſa quoqꝫ ea ſole inareſcentia ꝑficiuntur. Itaqꝫ nitri ꝓbatio: ꝙ ſit tenuiſſimum: ⁊ ꝙͣmaxime ſpongioſum ac fiſtuloſum. Iregipto calce adulteratur. guſtu dep̄henditur. Sinceruenī facile reſoluitur: adulteratū vero pungit: calce aſper

ſum vehementē odorē reddit: vritur in teſta oꝑtum: neexiliat. Nitraria nichil gignit nec alit. cum in ſalinis gignātur herbe: ⁊ in mari tot aīalia: tm̄ alge. Maiorēqꝫnitro acrimoniā apparet eſſe: nō hoc tm̄ argumento: ſꝫin eo ꝙ calciamenta ꝓtinus ꝯſumunt nitrarie. In paneſalis vice: caleſtrico nitro vtuntur. Sal ⁊ nitꝝ ſulphuriconcoctū in lapidem vertitur.XIII.¶ De virtute ipſius in medicina. ¶ Idem.Itrum in medicina calefacit: mordet: ſiccat: extenuat: ſpiſſat: ⁊ exulcerat. vtile eſt his que ſūtOeuocanda vel diſcutienda: ⁊ leniꝰ mordenda atIqꝫ extenuanda: ſicut in papulis puſtuliſqꝫ. Quidam inhoc vſu accenſum vino auſtero reſtinguunt: atqꝫ ita trito in balneis vtuntur ſine oleo. Claritateꝫ viſus cū melle iunctū adiuuat oculoꝝ cicatrices: ac genaꝝ ſcabricias cū fico illinitū extenuat. Sudores nimios cū yridearida adiecta oleo viridi inhibet: dolori dentiū ex vinoſi cū piꝑe colluantur ꝓdeſt: dentes quoqꝫ nigreſcentescrematu dentifricio ad colorē reducit: lendes ⁊ capitisaīalia necat: cū ſamia terra illitū ex oleo. Auribꝰ purulentis vino liquato infunditur. Sordes eiuſdem partiſerodit ex aceto. ſonitꝰ ⁊ tinnitꝰ diſcutit ſiccū additum.Uitiligines albas cum cymolia creta equo pondere exaceto in ſole illitū emendat. furunculos amixtuꝫ reſineextrahit: aut cū vua alba paſſa: nucleis eiꝰ ſimul tritisTeſtiū inflamatōi occurrit. Item eruptōibꝰ pituite intoto corꝑe cū axungia. Contraqꝫ canis morſus additareſina initiis cū aceto illinitur: ſic ⁊ ſerpentiū morſibꝰ:phagedinis et vlceribꝰ que ſerpūt aut putreſcūt. cū calce ex aceto. hydropicis fico tuſum datur. illiniturqꝫ. d̓ſcutit ⁊ tormina ſi decoctuꝫ bibatur: pondere drachmecū ruta vel aneto vel cymino. Reficit laſſitudines cumoleo ex aceto ꝑunctoꝝ. ⁊ ꝯtra algores horroreſqꝫ ꝓdeſtmanibꝰ pedibuſqꝫ fricatis cū oleo. Cōprimit ⁊ pruritꝰſuffuſoꝝ felle: maxime cū aceto datuꝫ. Succurrit ⁊ venenis fungoꝝ ex poſca potuꝫ. aut ſi bupreſtis paſta ſitex aqua. vomitioneſqꝫ euocat. his qͥ ſanguinem thauribiberint cū laſere datur. In facie quoqꝫ exulceratōnesſanat cū melle ⁊ lacte bubulo. Ambuſtis toſtū donec nigreſcat: tritūqꝫ illinitur. Infūditur vrceis ⁊ renū doloribꝰ aut rigori corpoꝝ. neruorūqꝫ doloribꝰ. valet etiamcōtra venena. cōtra paliſim lingue. vel tuſſim veteremmorbū regiū in vino exterminat potū. ⁊ cōtra ſanguīsē naribꝰ ꝓfluuia. aqua vapore naribꝰ rapto. Itē cōtralepras ⁊ lentigines ⁊ podagras. ¶ Auicenna in ſecūdocanone. Baurach .i. nitꝝ fortiꝰ eſt ſale. calidū ⁊ ſiccumin ſecundo gradu. ex eo meliꝰ eſt armenū: leue: ſaminoſum: frangibile: ſpongioſum: albū aut purpureū: aut roſeum: mordicatiuū: abſtergit aūt fortiter. ⁊ mundificat⁊ excoriat. ⁊ incidit humores groſſoſ. attenuat capilloſSanguinem attrahit in ſuꝑficie corꝑis: ⁊ coloreꝫ emendat. Confert pruritui: qꝛ virꝰ eiꝰ reſoluit ꝓprie affricanum cū aceto: ⁊ etiā ſcabiei: ꝑaliſi ꝓprie poſtreme cū iādeclinat quoqꝫ ac corroſioni neruoꝝ: ⁊ furfuribꝰ et auris ſurditati: cū ſpūma eiꝰ cū melle diſtillatur in auremnā mundificat eā ⁊ aꝑit atqꝫ ſonitui cū vino aut cuꝫ ſyrupo ⁊ yſopo. Cū quibuſdā medicinis bibitū interficiētibus vermes educit eos. Stomachū vero corrumpit.valet cōtra venena p̄cipue affricanū: vt cōtra p̄focationem fungoꝝ. ex eiꝰ ſpūma cōtra morſū canis. ⁊ potuꝫcantaridaꝝ. qn̄ comeditur cū ruta ⁊ cimino: aut decoctione rute et aneti: ſedat dolorē ventris pungitiuū Baurachium aūt nitꝝ bibitur cū anuiden ꝓpter ſanguinisnocumentū thauri. Affricanū cōmouet vomitum. Etemplaſtꝝ cū eo ex ficubus factum extenuat ydropiſimSpuma nitri melior eſt eo. Exqꝫ ea melior eſt marmorea: facile frangibilis. ¶ Conſtantinꝰ vbi ſupra. Nitrūaffert̉ de armenia. alteꝝ de arabia. Uniuerſaliter aūtcolatiuum ⁊ mundificatiuum eſt: interiora corporis et