LiberSextus
aliud minutū et non globatū. aliud genus ex aquis maris ſponte gignitur: ſpūmaqꝫ in extremis litoribus acſcopulis relicta: ſolis calore denſatur. et acrior eſt q̄ inſcopulis inuenitur. ſunt etiā tres differentie naturalesNa in bactris duo lacuſ vaſti. alter ad ſchytas verſusAlter ad darios: ſale eſtuāt. In cipro aūt et circa memphim lacū illū extrahunt. deinde ſole ſiccāt. aliubi quoqꝫ ſumma flumina deſiccantur: ⁊ denſantur in ſale. reliquo amne veluti ſub gelū fluente: vt apud caſpias portas: que flumina ſalis appellantur. Sūt ⁊ in affrica lacus turbidi ſalem ferentes. ferūt ⁊ pegaſei calidi fōteſSunt ⁊ montes natiui ſalis: vt oromenꝰ in indis: in qͦlapidicinaꝝ modo ceditur renaſcens. Maiuſqꝫ reguꝫvectigal ex eo eſt: ꝙͣ ex auro ⁊ margaritis: effodit̉ etiāde terra vt palā eſt humore denſato in cappadocia. ibiceditur ſpeculariū lapidū modo. Pondꝰ magnū glebiſquas micaſ vulgꝰ appellat. Carrhis arabie oppido muros domoſqꝫ maſſis ſalis faciunt aqua ferūminantes.Inuenit ⁊ iuxta peluſiū ptholomeꝰ rex cū aſtra faceretquo exemplo poſtea inter egiptū ⁊ arabiā etiā ſqualentibus locis inceptꝰ eſt inueniri detractis arenis. Quāliter ⁊ ꝑ affrice ſitientia vſqꝫ ad hāmonis oraculuꝫ. isquidem creſcens cū luna noctibꝰ. nā cyrenaici tractusnobilitantur hāmaniaco: ip̄o qꝛ ſub arenis inuenit̉: appellato. ſimilis eſt colore alumini qd̓ ſchiſton vocāt longis glebis neqꝫ ꝑlucidis ingratꝰ ſapore: ſed medicinevtilis ꝓbatur. ꝙͣmaxime ꝑſpicuꝰ rectiſ ſciſſuris inſignede quo ꝓditur ꝙ leuiſſimꝰ intra ſpecꝰ ſuos in luceꝫ vniuerſam ꝓlatꝰ. vix credibili pondere ingraueſcat. Sedcauſa euidens cuniculoꝝ ſpiritu mādido ſic adiuuātemolientes vt adiuuent aque. adulterat̉ ſiculo quē cocanicum appellamꝰ necnō ciprio miro ſimili. In hiſpaniaquoqꝫ citeriore ē gelaſte ceditur glebis pene trāſlucentibus. Cui iā pridē palma a pleriſqꝫ medicis inter oīaſalis genera ꝑhibetur. Om̄is aūt locꝰ in quo ſal reꝑit̉ſterilis eſt: nichilqꝫ gignit. Inter hec ſunt varia facticii genera. vulgaris nāqꝫ plurimuſqꝫ in ſalinis mari affuſo: nō ſine aque dulcis riguis: ſꝫ imbre maxime iuuāte: ac ſuꝑ om̄ia ſole multo: nō aliter inareſcens. Africavero circa vticā aceruos ſalis cōſtruit ad colliū ſpeciē:qui vbi ſole induruerint nullo humore. vix etiā ferro. ceduntur. fit tn̄ ⁊ in creta ſine riguis ⁊ in ſalinas mare infundentibꝰ: et circa ęgiptū ip̄o mari influente in ſolumnilo. vt credo. ſuccoſuꝫ. fit ⁊ ē puteis in ſalinas ingeſtiſPrima denſatio babilonie in bitumen liquiduꝫ oleo ſimile cogitur. quo ⁊ in lucernis vtūtur. detracto ſubeſtſal. ⁊ in cappadocie puteis ac fonte quē in ſalinas ingerunt. In chaonia excoquunt aquā. ex fonte refrigerandoqꝫ ſalem faciunt inerteꝫ nec candidū. Gallie germanieqꝫ ardentibꝰ lignis aquā ſalſaꝫ infundūt. Hiſpaniequadā ſui ꝑte puteis hauriūt muriā appellātes. lignūquoqꝫ ſalem deferre arbitrātur. Quercus optima vt q̄ꝑ ſe cinere ſincero vim ſalis reddat. Alibi vero coriluſlaudatur: ita infuſo liquore ſalſo Carbo etiā in ſalē vertitur. Quicūqꝫ tn̄ ex ligno ꝯficitur: niger eſt. Marmorum maxime laudat̉ cypriꝰ a ſalamine. At ē ſtagnis tārentinus: ac e riguis qui tāteus vocatur: hi duo oculiſvtiles. A cappadocia vero qui in laterculis affertur cutis nitorē dicitur facere. Magis tn̄ excedit is quē ſchitium appellamꝰ: itaqꝫ a ꝑtu ventrē eo cū melanthio illinunt ¶ Ex libro de naturis reꝝ. Salis om̄is ſpecies calida eſt ⁊ ſicca: pontica ⁊ elimās. Diuerſificātur aūt illaꝝ actōes ẜm ſubſtantiā. Sal indicū deſiccatiuū eſt etſubtiliatiuū. ſal vero napticū .i. nigrum. calorem habetfortem: ſoluit enī colerā.¶ LXXXVIII.¶ Adhuc de eodem ¶ Auicēna vbi ſupra.Al quidē eſt ꝓximꝰ baurach. aliꝰ eſt frangibil̓aliꝰ cauatꝰ. aliꝰ ſalgēma. Qui eſt ſicut criſtallꝰaliꝰ napticꝰ: qui eſt niger: cuius nigredo eſt ex
ꝑte napticitatis q̄ eſt in ip̄o. qui cū tandiu ſuffumigadonec ab eo napticitas remoueatur. r̄manet ſic ut ſoma. Aliꝰ eſt indꝰ: qui etiā niger: nō ꝓpter napticitarque in ip̄o ſit: ſed ꝓpter eiꝰ ſubſtantiā. Et marinꝰ qucū aque obuiat: ilico liqueſcit. Terrenꝰ aūt nō ita. cdus eſt ⁊ ſiccꝰ in ſecundo. Et ꝙͣto plus eſt amarior tarto plꝰ eſt calidior. Eſt abſterſiuꝰ reſolutiuꝰ cōſtrictimexiccatiuꝰ: cuiꝰ fortitudo oꝑationum eſt ꝓpter reſolutionem ⁊ ſtipticitatē ſuā: ⁊ eſt diſruptiuꝰ ventoſitatuꝫ: etille qui eſt aduſtꝰ vehementōris eſt deficcatōnis ⁊ reſolutionis: ⁊ ip̄e ꝯfert putrefactōi: ⁊ ꝯfert humoꝝ groſiciei: ip̄iꝰ aūt flos eo eſt ſubtilior: ⁊ illo qui eſt aduſtus ⁊puluis eiꝰ eſt ip̄i ꝓpinquꝰ: ⁊ ambo reſoluunt pluſꝙͣ ſalcauatꝰ minoris eſt reſolutōis ⁊ minꝰ ſubtilis. Et cauatus qn̄ lauatur exiccat multotiens ſine mordicatōe. frāgibilis aūt eſt magis abſterſiuꝰ. ⁊ qn̄ cibis frigidis admiſcetur diſſoluit eos: niger vero fortioris eſt reſolunis: ⁊ om̄s iſti liquefaciunt humores cōgelatos. amaūt vehementiꝰ calefacit ⁊ reſoluit. ſalgēma ventoſitates fugat. ſenſum acuit. gingiuā mollificatā cōſtrinoeducit quoqꝫ flegnia crudū fortiter: ⁊ melancoliā: iuetiā vomitū ꝓprie. Et ꝯfert doloribꝰ ſtomachi frigidCū aceto ſuppoſitus auris dolori cōfert. Napticꝰ edcit flegmā putridū: ⁊ aquā: ⁊ colerā: ⁊ melancoliā. valꝫſimiliter ſquinātie ⁊ apoſtematibꝰ vue: om̄s quoqꝫ ſpecies ſalis incidūt flegma nitreū ⁊ viſcoſum in pectore.Iſaac. Sal duobꝰ modis eſt. metallinū .ſ. ⁊ marinūMarinū fit in lacubꝰ quos ſalinas appellant: vel aquamaris eſtiuo calore cocta. metallinū laudabile maximqd̓ caret lapidibꝰ: ⁊ eſt claꝝ ⁊ obtuſū ⁊ equale. marinūquoqꝫ bonū eſt: ſi candidū eſt: nō tn̄ quale metallinumvtrūqꝫ in actōe equale eſt: initio ſoluunt ⁊ mundificeſuꝑfluitatem groſſoꝝ ac putridoꝝ humoꝝ. deinde qd̓ex eis remanet: deſiccat ⁊ cōſumunt. quibꝰ finitis naturalem corꝑis humiditatē coadunāt: ⁊ ꝯſtrictā ꝯſeruant⁊ poros cutis claudūt ¶ Philoſophus in libro de vegetabilibꝰ. Sal generatur in lacunis: qꝛ dulcis aqua fitſalſa. ſuꝑat ergo ſalſedo terre ſalſędinē illā: qꝛ remaneaer incluſus. ideo dulce nō erit illud corpꝰ. Alio qͣꝫ moſal ex aqͥs eſt: qm̄ exit ex eis vt ſudor. ¶ LXXXIX.¶ De flore ſalis. ¶ Plinius vbi ſupra.Alis flos. vt iā dictū eſt ſuꝑius. nō fit niſi flātibus aquilonibus. Eſt aūt fauilla ſalis que eteo leuiſſima atqꝫ candidiſſima eſt. flos ſalis appellatur: et flos quidē ſalis in totū diuerſa reſ eſt: humdioriſqꝫ nature: et crocei coloris aut ruffi: velut rubigoſalis: odore quoqꝫ ingrato. diſſentiēs a ſale: nō a ſpuūmatantūmodo. Egypto inuenitur: niloqꝫ deferri videturQuibuſdā etiā fontibꝰ innatāt. optimū ex eo eſt: quodolei quandā pinguedinē r̄ddit. eſt etiā in ſale pinguedqd̓ miraculū exiſtit. Adulterat̉ aūt: tingiturqꝫ rubricavel plerūqꝫ teſta trita qui .ſ. fucuſ aquā diluente facticium colorē dep̄henditur: cū verꝰ ille nō niſi oleo reſoluatur: et vnguentarii ꝓpter colorē eo maxime vtant. Canicia in vaſis eſt ſumma. humidior aūt ꝑs media. Floris natura eſt aſpera et calefactoria. ſtomacho eſt inutlis: pilos detrahit ex palpebris. ſudorem eiicit. aluū ſouit. in vino et aqua acopicis et ſmegmaticis vtilis: detrahit et ex palpebris pilos efficaciſſime. feces ime cōcutiuntur vt color croci redeat. p̄ter hec etiaꝫ appellaiin ſalinis ſalſugo ab alijs ſalſilago tota liquida marinaaqua ſalſior vi diſtās. Aliud etiā liquoris exquiſiti genus qd̓ garon vocauere inteſtinis piſciū ceteriſqꝫ quiabiicienda eſſent: ſale maceratis vt ſit illa putreſcentiūſanies. hoc olim cōficiebatur ex piſce: que greci galdivocabant. Capite eiꝰ vſto ſuffitu extrahi ſecundas mōrantes deniqꝫ ſicut dictū eſt ſupͣ. Spuma ſalis ad olain medicinis eſt ip̄o ſale iocūdior atqꝫ vtilior. ¶ Octor.Hec de ſale et eiꝰ ſpūma et flore: et multiplici eiꝰ orige