LiberSextus
quattuor modis. Unꝰ eſt: qn̄ gelatur guttatim cadensaqua. Aliꝰ qn̄ de aqua currente deſcendit quiddā reſidens in ſuꝑficie fundi ip̄iꝰ fitqꝫ lapis. Sunt etiā certaloca ſuꝑ que aque effuſe vertunt̉ in lapides diuerſoruꝫcoloꝝ. Sunt etiā aque que ſeorſum accepte nō gelāturſed ſi ꝓpe alueū ſuū fundātur: congelātur: fiuntqꝫ lapides. ſcimꝰ ergo ꝙ in illa terra vis eſt mineralis q̄ cōgelat aquas ¶ Ex libro de naturis reꝝ. Conſtat etiā multos fontes eſſe: qui ligna iniecta. vt dictū eſt ſupra. in lapideā ſubſtantiā ꝯuertunt: ex hiſqꝫ lapidibꝰ optime cō¶ LXXXI.tes fiuijt.De natura et ſpeciebus pumicis.¶ Auicenna in ſecundo canone.Pume maris .i. pumicis due ſunt ſpecies. Prma eſt ſpōgioſa ī figura ſua. rancida in odoreſuo ſimilis odori piſciū graui .i. odori piſciū ſalſoꝝ: ⁊ eſt ſpiſſa: littoroſa. Itē lenis longa odoris thoolobii .i. muſci naſcentis in lapidibus: qui ſunt in locis humidis. Eſt etiā roſea atqꝫ purpurea. ſimilis lane ſordide: leuis. Quinta formaꝫ habet fungi: exteriꝰ plana: interius aſpera. qui nō habet odoreꝫ. Eſt aūt ſpūma maris calida ⁊ ficca: in tercio gradu: mundificatiuā eſt ſordiciei: abſterſiua: aduſtiua. Tercia vero ſubtilior ē alijſaduſta quidem ⁊ ꝓpe tercia. facit alopicie: fungalis adminiſtrant̉ in abraſione piloꝝ: ⁊ ꝯfert morphee. Et duequidem ſpongioſe ingrediūtur in ablutōibꝰ: ⁊ in medicinis panni: ⁊ veſtigioꝝ in faciebꝰ. plana magis eſt cōueniens abſterſioni dentiū: ⁊ vniuerſaliter vehementisabſterſionis dentiū. Cōueniens etiā eſt apoſtematibusq̄ ſunt vt in claui ſuppoſita. Roſea vero ſcrophulis ⁊podagre. ſpleni ⁊ ydropice ꝯfert. ⁊ etiā difficultati vrine: ⁊ ad purganduꝫ arenā: que eſt in veſica: ⁊ dolori renum: ſcabiei vlceroſe ⁊ impetigini cōfert ꝓprie ſpōgiamarina ¶ Dyaſcorides. Pumex eligendꝰ eſt lenis. frāgibilis. albꝰ: ⁊ ſine lapide. Comburitur aūt ſic: vt ī carbonibꝰ miſſus diu igneſcat: ⁊ poſt extractꝰ vino odorato extinguatur. ⁊ hoc ſecundo fiat ſimiliter. Tercio vero extractꝰ ab igne reponit̉: virtꝰ eiꝰ eſt ſtiptica: ⁊ termātica: ⁊ purgatiua oculoꝝ: cicatrices limpidat: et dentesvulnera replens: ⁊ ad cicatricē ducens. Carnes vulneribꝰ ſuꝑflue creſcere n̄ ſinit: capillos corꝑis tollit. Theophraſtꝰ dicit. ꝙ ſi cacabo bullienti miſceat̉. vlteriꝰ bullire nō ſinit.LXXXII.De natura et origine ſalis ¶ Iſidorus li. xvi.Al quidā dictū putant: ꝙ in igne exiliat. fugiteni ignē dū tn̄ ſit igneū: ſꝫ naturā aq̄ ſequit̉: qꝛignis ⁊ aqua ſemꝑ inter ſe inimica ſūt. Alii ſala ſalo vel ſole vocatū exiſtimāt. Nā aquis marinis ſpōte gignitur: ſpūmā in extremis litoribꝰ derelicta vl̓ ſcopulis ⁊ ſole decocta. Sūt ⁊ lacꝰ ⁊ flumina ⁊ puteiē quibus hauritur. de hinc in ſalinas ingeſtꝰ ſole ſiccatur: ſꝫ⁊ ſumma fluminū denſant̉ in ſale amne reliquo ſub gelu fluente. alibi quoqꝫ detractis arenis colligit̉: creſcescū lune motibꝰ. Naꝫ hāmoniacꝰ in cyrenea ſub arenisinuenitur. Britānici quoqꝫ ſales ex aqua in ſilicis ſoliditatem vertūtur. Ita vt ferro cedātur. candore niuei.corꝑi ſalubres. cibo ⁊ potu grati: ſunt ⁊ montes natiuiſalis in quibꝰ ferro ceditur vt lapis: renaſcens maius.tante etiā alicubi duricie: vt muros domoſqꝫ maſſis ſalis faciant: ſicut in arabia. In natura quoqꝫ ſalis differentie ſunt. Nā alibi ſuauis eſt: alibi ſalſiſſimuſ. Cōmune in igne crepitat. Tragaſeū nec in igne crepitat: necexilit. agrigentinū ſicilie flamis impatienſ in qua exilitin igne fluit cōtra naturā. Sunt ⁊ coloꝝ differētie. mēphiticꝰ ruffus eſt. In ꝑte ſicilie quadā: vbi ethna monſeſt purpureꝰ. Itē in eadē ſicilia in pachino adeo ſplēdidus eſt ⁊ lucidus: vt imagines reddat. In cappadociacrocinꝰ effoditur. ſalis aut natura ad omnē eſcā neceſ-
ſaria eſt. pulmentis enī ſaporē dat: auiditatē excitat. exappetitū in om̄ibꝰ cibis facit. Quin etiā pecudes ⁊ iumenta ſale maxime ꝓuocātur ad paſtū: multū largiorlacte: ⁊ gratiores caſei dote. Corꝑa etiā ſal aſtringit: ſicat: ⁊ alligat: defūcta a putredine ꝯſeruat. Lxxxx¶ Iterū de eodem ¶ Pliniꝰ li. xxxi.Al om̄e aut fit aut gignitur. vtrūqꝫ pluribusmodis: ſed cauſa geminā. vel ex humore coactovel ficcato cōſiſtit. auiditatē excitat in om̄ibꝰcibis: ita vt ex eo inter innumera ꝯdimēta ſit intellectꝭpeculiaris. ergo hercule vita humanior: ſine ſale nequidegere. adeoqꝫ neceſſariū ſit hoc ꝯdimentū alias elemtum: vt intellectꝰ ad voluptatē tranſierit. animi quoſamnia .i. ioca ſales appellātur: om̄iſqꝫ vite lepos: ⁊ ſūma hylaritas. laborūqꝫ requies: nō alio magis conſtatvocabulo. honoribꝰ etiā militieqꝫ interponit̉. ſallarijsinde dictis: magna apud antiquos autoritate: ſicut exnomine ſalarie vie apparet. Quoniā illa ſal in ſabinoportari ꝯſueuerat. Ancꝰ marciꝰ rex ſexmilia modia ſalis in cōgiario populis dedit: ⁊ ſalinas primꝰ inſtituAutor eſt etiā varro vice pulmentarii veteres eſitaſſeſalem cū pane ⁊ caſeo. Sal ille ſalſiſſimꝰ: qui eſt ſicciſſimus. Suauiſſimꝰ aūt oīm eſt tarentinꝰ ⁊ candidiſſimꝰ.ac de cetero fragilis: qui eſt maxime candidꝰ: om̄is aūtſal pluuia dulceſcit. ſuauiorē tn̄ rores faciunt: ſed copioſum aquilonis flatꝰ. auſtro nō naſcitur. flos quoqꝫ ſaliſnō fit niſi aquilonibꝰ. Cappadocie ſal effoditur croceꝰtranſlucidꝰ ⁊ odoratiſſimꝰ: ad medicine vſus antiqͥ maxime laudabāt tarentinū. Et e marinis quecunqꝫ ex eogenere: p̄cipue ſpumeū: Iumentoꝝ vero ⁊ boum oculistragaſeū ⁊ beticū. Ad obſoniū ⁊ cibū eſt vtilior: qͥſqͥsfacile liqueſcit. Itēqꝫ humidior. minorem em̄ amaritudinem habent hmōi: vt atticꝰ ⁊ euboicꝰ. porro ẜuandicarnibꝰ aptior eſt acer ⁊ ſiccꝰ vt megaricꝰ. Condit̉ etiaadditis odoribꝰ ¶ Actor. Sal quoqꝫ infecunditatē terre facit: iuxta illud. poſuit terrā fructiferā in ſalſuginvnde ⁊ vrbes deſtructe ab hoſtibꝰ ſolēt ſale aſpergi: vtnichil in eis germinare poſſit. Sicut in om̄ibꝰ ꝯdimertis nichil ſale vtiliꝰ: ſic ſale infatuato nichil inutiliꝰ: qꝛneqꝫ ad ſterquiliniū vtile eſt: īmo nocuū: eo ꝙ non ſinitterrā fecundare. ¶ Uegetiꝰ renatꝰ de re militari li. iiiiSi maritima ſit ciuitas: et ſal defuerit liquor ex mariſumptus: per alueos aliaqꝫ pocula diffūditur: quia calore ſolis in ſalem duratur Ꝙ ſi hoſtis ab vnda fortaſſis ꝓhibeat: arenas quas excitato vento mare ꝓfuderitallqn̄ colligāt: ⁊ aqͣ dulci ꝑfundāt: q̄ ſole ficcata nichilo¶ LXXXIIII.minus in ſalem mutabitur.De operatione ſalis in medicina.¶ Auicenna libro ſecundo de medicinaAl natura calidū eſt ⁊ ficcū in ſecundo graduIn ip̄o eſt amaritudo ⁊ ſtipticitas: ⁊ ꝙͣto amarior eſt: tanto calidior. Eſt aūt abſterſiuꝰ: et reſolutiuꝰ: cōſtrictiuꝰ: exfſiccatiuꝰ: diruptiuꝰ ventoſitatūSal aduſtū vehementioris eſt exiccatōis ⁊ reſolutōiset cōfert putrefactōi: et humoꝝ grofficiei. huiꝰ flos eſteo ſubtilior: et puluis eiꝰ ip̄i ꝓpinquꝰ. et ambo reſoluūtpluſꝙͣ ſal: et minꝰ conſtringūt. Sal aduſtū mundificedentes a lapidibꝰ: et remouet nigredinē ſanguīs: vbicūqꝫ linitꝰ eſt. Et eiꝰ vſus cū melle bonū efficit colorem.Item ſal corrodit carnem additā et morſā: et cōfert ſcabiei vlceroſe et impetigini. iuuat ad vomitū: et facuemſuꝑfluitatis egreſſionē ac deſcenſionem cibi. Itē ſal vslet ad diſinteriā. adiuuat medicinas ſolutiuas ad eradicandū melancoliaꝫ: et humiditates viſcoſas de ꝑtibusmembri. valet etiā in emplaſtris cōtra venena. ꝯtra podagram. cōtra carbunculos. cōtra apoſtemata netica. ¶ Dyaſcorides. Uirtꝰ omni ſali ſtiptica eſt.tartica: et dyaforetica: putredinem tollit. ſcabiei medei