LiberSextus
X aquis porto nō ſolū piſces: vt ab initio procreati legunt̉: ſed nunc etiā multe ac varie reꝝſpecies quotidie generari cernūtur: vt ſal. nitꝝalumen. ſpongia: ⁊ etiā lana quedā marina: ⁊ etiā lapides diuerſi generis. hoꝝ quedā ex ſpūma ꝓcreari dicūtur: vt ſpongia ⁊ lana marina. ⁊ etiā quida lapides: vtpumex. Spuma quidē ex colliſione aquaꝝ generat̉: vēto intꝰ cōcepto vel incluſo. vnde tenuiſſima eſt ⁊ inanis⁊ modico flatu ſpargit̉. ¶ Iſidorꝰ. Spuma dicta eſt: eoꝙ ſpūatur. Sordes enī ſunt vndaꝝ. vnde ⁊ muſtū ⁊ eaque coquūtur ſpūma purgantur. hinc ⁊ ſputū dicitur.¶ Papias. Aureū vellus aquā in litoribꝰ gignit ⁊ nutrit. Cuiꝰ colorem naturalē nullꝰ eoꝝ qui vellera diueſis fuſcis obducūt imitari adhuc potuit. Et q̄ pratorūvel ortoꝝ amenitas p̄t cerulei maris equiꝑare picturāvel auꝝ. In pratis flores refulgent auri fulgore. Marina lana eodē ꝑiterqꝫ reſplendet: ⁊ illi cito marceſcunt¶ LXXIX.Iſta diu duratura ſeruatur.¶ De ſpongijs. ¶ Philoſophus.plantas ⁊ aīalia. Quoniā ⁊ radicibꝰ alunt̉ vtPongie marine ſunt quedā corꝑa media interplante: ⁊ tactu ſentiūt vt aīalia. Sed hoꝝ principia ſunt vapores. vnde priꝰ p ſe oriuntur. plante veroex ſeminibꝰ pluuia mediante. ¶ Pliniꝰ li. xxxi. Spongarum genera quidā ſic diſtinguunt. Alias eniꝫ maresex his eſtimauerunt tenui fiſtula ſpiſſioreſqꝫ ꝑſorbētes⁊ q̄ tinguntur in deliciis aliqn̄ ⁊ purpura. Alias feīasmaioribꝰ fiſtulis ac ꝑpetuis maribꝰ duriores. Aliaſ qͣsappellant tragos tenuiſſimis fiſtulis atqꝫ denſiſſimis.Candide cura fiunt ē molliſſimis recentes ꝑeſtatē tincte ſalis ſpūmā: ad luna ⁊ pruinas ſternuntur inuerſe:hoc eſt qua ꝑte adheſere: vt candorē bibāt. Animal eēdocuimꝰ etiā cruore inherente. Aliqui narrant ⁊ auditu regi eas ꝯtrahiqꝫ ad ſonū: exprimentes abundantiāhumoris: nec auelli petris poſſe ideo abſcindi ⁊ ſaniememittere. Quin ⁊ eas q̄ ab aquilone ſint genite p̄ferūtceteris: nec vſꝙͣ diutiꝰ durare ſpiritū medici affirmantSic ⁊ ꝓdeſſe corꝑibus: qꝛ noſtro ſuū miſceāt ⁊ ideo magis recentes magiſqꝫ humidas. Sꝫ minꝰ in calida aqͣminuſqꝫ vnctas. aut vnctis corꝑibꝰ impoſitas ⁊ ſpiſſaſminuſ adhereſcere. Molliſſimū genꝰ eaꝝ penicelli oculorum tumores leuāt ex mulſo impoſiti. Itē abſtergende lippitudini vtiliſſime Eā que tenuiſſima eſt molliſſimam quoqꝫ eſſe oportet. Imponuntur ſpongie ip̄e epiphoris ex poſca ⁊ aceto calido ad capitis dolores. de cetero recentes diſcutiunt. molliunt mitigant. veteres cōglutinant vulnera. vſus eaꝝ ad abſtergenda: fouenda:oꝑienda a fotū dū alid̓ imponatur: vlcera quoqꝫ humida ⁊ ſenilia impoſite ſiccāt. Fracture ⁊ vulnera ſpongiis vtiliſſime fouentur. Sanguis rapitur in ſecando vtcuratio ꝑſpici poſſit. Et ip̄e vulneꝝ inflamatōibꝰ imponuntur: nunc ſicce: nūc ex aceto inſꝑſe: nunc ē vino: nūcex aqͣ frigida. ex aqͣ vero celeſti impoſite ſiccāt. recentianō patiuntur intumeſcere: imponūtur ⁊ integris ꝑtibꝰ⁊ fluctuatōe occulta laborātibꝰ q̄ diſcutienda ſint: ⁊ hiſq̄ apoſtemata vocāt melle decocto punctis. Itē articulariis alias aceto ſalſo madide. At cōtra ſcorpionumictꝰ ex aceto: in vulneꝝ curatōe: ⁊ ſuccide lane vicē implent. nunc ex vino ⁊ oleo. nūc ex eadē. Bifferentia heclane emolliunt: ſpongie coercent rapiūtqꝫ vicia vlceꝝ.Circūligātur ⁊ hydropicis ſicce vel ex aquā tepida poſcaue. vtrūqꝫ blandioribꝰ opꝰ eſt oꝑiriue: aut ſiccare cutem. Imponunt̉ ⁊ his morbis quos vaporari oporteatferuēti ex aqua ꝑfuſe exp̄ſſeqꝫ inter duas tabulaſ. Sic⁊ impoſite ſtomacho ꝓſunt: ⁊ in febri cōtra nimios ardores. Sed ſpleneticis ē poſca ignibus ſacris ex aceto.efficaciores qn̄ aliud imponi oportet: ſic vt ſanas quoqꝫ ꝑtes ſpacioſe oꝑiant. Sanguīs quoqꝫ ꝓfluuiū ſiſtūtex aceto: aut frigida aqua. Liuorē ab ictu recentē ex aqͣ
ſalſa ſepiꝰ mutata. Tolluntqꝫ teſtiū tumorem dolorēqꝫex poſca. Ad canū morſus vtiliter ꝯciſe imponūtur exaceta aut frigida aut melle abunde ſubinde humectande. Affricane cinis cū porri ſectiui ſuccō ſanguineꝫ reiicientibꝰ hauſtū ſalis ex frigida ꝓdeſt. Item cinis cuꝫoleo ⁊ aceto fronti illitꝰ tercianas tollit priuatim affricane ex poſca tumorē diſcutiūt. Oīm aūt cinis cuꝫ picecremataꝝ ſanguineꝫ ſiſtit mulieꝝ. Aliqui raras tantūad hoc cū pice vrunt: ⁊ oculoꝝ cauſa cōburuntur ī cruda olla figulini oꝑis plurimū ꝓficiente eo cinere cōtraſcabricies genaruꝫ excreſcenteſqꝫ carnes. et quidquidopus ſit ibi deſtringere. ſpiſſare. explere. vtiliꝰ in eo vſulauare cinerem. ¶ Auicenna in ſecundo canone. Spongia eſt corpꝰ marinū. laxū. raꝝ ſicut filtꝝ: ⁊ dicit̉ ꝙ habet aīalis motū in eo cui adheret: ⁊ non ſeꝑatur ab eo.Illa quidem que recēs eſt: fortior eſt: ⁊ fortioris exiccationis. ꝓpter fortitudinem nature maris. eſt aūt calidain primo gradu. ſicca in ſecundo. eiuſqꝫ lapis eſt ei propinquꝰ: et minꝰ calidꝰ. ſpongia fortis eſt exiccatōnis ꝓprie aūt qd̓ ex ea recens eſt aduſtū cum oleo ⁊ ſimilitereiꝰ cinis. Cōfert diruptōi ſanguīs ꝓpter inciſionē: autapertōeꝫ. Inflamatur enī ignis ex ea ſuꝑ locū: et cauterizat: cū hoc qd̓ eſt ſubſtātia retinens ſanguineꝫ. fiuntetiā ex ea licinia ⁊ in orificiis venaꝝ ponūtur: ⁊ retinētſanguinem. Item ſpongia exiccat apoſtemata flegmatica. Infuſa aceto ſuꝑ plagas ponitur: et ꝯſolidat vlcera ꝓfunda. Aduſta etiā cū oleo cōuenit citationi ſputiſanguinis. lapis in ea inuentꝰ: frangit lapidem veſice:ſubtiliat aūt abſqꝫ calefactōe: et exiccat: et abſtergit.¶ Dyaſcorides. Spongie ſunt duo genera. maſculꝰ: etfemina. Maſculꝰ dicitur qui ꝑtuſuras habet minutas⁊ ſpiſſas ⁊ albas Femina vero rotundas ⁊ maiores habet cauernas. Eſt terciū genꝰ qd̓ tragon dicitur: duroſhabens inter ſe lapides: et cauernas plurimas. Nouaſpongia: ⁊ nō pinguis vulneribꝰ ⁊ tumoribꝰ impoſitamedicatur vulnera clauſa aꝑit: vetꝰ aūt inutilis eſt vulneribꝰ reumaticis et antiquis. Sicca impoſita abſtergit humorem: cōbuſta virtutem habet ſtipticā: que lotamiſcetur collirioꝝ ꝯfectōibus. Cōburuntur aūt tinctein pice liquida: et fluxū ſanguīs ſtringūt: ſunt enī acreſet dyaforetice. Noua enī ſpongia per ſe ip̄aꝫ aperte deſiccat.¶ LXXX.De lapidibꝰ ex aqua generatis ¶ Areſtotiles in libro de vegetabilibus.Apideſ etiā quidā ex colliſione aquaꝝ fiūt: primum enī ſpūmā coagulatur: vt lac vnctuoſum.IEt dū vnda arene illiditur: arena ꝯgregat vnctuoſitatem ſpume: ſiccatqꝫ illā maris ſiccitas cuꝫ ſuꝑflua ſalſedine. Cōgreganturqꝫ ꝑtes arene: ac ꝑ tꝑis lōgitudinem fiūt lapides. ¶ Uitrubiꝰ vbi ſupra. In cappadociā lacꝰ eſt: in quā ꝑs arundinis ſi dimiſſa fuerit: ⁊poſtero die exempta inuenitur lapidea: ꝑs aūt q̄ māſerit extra aquā: ꝑmanet in ꝓprietate ſua. Sic et hierapoli feruent aque calide: que circa ortos et vineas foſſisductis emiſſe poſt annū cruſte lapidee ſunt. quibꝰ .ſ. cruſtis in agris ſepta efficiunt. hoc ideo videtur naturaliter fieri: ꝙ in his locis et ea terra quibꝰ naſcūtur. ſuccꝰſubeſt coaguli nature ſimilis. deinde cū cōmixta vis ꝑfontes extra terrā egreditur: a ſolis et aeris ardore cōgelatur: ſicut etiā in areis ſalinaꝝ videtur. ¶ Senecavbi ſupra. Puteolanꝰ quoqꝫ puluis ſi in aqua incideritſaxū fit. Quis aūt nō grauiſſimas aquas credat: que īcriſtallū coeunt. At ecōuerſo eſt: tenuiſſimis enim hoceuenit: quas ob ip̄am tenuitatem facillime gelat frigꝰ.Siquidem aqua celeſtis minimū in ſe terreni habens:cū induruerit: longioris frigoris ꝑtinacia ſpiſſatur magis ac magis: donec om̄i aere excluſo in ſe tota comprimitur: humor que fuerat lapis efficitur ¶ Ex libro. iii.metheoroꝝ areſtotilis In additis d̓ aquis fiūt lapides