LiberSextus

ſupra. Aque ſulphurec ꝯferunt morphee: et apoſtematibꝰ: ⁊ iuncturaꝝ duriciiſ: ⁊ verruciſpendentibꝰ: ⁊ om̄bus doloribꝰ iuncturaꝝ ⁊ neruoꝝ: frigidis apoſtematibus ſpleni quoqꝫ ac doloribꝰ eiꝰ: ⁊ epatis ſimiliter: valent etiā impetigini ⁊ ſcabiei: ſi in eis fiat balneatio: aq̄vero ſulphuree ⁊ lutoſe ac turbide fetideqꝫ faciunt febres accidere ¶ Conſtantinꝰ vbi ſupra. Aqua picea vl̓ſulphurea valet ad infirmitates frigidas: neruos calefacit e par incendit.¶ LXX.¶ De aquis calidis et frigidis ¶ Auicenna inprimo canone.Quā tꝑate frigida ſanis melior eſt om̄ibꝰ aqͥslicet neruos impediat. Et in interioribꝰ habentes apoſtemata ledat. Ip̄a enī appetitū excitat⁊ ſtomachū fortē efficit. Aquā vero calida digeſtioneꝫcorrumpit: ⁊ cibū natare facit: nec ilico ſitim extinguiteſt etiā cū ad ydropiſim ⁊ ethicā adducit: ⁊ corpꝰ cōſumit: aqua vero tepida nauſeā facit. Calidior in ieiuniobibita multotiens ſtomachū lauat: ventrē ſoluit. freq̄nter tn̄ eā bibere malū eſt: qꝛ ſtomachi virtutē debilitat.Illa vero q̄ multū eſt calida qn̄qꝫ colicā reſoluit: ⁊ ſplenis ventoſitatē frangit. Et illi quidē quibꝰ aqua calidaarte iuuamentū p̄ſtat: epylenſiā habent ⁊ melancoliā: ⁊capitis doloreꝫ. Et frigidū aſma: ⁊ obtalmiā: ⁊ bothorin gutture ⁊ ſiccitatē ⁊ apoſtema poſt aures habentes⁊ reumatiſmos ⁊ vlcera in dyafragmate: ⁊ imparis ſolutionem in ꝑte pectoris. Menſtrua p̄terea ꝓuocat etyriuā ⁊ dolores ſedat ¶ Idem in ſecundo libro. Aqͣ frigida nocet habentibꝰ opilatōes: cōfert aūt habentibuſraritatem ⁊ curſum: quicūqꝫ ⁊ ex quocūqꝫ membro fuerit. Cōfortat etiā om̄s virtutes in oꝑatōibus ſuis: qn̄ſunt cū equalitate .ſ. digeſtiuā. attractiuā. ⁊ retentiua.⁊ expulſiuā. Eſt aūt valde nociua pectori. ſtringit ventrem. ⁊ ſedat motꝰ ſpermatis. ⁊ curſum eiꝰ. ⁊ epylenticiquidem ledunt̉ ab aqua calida: iuuantur a tepida. Aqͣtepida eſt vtilis apoſtematibꝰ gutturiſ .ſ. vue ⁊ pectoriſQueuis autē aqua nociua eſt canne pulmonis: propterhumectationem: que in ip̄a eſt: cuꝫ ip̄a indigeat exiccatione.LXXI.¶ Adhuc de eodē ¶ Ex libro de naturis rerūQua que cito calefit: et cito infrigidat̉ leuiſſima eſt. Aqua frigida mortificat vlcera. Cū ātaqua frigida debet fieri frigidiſſima: oportꝫ ꝙip̄a in medio calefiat. Sic enim ⁊ cū de ſicco debet fieriſicciſſimū: oportet ꝙ illud ſiccū in medio ſit humidū: aqͣquoqꝫ calida citiꝰ gelatur ꝙͣ frigida: ſicut oſtenſū eſt ſupra. aqua vero ſupra niuem infrigidata: melior eſt niueminuſqꝫ nociua ¶ Iſaac vbi ſupra. Aqua frigidiſſimaplurimū neruoꝝ. pectoriſ ⁊ ſtomachi: ⁊ inteſtinoꝝ ꝑcuſſiua eſt. Generatqꝫ dolorē in ventre: ſtricturā ī pectore⁊ om̄ibꝰ inſtrumentis ſpūs: ⁊ creꝑaturā in ſuis venis:quā qui aſſuete biberit incidit in ſpaſmū .i. ꝯtractioneꝫmembroꝝ: ⁊ membroꝝ dormitatōeꝫ patiet̉: ⁊ epylenſiā¶ Conſtantinꝰ vbi ſupra. Aquā frigidā nō bibat: quiſtomachū ⁊ ep̄ar naturaliter habet frigiduꝫ. vel qui exfrigore infirmitatē egreſſus eſt. Neqꝫ poſt coitū bibenda eſt: vel poſt nimia exercitia: qꝛ caloreꝫ diſſipat naturalē. Et qui frequenter eā biberit: ꝑcuſſioneꝫ in ſenectute nō euadit. Sed nec in nocte poſt ſomnū bibat ſitibūdus: qꝛ calor naturalis extinguitur: niſi ꝓpter ardoremfebriū: vel cibū calidū vel ſalſum. Aqua calida ieiunūſtomachū lauat: ⁊ de ciboꝝ fecibꝰ purgat: flegma ⁊ omnem putredinē mundificat. ventrem ſoluit. et ſi qͥs frequenter eā biberit. digeſtiuā virtutem turbat: ventrē ⁊corpus totū mitigat. ſtomachū emollit. ſanguis ē naribus ꝓpter eā manat. aqua vero tepida ventrem inflat:cū tn̄ ſitim nō auferat.¶ LXXII.¶ De aquis coctis ¶ Auicenna primo libro.

Quas malas rectificat ſublimatio ⁊ diſtillatōet ſi iſtud nō fuerit: decōctio. aqua enī cocta minoris eſt inflamatōis: et velocioris deſcenſiōiſet ſtolidi quidaꝫ medicoꝝ exiſtimāt: ꝙ aque cocte ſubtile reſoluatur: ſpiſſum eiꝰ remaneat. et ideo coctioneꝫ nōiuuare: qꝛ ſpiſſitudinē in aqua augmentat. Sꝫ ſciendūꝙ aqua in aqueitatis diffinitōe: cōſtat ex ꝑtibꝰ in ſubtilitate et ſpiſſitudine ſimilibꝰ. qꝛ ſimplex eſt: nec inſpiſſatur. niſi aut qꝛ frigoris qualitas ſuꝑ eā p̄ualuit. autꝓpter fortem terreſtriū ꝑtium cōmixtionē: que qꝛ ꝑuiſſime ſunt: ab ea nequeunt ſeꝑari: nec in ea deſcendere:qꝛ nō ſunt tante ꝙͣtitatis. vt aque cōtinuitatem ad deſcenſum findere valeant. Oportet ergo vt eis accidatcōmixtio cū aque ſubſtātia. Decoctio vero ſpiſſitudinēremouet: primo: que ꝓpter frigꝰ accidit. deinde partesaque vehementer rarificat: donec ſubtilioris ſubſtantiefiat. vt ab ea ſeꝑari poſſint ꝑtes graues atqꝫ terreſtreſin eiꝰ ſpiſſitudine retente et confringāt eā deſcendētes:remanet igitur aqua pura: ſimplici ꝓpinqua: ⁊ illud qd̓ꝓpter calefactōeꝫ ſeꝑatum eſt: homogeniū eſt ei qd̓ remanſit. nec ab eo in ſubtilitate longinquū. Decoctō ergo non ſubtiliat aquā: niſi qꝛ ſpiſſitudinem frigoris aufert. et qꝛ deſcendere facit: qd̓ ei cōmixtū eſt. huiꝰ rei ſignum eſt. qd̓ cū aque groſſe dimittuntur longo tꝑe: nōdeſcendit ex eis magnū quid. Cū aūt coquunt̉: ilico reſmagna deſcendit: et fit aqua que r̄manet in pondere leuis et clara. deſcenſionis vero cauſa eſt ſubtilitas: q̄ exdecoctione acquiritur. Nōne vides ꝙ aque magnoruꝫfluminū ſicut gyon. et ille p̄cipue q̄ in eiꝰ extremo ſumutur. ilico cū ſumuntur vehementer turbide ſunt. poſteavero breui tꝑe in vna reſeſſione ita clarificantur. ꝙ ſialia vice reſidere faceres. nō deſcēderet in eis ml̓ta resIn aquis aūt malis ſi eas quotidie de vna vaſe ī aliudmutares. quotidie manifeſta videres deſcenſionē ſicutin primis: qꝛ nō deſcendit ex eis qd̓ deſcendere conſueuit. niſi paulatim. ꝓpter hoc etiā nō ꝑfecte clarificāturcōmixtiones enī terreſtres leuiter a ſubſtātia ſubtili deſcendūt: in qua nō eſt groſſitudo. nec viſcoſitas. nec vnctuoſitas. Sed a ſpiſſa nō ita facile deſcendunt. Itaqꝫdecōctio ſubtilitatem acquirit. poſt decoctōeꝫ vero concuſſus.¶ LXXIII.¶ De ſimplici potu aque.Qua ſola inter om̄ia elementa hoc habet ꝓprium. vt in eo qd̓ comeditur et bibitur ingrediat̉non vt nutriat: ſed qꝛ nutrimentū penetrare facit. et rarificat eiꝰ ſubſtantiā. Ideoqꝫ aūt nō nutrit. qꝛnutriens in potentia ſanguis eſt. Corpꝰ vero ſimplex n̄cōuertitur ad recipiendū formā ſanguineā. Sed ip̄a eſtſubſtātia que adiuuat ad liquefaciendū nutriens ⁊ ſubtilianduꝫ: vt cito currat et penetret in venas. Et abſqꝫhoc eiꝰ auxilio nō poteſt eſſe nutrimenti complementū¶ Razi in almaſore Aqua naturales humores ī corꝑeꝯſeruat. q̄ nutrimentū ſubtiliās penetrare facit: calorēquoqꝫ reprimendo calefactis aut calidaꝫ cōplexionemhabentibꝰ plus ꝙͣ vinū confert. Aqua pondere leuioricalorem frigiditatemqꝫ citiꝰ ſuſcipit. q̄ meliorem ſaporem retinet. dulcedini .ſ. appropinquātem. melior iudicatur. Turbida vero in epate generat opilatōeꝫ. et inrenibꝰ lapidem. Aqua ſalſa ventreꝫ mollit: ⁊ poſtea cōſtringit. Si quis vſualiter eā biberit. corpꝰ deſiccat. atqꝫ in eo ſcabiem ⁊ monoragadias generat. Aqua ſtās⁊ putrida ſplenem augmentat. cōplexiones corrumpitac febres generat. Aqua frigida vt nix ſtomachū ꝑcutit: ſi bibatur a ieiunis: ſed ep̄ar multū infrigidat. Quānulli ieiuni p̄ſumant bibere. niſi calefacti. ſic enī eis ꝓficit. Suꝑ cibū in ꝑua ꝙͣtitate ſumpta: ſtomachū corroborat: ⁊ auget appetitū. Aqua vero que nō bene ſapiteo ꝙ frigida nō ſentitur: ventrem inflat: ſitimqꝫ nō minuit: ſed appetitū deſtruit: et corpꝰ diſſoluit. aqua vero