LiberSextus

Acutū etiā multo plus ꝙͣ amaꝝ calefacit. citoqꝫ corpꝰinflamat. ſanguinē adurit. ſed ip̄m priꝰ in colera rubeāmutat: ⁊ poſt hoc in nigrā. Inſipidū aliud eſt qd̓ maginutrit: qd̓ equalitati vicinum eſt. Aliud vero qd̓ tꝑatecalefacit. Et aliud qd̓ tꝑate infrigidat. Cū quo ſi ml̓tafuerit humiditas humectabit. Siccū aūt cuꝫ fuerit deſiccabit. hoꝝ quidē ſapoꝝ oꝑatio ſic erit. cū vnꝰ eoꝝ alicui rei maxīe dn̄atꝰ fuerit. Porro ſi duo ſapores eqͣlit̓dn̄ent̉: eoꝝ oꝑatio eqͣliter cōpoſita erit. ¶ LXVI.De operatione ſaporum ad inuicem in calore et frigore.A vero que de caliditate ⁊ frigiditate ⁊ humiditate ⁊ ſiccitate diximꝰ: in vnoquoqꝫ corporūhabentiū ſaporē: nō ſunt in eis ẜm eandē quātitatem: ſed in quibuſdā eſt eqͣliter caliditas ⁊ frigiditasineqͣliter āt ſiccitas ⁊ hūiditaſ. In quibuſdā aūt ecōtraQuedā vero ſunt ab alijs diuerſa in ꝙͣtitate cuiuſqꝫ qͣlitatis: ſed ſuo modo. Om̄e quidē ſuaue compoſitū eſtex quattuor elementis. Acerba aūt ⁊ pontica eqͣlia ſūtin frigore: niſi ꝙ ponticū groſſuꝫ eſt ac terreū. acerbuꝫvero ⁊ ſubtile ⁊ aquoſuꝫ. Qd̓ duobꝰ modis oſtendit̉ ꝑſenſum .ſ. ⁊ collatōeꝫ. Per ſenſum quidē: qꝛ videmꝰ oēsfructꝰ in principio ſui ponticos eſſe ⁊ inſuaues: ſiccos.at ſimiles nature eoꝝ arboꝝ: poſtea vero humectantur⁊ quidem tunc acerbi fiunt: indeqꝫ paulatim mutātur.donec compleantur ⁊ maturent̉ ac dulcia fiant. Quidāaūt ad dulcorem ſine acerbitate tranſeunt: vt fructꝰ palmarum: ⁊ poma dulcia: ⁊ oliue. Maturitas aūt fructuum eſt ꝑ calorem naturalē qui eſt in ſubſtātia eoꝝ: ⁊ etiam ꝑ caloreꝫ qui eſt ſolis. Itaqꝫ cū ſuꝑiores .ſ. ponticꝰ⁊ inſuauis ⁊ aſper frigidi ſunt ⁊ groſſi. patet ꝙ ſit eoꝝtranſitꝰ ad acerbū ꝑ ſubtiliatōeꝫ caloris. Per collationem vero idem oſtendit̉: qm̄ aſperi ⁊ pontici diffuſio incorpꝰ tarda eſt. Et maior actio eoꝝ in corꝑibꝰ eſt ea coadunare ⁊ denſare. hoc aūt ſignū eſt grofficie ⁊ frigiditatis eoꝝ: qꝛ frigidi eſt denſare. Groſſi vero nō velociter diffundi. Acerbū aūt velociꝰ in corpꝰ diffundit̉: acin ꝓfundum mergit̉. ⁊ hoc eſt ſignū ſubtilitatis eiꝰ: maxime vero qꝛ acerbi generatio eſt ꝑ calorē debilem quinon potuit illud in quo fuit ematurare: nec permutareSicut etiam accidit epulis: qn̄ nō plene digerit eas ſtomachi calor: aceſcunt. Ꝙ ſi debilis eſt calor: ita ꝙ om̄no a digeſtione deficit: nec illas immutat: nec aceſcuntvt in lyenteria ꝯtingit. p̄terea videmꝰ lac̓ ⁊ vinū ſubtile ⁊ ſimilia: ſi frigꝰ multū ſit nō aceſcere. ſi vero ponantur in aere calido aceſcunt. hinc eſt ergo acerbū nō inueniri fortis frigiditatis: qꝛ generatio eiꝰ ē ex calore. Sicquoqꝫ nō reꝑire aliquā medicamenta quibꝰ dn̄at̉ frigꝰacerba. Hoc itaqꝫ ſignū eſt: ea q̄ aſpera ſunt ⁊ ponticaterrea eſſe ⁊ groſſa. Ea vero que acerba ſunt ſubtilia etaquoſa.¶ CXVII.¶ Adhuc de eodem.Icut aūt dulce calidū eſt ⁊ humidū tꝑate: ſic ſimiliter ⁊ vnctuoſuꝫ. amaꝝ vero fortioris caloris ⁊ ſiccitatis ꝙͣ dulce. qd̓ duobꝰ modis intelligitur. ꝑ ſenſum .ſ. ⁊ ꝑ collatōeꝫ. Per ſenſum quideꝫ: qꝛvidemꝰ ꝙ om̄ia humida ſi mixta ſunt ⁊ decoquat ea calor naturalis qui eſt in eis: aut etiā exterior: vt ignis etſolis: dulcorantur. Et ſiquidē exceſſerit in eis calor incipit amaritudo dn̄ari: ſicut eſt in cōmuni videre in mirabolanoꝝ fructibꝰ ⁊ in melle dactilico: in principio quidem hec illa dulcia ſunt. Sed poſtea cū inueteraſcunt:deſiccat illa eoꝝ calor naturalis: ⁊ fit in eis amaritudoSic quoqꝫ ſi ſuꝑexceſſerit in eis decoctio: tranſeunt inamaritudinē. Ex collatōe vero: qꝛ videmꝰ dulce ⁊ amarum ſordes emundare: ſed emundatio q̄ eſt in dulci tꝑata eſt et equalis: humida et delectabilis. Amaꝝ autemfortiter lenit et mundat intm̄ vt etiā ꝯtinua ſeꝑet cuꝫ le

ſione et abhominatōe. Hec ergo ſignificant ip̄m eē terreum ⁊ groſſum ⁊ ſiccū. Significāt quoqꝫ rei amardinem: que neqꝫ putreſcit: neqꝫ vermes ꝓducit Putiuum quoqꝫ et amaꝝ ip̄a etiā calida ſunt ⁊ ſicca. Seqpungitiuū fortioris caloris eſt: ⁊ ſubtilioris ſubſtantioſicut ⁊ igneū: ideoqꝫ corrodit ⁊ vrit et liquefacit. amarum vero eſt minoris caloris pungitiuo. Eſt ergo grocſum et terreū: ideo ſi quis vtat̉ eo exteriꝰ eſt mundanet leniens ⁊ purgat corroditqꝫ carnes ſuꝑfluas in vulneribus. Si vero bibatur incidit ſuꝑfluitates groſſasEt aꝑit opilatōeꝫ venaꝝ: vnde et vrinā ꝓuocat. Et adimit ſputa groſſe humiditatis a capite et a pectore: prodeſt etiā epylenſie groſſum humorē incidendo. diffūdere enī ſe velociꝰ poteſt: tanꝙͣ et pungitiuū: nec ꝓhibetutrāſmitti ſicut ponticū. porro ſalſū ip̄ꝫ quoqꝫ terreū eſtet calidū: ſꝫ minoris caloris ꝙͣ amaꝝ. ¶ Lxvinj¶ De aquis metallīs. ¶ Auicenna in primocanonē.Que vero quibꝰ admiſcetur ſubſtātia metallina vel eiꝰ ſimile: et aque ſanguiſugales: oēs m.le ſunt. In quibuſdā tn̄ eaꝝ exiſtit iuuamentū.Illa enī in qua virtꝰ ferri ſuꝑat: ad hoc iuuat: vt interioribus fortitudo tribuat̉: et vt dereb .i. corruptio ſtomchi ꝓhibeat̉. Et vt deſideratiue virtutes om̄s ꝓcedāt.Itaqꝫ nō cōire valentes adiuuāt aque ferree: ſplenē etiam reſoluunt. ¶ Idē in li. ii. Aqua ferrea ꝯfert viſceribus: et ſpleni et ſtomacho et renibꝰ ⁊ colice. Aqua etiāin qua ferꝝ extinguitur cōfert ſputo ſanguīs ¶ Coſtantinꝰ in pantegni li. v. Aqua de ferri metallo ventrē corſtipat: membra ꝯfortat. valet ad dolorem ſplenis ⁊ apoſtemata ¶ Auicenna li. i. Aque enee vel eree: corruptōicōplexionis vtiles ſunt. ¶ Idem in. ii. li. Aqua enea cōfert viſceribꝰ: et ori: et auri: valet etiā renibus et colice¶ Conſtantinꝰ vbi ſupra. Aqua de metallo eris humiditati ſtomachi ſubuenit: ſtranguiriā vero gignit. aquavero de metallo argenti refrigerat et deficcat. aqua qͣꝫaluminoſa refrigerat: ⁊ deſiccat fluxū ſanguīs: et emorroydas ſtringit ¶ Auicenna li. i. Aque aluminoſe menſtruoꝝ ſuꝑfluitate currere nō ꝑmittunt: nec ſanguinemſpūere: nec emorroydas fluere. Sed corꝑa que febriſunt apta fortiter ad eas ꝑducunt. ¶ Idem in li. ii. Aqͣaluminoſa ꝓhibet vomitu et aborſuꝫ. aqua aſphalti nocet oculo: aqua nitroſa calefactiua eſt et exficcatiua: qn̄qꝫ cōfert pulmoni: qn̄qꝫ ſtomacho humido ꝓpter nitroſitatem ſuā ¶ Conſtantinꝰ vbi ſupra. aqua nitrea ventrem ſoluit. ¶ Auicenna li. i. Aqua ſalis armoniaci ſimiliter ventrem ſoluit. ¶ Ideꝫ in ſecūdo. Om̄es aq̄ minerales faciunt vrine difficultatem: ac pariendi mēſtruarum et plurime eaꝝ ſoluūt et exiccāt: et quedaꝫ eaꝝ ſicut aluminoſa ſtringūt. Qn̄qꝫ etiā colicā euenire faciūtQuedā aūt vt ferree: bone ſūt renibꝰ et colice. 1XIX.¶ De aquis ſulphureis Iſidorus libro xiii.Am vero in multis locis aque manant ꝑpetiꝫferuentes: tanta vi vt balneas calefaciant: queIdam epiꝫ terre ſunt: que multū aluminis et ſuiphuris habent. Itaqꝫ cuꝫ ꝑ venas calentes aqua frigida venit: vicino ſulphuris calore contacta excandeſcit:nec taliſ ab origine effluit: ſed ꝑmutatur dū venit. Suiphur enī alumenqꝫ ſecū ferunt aque: vtrāqꝫ materiamigne plenā: nimiſqꝫ motibꝰ incaleſcentē ¶ Ex imamundi. Cū omnis aquā dulcis ſit vel ſalſa. quedarerumpit calida vel putrida. Sunt enī quedā fouee ſubterranee naturaliter ſulphuree. In his dū ventꝰ cōcipitur: eiꝰ afflatu ſulphur accenditur: ꝑ qd̓ incendiū qͥn̄qꝫloca eructāt: vt fit in ſycilia. Cū ergo aqua ꝑ hec ignealoca currit. calorē et fetorem inde trahit: et ſi ꝓpe hunlocū erumpat flamiuoma ebullit. Si aūt longiꝰ receſrit: vix tepeſcit: deinde penitꝰ frigeſcit ¶ Auicena vb