LiberSextus

a poris ad aliqua membra defluere facit. vnde vt ī plurimum ꝑatur morbꝰ. Sed etiā poſt prandiū quis nō debet vti balneo: replet enī tunc ſuꝑfluitatibus caput: deſcenditqꝫ cibꝰ indigeſtꝰ a ſtomacho. vnde in cibi meatibus oppilatio efficitur: ⁊ in tꝑis ꝓlixitate ſi quis hmōivtatur aſſidue ydropis generatur. Quibuſdā vero talium accidit defectꝰ: cum balneantur anteꝙͣ prandio ſereficiant. Et ideo neceſſe eſt eos modico laudabiliqꝫ refici cibo: p̄ter hos itaqꝫ poſt prandiū om̄ibus cauendūeſt balneū: poſt exercitiū aūt ⁊ ante prandium eo vti ſanis: magnas vtilitates ꝯfert. Corpꝰ enī ⁊ membra humectat: calorem naturalē ꝯfortat: digeſtionē optimamreddit: anguſtiā ſi qua eſt aufugat: poros aꝑit: ſuꝑfluitates euacuat: dolores mitigat: viſcoſitates vel ventoſitates diſſoluit ¶ Iohanniciꝰ. Balneū dulcis aque corpus emollit: ⁊ calidū quidē calefacit: frigiduꝫ aūt infrigidat Aque vero nō dulcis balneū: corpꝰ deſiccat. Qd̓ſi qn̄ ex aqua ſalſa ⁊ amara vel ſulphurea fuerit: calefacit ⁊ deſiccat. Si vero de aluminoſa vel gipſea fuerit:infrigidat ⁊ deſiccatLII.De iuuamentis et nocumentis balnei.¶ Razi in almaſore.T balnei iuuamentis eſt corpꝰ humectare ⁊ renouare. ſordes ꝯgregatas detegere. repletōeꝫquoqꝫ minuere. vētoſitatē diſſoluere. ⁊ ad ſomnum ducere. humoreſqꝫ ſubtiliare. p̄tere ā dolores r̄primit. ventreꝫ ſtringit. laſſitudinē remouet. corpuſqꝫ ⁊ nitori ⁊ leuitati aptū reddit. Nocumenta vero eiꝰ ſunt.vires deſtruere ⁊ cor adeo calefacere: vt qn̄qꝫ ad ſincopim ꝑducat. nauſeā quoqꝫ cōmouet. ⁊ maliſ humoribꝰoccaſionē tribuit deſcendendi. Ideoqꝫ febricitans: velconcuſſionē ꝑpeſſus: vel apoſtemata: vel plagā: vel excoriationem habens: balneum cauere debet. Corꝑa veromacra ⁊ ſicca habentes. humectatione balnei indigentIdeoqꝫ cauere debent ne in balneo ſudent Circa ſe autem in pauimento multā calidā aquā ꝓiiciant: vt hūidihumores ⁊ vapores eleuati ſurſum: corꝑa eoꝝ humefaciant. Ab introitu vero balnei poſt cibū quiſqꝫ ſibi caueat: niſi qui corꝑis pinguedinē vult adipiſci. aliꝙͣdiuquoqꝫ poſt balneū cōmeſtio debet tardari. ¶ Hali vbiſupra Porro qui infirmant̉: balneis ꝓ neceſſitate ad eavrgentibꝰ vtantur. aut vt eoꝝ cōplexio calefiat. aut vtfrigeſcat. aut humectetur. aut certe deſiccet̉. ꝓdeſt aūt.prurigini ⁊ ſcabiei: qꝛ ſuꝑfluitates a cute euacuat: neruos emollit. Latarros ematurat ⁊ corizas calefaciēdo⁊ diſſoluendo. Exituꝫ quoqꝫ facilitat vrine. ſi arta fuerit ex frigiditate. Colice medetur alijſqꝫ morbis hmōiEt ſiquidē longa mora ſit. ita vt ſudor plurimus exeatcorpꝰ calefacit: ac eiꝰ caliditate deſiccat. Etiā euacuationis eſt cauſa: que fit ꝑ ſudorē. porro ſi tam longa mora ſit: vt immoderata ſudoris euacuatio fiat. corpꝰ refrigerat ⁊ exiccat: qꝛ calorē naturalem diſſoluit. quin etiāhumiditates corꝑis euacuat. vnde ⁊ virtꝰ decidit ⁊ defectio fit.IIII.De diuerſitate aquarum multiplici¶ Seneca libro. vij.Ueramꝰ nunc de quibꝰ rebꝰ aque. ⁊ qua ratione fiant. qūo tot ingētia flumina iugiter decurrunt. Et alia quidē hibernis aquis tumeſcant.Alia vero in defectu ceteroꝝ amniū creſcāt. de illis autem qui calent vtꝝ calide naſcantur an fiāt. de ceterisquoqꝫ diſſerendū quas inſigneſ aut ſapor aūt aliqͣ aliareddit vtilitas. Quedā enī oculos. quedā neruos iuuātquedā inueterata ⁊ a medicis deſꝑata vicia ꝓcurant: q̄dam medentur vlceribꝰ: quedā interiora potū fouēt acpulmonis ac viſceꝝ querelaſ leuāt. Quedā etiā ſanguinem ſupprimūt: ⁊ tam variꝰ illis eſt vſus ꝙͣ guſtꝰ: om̄saūt aque. aut ſtant. aut eunt. aut colligūtur. aut variaſ

habent venaſ. alie dulces ſunt. alie varie. Aſpere quipe interueniūt. ſalſe amareqꝫ: aut medicate ē quibꝰ ſuphuratas dicimuſ. ferratas. aluminoſas: quas indicavini ſapor. Habent etiā alia diſcrimina multa. Primūquidem tactꝰ qꝛ frigide ſunt ⁊ calide. deinde ponderiaqꝛ leues ⁊ graues. de inde coloriſ: qꝛ pure. turbide. cepilee. lucide. deinde ſalubritatis: qꝛ ſunt vtiles ⁊ mortiſere: ſunt ⁊ que cogunt̉ in lapidē. quedā tenues. quedampingues. quedā alunt. quedā ſine vlla bibentis oꝑe trāſeunt. quedā aūt hauſte fecunditatē afferūt. vt aut ſtetaqua vel fluat: loci poſitio efficit. In deuexo fluit ī planō ꝯtinetur ⁊ ſtagnat. Aliqn̄ vero in aduerſum ſpirituimpellitur. ⁊ tunc non fluit: ſed cogitur. colligitur ex imbribꝰ: ex fonte ſua natiua eſt. ¶ Iſidorꝰ li. xiii. Aquaꝝnature diuerſitas multa eſt. Naꝫ alie ſunt ſalis: alie nitri: alie aluminis: alie ſulphuris: alie bituminis: alie curam morboꝝ adhibentes. Nā iuxta romā albule aquevulneribꝰ medentur. Et in ytalia fons ciceronis oculorum vulnera curat In campania ſunt aque q̄ ſterilitatēfeīaꝝ ⁊ viroꝝ inſaniā abolere dicunt̉.¶ IIIII.De diuerſitate aquarum in pondere.¶ Areſtotiles in libro metheororum. iij.Qua ſalſa grauior eſt dulci: qꝛ ſalſa groſſa quidem eſt ⁊ turbida. dulcis aūt ſubtilis: vt dictūeſt ſupra. ¶ Seneca li. vii. Quoſdā eſſe lacusqui nandi imꝑitoſ ferāt. vt dictū eſt. notū eſt. Eſt enī inſyria ſtagnū: in quo lateres natant: ⁊ mergi ꝓiecta nonpoſſūt. licet grauiora ſint. huiꝰ rei palā eſt cauſa. Quācunqꝫ enī vis rem expande ⁊ cōtra aquam ſtatue. ſi aqͣgrauior eſt. leuiorēqꝫ rem quā ip̄a eſt fert. Et tanto ſupra extollit: ꝙͣto leuior erit. Grauiora vero deſcenduntAt ſi aque ⁊ eiꝰ rei quā ꝯtra penſaueris par pondꝰ fuerit: nec paſſim ibit. nec extabit. ſꝫ equabitur aque: ⁊ natabit quidē: ſꝫ pene merſa: nullaqꝫ eminens ꝑte Et heceſt ratio cur tignā quedā ſuꝑ aquā pene tota efferātur.Quedā in mediū ſubmittantur. Quedā ad equilibranaque deſcendāt. Cū enī vtriuſqꝫ pondꝰ par eſt: neutrūalteri cedit. Grauiora vero deſcendūt: leuiora geſtaturGraue aūt ⁊ leue eſt nō eſtimatōne noſtra: ſed illiꝰ comparatione: quo vehi debet. Itaqꝫ vbi aqua grauior eſthominis vl̓ ſaxi corꝑe. nō ſinit id quo nō vincitur: megi. Sic euenit in quibuſdā ſtagnis: ne lapides quidempeſſum eant de ſolidis ac duris liquoꝝ. Sunt enī ⁊ alijpumicoſi ⁊ leuesꝭ ex quibꝰ que ꝯſtant inſule in india natant. Theophraſtꝰ eſt autor ad tillas natantē inſulamvādo. Inſula aſcillaꝝ arbores habet ⁊ nutrit. aqua tn̄ſuſtinetur ⁊ in hanc atqꝫ in illā ꝑtem non vento tm̄: ſedaura compellitur. Neqꝫ vnꝙͣ illi ꝑ diem et noctem vnoloco ſtatio eſt adeo leui flatu inducit̉. huic eſt cauſa duplex. Aque grauitas medicate: ⁊ ob hoc ponderoſe. Etip̄ius inſule vectabilis leuitas que nō eſt corꝑis ſolidꝙuis arboreſ alat: forſitan enī leues truncos: ⁊ frondeſin latus ſꝑſas pinguis humor app̄hendit ac iūxit. Itaqꝫ etiā ſi qua in illa ſaxa ſunt: inuenieſ aquoſa ⁊ fiſtuloſa: qualia ſunt que duratuſ humor efficit circa medicatorum fontiū riuos: vbi enī aquaꝝ purgamenta colluerunt: ⁊ ſpūmā ſolidatur: neceſſario leue eſt qd̓ ex ventoſo ⁊ inani ꝯcretū eſt ¶ Auicenna li. i. Pondꝰ aquaruꝫvnū eſt exꝑimentis adiuuantibꝰ ad cognoſcendū earūdiſpoſitōeꝫ. Aqua nāqꝫ que leuior eſt: in pluribꝰ diſpoſitionū eſt melior. Eſt aūt cū cognoſcitur pondꝰ ꝑ menſuram. Et eſt cū cognoſcitur ſi in duabꝰ aquis diuerſisduo panni vniꝰ ponderis madefiant: ⁊ poſtea vehemēter exiccentur: deinde ponderentur. Aqua enī cuius leuius fuerit pondꝰ: melior eſt ¶ Iſaac in dietis. Golentes aquas ꝓbare: que ſit grauis vel leuis. pannos lineos tenues ac veteres accipiant: eoſqꝫ medio equaliterdiuidant: ⁊ duabꝰ aquis diuerſis madefaciant. deinde