Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSextus

athlante. Tigris eufrates ex armenia. Pliniꝰ li. v.Eufrateſ oritur in p̄fectura armenie maiori caranitidevt ꝓdidere ex his qui ꝓxime viderunt. domiciꝰ corbuloin mōte aga. Luciniꝰ mucianꝰ ſub radicibꝰ montis quēcapoten appellant. ſupra zimarā duodecim milia paſſuum mitio pyxirates nominatꝰ. Fluit derzenen primummox anetia. armenie regiones a capadocia excludens.Daſcuſa abeſt a zimara. lxxxv. mil̓. paſſuū. Inde nauigatur paſtonam quinquaginta milia paſſuū. Melitenēcapꝑadocie. xxvii. milia paſſuuꝫ. Elegeā armenie. x. milia paſſuū acceptis flumībuſ lyco. arſania. arſano. Apd̓elegeā occurrit ei thaurꝰ mons: nec reſiſtit. ꝙͣꝙͣ. xii. milia paſſuuꝫ latitudine ꝑforata p̄ualens. Omnia vocantirrumpentem. Mox vbi cornu ꝑfregit eufraten. vltraquoqꝫ ſaxoſum ac violentum arabia. Inde leua meroꝝdicta regionē tricena menſura dextraqꝫ cōmagenē diſtermiuat. pontis tn̄ etiā vbi thauꝝ expugnat patiens:Apud claudiopolin cappadocie curſum ad occaſum ſolis agit: primo hunc illi impugnatꝰ curſum thaurus aufert. victuſqꝫ abſciſſus ſibimet alio vincit. ac fractuꝫ expellit in meridiē: ita unature dimicatio illa equathoc eunte vult. illo ꝓhibente ire velit. XXXIXDe iordane ceteriſqꝫ famoſis fluminibuſIſidorus. Ordanis iudee fluuiꝰ a duobꝰ fontibꝰ nomīat̉quoꝝ alter ior. alter dan vocatur. his ergo procul a ſe diſtantibꝰ in vnū alueuꝫ federatis Iordanis deinceps vocatur naſcit̉ aūt ſub libano monte:diuidit iudeā arabiā: qui per multos circūitus iuxtahiericho in mare mortuū influit. hydaſpis eſt fluuiuspſarum qui contra orientē decurrere dicitur. Indus eſtfluuiꝰ orientiſ: qui mare rubro accipitur. Araris eſt fluuius qui currit parthiā aſſiriā. Araxis eſt amniſ armenie qui ab vno monte eufrate diuerſa ſpecie orit̉:ſic dictꝰ: rapacitate cūcta ꝓſternat. vnde alexāder trāſgredi vellet ponte fabricato: tanta vi inundauitvt pontem dirueret. Pactalꝰ fluuiꝰ aſie arenas aureas trahens: quē aurato fluore alij chriſortiā vocant. Erinꝰ fluuiꝰ aſie ſmyrneos ſecat campos: ip̄e fluctibus. aureis etiā plenꝰ arenis Cignꝰ eſt amnis cilicieſic dictꝰ: quaſi candidꝰ. quiquid candidū eſt cignūgentili lingua ſiri dicūt: qꝛ tumet eſtate: qn̄ niues ſoluūtur. reliquis anni tꝑibus tenuis eſt quietꝰ. Coaſpiūfluuiꝰ ꝑſaꝝ: mirā aque dulcedinē habens: adeo vt ꝑficireges ꝙdiu inter ripas ꝑſidis fuerint ibi ex eo poculuꝫvendicarunt. Ornus alias orentes fluuiꝰ ſirie iuxtamuros .ſ. antiochie decurrit. Cuiꝰ fluentis ex ip̄o impetu frigidioribꝰ: zephiris aſſidue ibi ſpirantibꝰ: tota ciuitas momentis ꝓpe om̄ibꝰ refrigerat̉. hic ab ortu ſoloriens. longe ab vrbe mari cōditur Tanais a ryphiis ſiluis veniens dirimit europā ab aſia: inter duamundi ꝑtes mediū currēs: atqꝫ in pontū fluens: a tanoprimo rege ſchitaꝝ cognominatꝰ. Padꝰ eſt vtalie fluuius a iugis alpiū fuſus ex tribꝰ fontibꝰ oritur ex qͥbꝰvni vocabulū eſt padus: qui diffuſus in moduꝫ ſtagniamnem ſinu dirigit a quo pādꝰ eſt nuncupatus qui agrecis cognomīatur eridanꝰ. ab eridano ſolis filio: quēphetontē dicūt: qui fulminis ictu ꝑcuſſus: in eodem fluuio deiectus eſt extinctꝰ. Auget̉ aūt ex ortu canis: liqueſcentibꝰ niuibꝰ acceſſione. xxx. fluminū circa rauennā vrbē in adriaticū mare defertur. XL.Adhuc de eodem.Eander fluuiꝰ aſie. flexuoſus nunꝙͣ currensrectꝰ qui recurrentibꝰ ripis inter aſiā ioniump̄cipitatur in ſinū qui miletū diuidit pireniā Inachꝰ achaie fluuiꝰ a rege inacho nominatꝰ: argolicos irrigans campos. Tybris ytalie fluuiꝰ a tyberiorege albanoꝝ dicitur: qui in tybrim cecidit. anteaalbula a colore nomen habuit: eo niuibus albus fuit

Naſcitur aūt ex monte ap̄ennino: occidit in tyrrhenūmare iuxta romā Danubiꝰ germanie fluuiꝰ dicit̉: a niuium copia quibꝰ magis augetur: hic in europa plꝰ omnibꝰ habet famā: dūqꝫ innumeras gentes vadit: mutat nomen vnde hiſter dicitur. Oritur aūt germanicis iugis: occidentalibꝰ ꝑtibus barbaroꝝ. Et ꝑgensꝯtra orientem. lx. fluuios in ſe recipit: ac. vii. hoſtiis inpontū fluit. Rodanꝰ gallie fluuiꝰ rapido curſu ꝯcitꝰ:tyrrheni equoris freta ſcindens: non modicū ſepe nauigantibꝰ facit ꝑiculum. inter ſe maris fluctꝰ: amniſfluenta decertant Rhenꝰ a rodani ſocietate vocaturqꝛ eodē ex vna ꝓuincia oritur. Eſt aūt germanie fluuius inter tres europe maximos fluuios computatus.Qui a iugo alpiuꝫ vſqꝫ in occeani ꝓfunda curſus ſuosdirigit: memorandꝰ aduerſus feras gentes: romani imperi murꝰ. Iberꝰ amnis eſt qui quondā hyſpanie nomen dedit. Tagū fluuiū cartago hyſpanie nuncupauit: ex qua ortꝰ ꝓcedit fluuiꝰ arenis auriferis copioſuſEt ob hoc ceteris fluuiis hiſpaniaꝝ p̄latus. Betisfluuiꝰ qui betice ꝓuincie nomen dedit: dictꝰ eo humili ſolo decurrat. Betin enī greci humile vel merſuꝫvocant. Quedā aūt flumina in diluuio ſoluta mole terraruꝫ p̄cluſa ſunt. Quedā vero que erant abyſſi: tūcruptis meatibꝰ eruperunt. Sciendū quoqꝫ fluminaſupra modū creſcunt: non tm̄ ad p̄ſens inferre damna:ſed etiā aliqua ſignare futura.XLI. De quorundā fluminū miraculis. SolinꝰLLuminū miracula abunde varia ſunt. Dyanāqui ad camerinā fluit: ſi habitꝰ pudice hauſerit cōibunt in corpꝰ vnū latex vineꝰ latex aq̄Apud ſegeſte nos helbeſus in medio flame ſubita exeſtuatione ferueſcit: quē ꝙͣuis ethna dimiſſum a frigorenullus auertit. Tymereū celeſtes mutant plage. Amarus deniqꝫ in aquilonē fluit: dulcis vbi ad meridiēflectitur. Uarro opinatur duo in bohecia eſſe fluminanatura licet impari: miraculo tn̄ diſcrepante: quorūalteꝝ ſi ouile pecꝰ biberit pullū fieri quidqͥd induerit.Altertꝰ hauſtū quecūqꝫ velleꝝ fuſca ſunt: in candidūverti Pliniꝰ li. ii. In ſurio colchidis flumine lignuꝫdeiectu lapideo cortice obducitur. Similiter in flumīeſilero ſolū virgulta immerſa: veꝝ folia lapideſcūtalias ſalubris potus eius aque. In exitu paludis reatine ſaxū creſcit. Et in rubro mari olee virenteſqꝫ frutices enaſcuntur Iſidorus li. xiii. In theſalia fluminaduo ſunt ex vno bibentes oues nigraſ fieri. ex altero albas. vtroqꝫ varias. Uitrubius vbi ſupra. In macedonia dextra ac ſiniſtra ſepulcri euripidis aduenienteſduo riui concurrūt: ad quoꝝ vnuꝫ incumbere viatoresſolent ꝓpter aque bonitatē. Ad alteꝝ nemo accedit: qꝛmortiferā habere dicitur aquā. In archadia nonagrisregio eſt: habens in montibus ex ſaxo ſtillātes frigidiſſimos humores. qua nec argentū: nec eneū: nec ferreuꝫvas ſuſtinere poteſt. Sed diſſilit diſſipatur: nec aliudniſi mulina vngula ꝯtinere ꝯſeruare poteſt. Actor.De miraculis fluminū fontiuꝫ multa alia traduntura plinio li. ii. c. cvi. Et li. xxxi. c. ii. XIII.De lacubus et lacualibus aquis. Iſidorus vbi ſupra.Acus eſt receptaculū in quo aqua continetur.nec miſcetur fluctibus vt lacus affalti venacꝰ ceteri: quos greci limen .i. ſtagna vocantfontes labuntur in fluuios flumīa in freta diſcurrūtTacus vero ſtat in loco: nec ꝓfluit. dicitur lacus quaſi aque locus Auicenna in primo canone. Aque ſtātes lacuales p̄cipue diſcooꝑte male ſunt graueſ: qꝛinfrigidātur in hieme: niſi ꝓpter niues. ideoqꝫ flegmagenerant. Et calefiunt eſtate ꝓpter ſoleꝫ: ꝓpter putrefactionē vnde generāt colera. Et ꝓpter ſpiſſitudinemquidē eaꝝ: cōmixtionem terreſtriū eis: et propter