LiberSextus

ortum canicule augetur mediis eſtibꝰ vltra equinoctiūhunc enī nobiliſſimū amnem extulit natura ⁊ ita diſpoſuit: vt eo tꝑe egiptū inundaret: quo maxime terra feruoribꝰ vſta altiꝰ vndas traheret: ⁊ tanta menſura: ꝙͣtūſufficere poſſet annue ſiccitati Nā in ea ꝑte qua ī ethyopīaꝫ vergit: aut nulli ſunt imbres: aut rari. vnā itaqꝫegiptꝰ in hoc ſpem ſuā habet: qm̄ aut ſterilis eſt amnisaut nō: ꝓut ille magnꝰ aut ꝑtior influxerit. ¶ XXXV.¶ De curſu eiuſdem et latitudine et irrigatꝭon egipti.Irca philas primū ex vago ⁊ errante colligit̉.hec ꝓuopꝰ amnibꝰ in pnū cocuntibꝰ cingitur.Eſt aūt phile inſula aſpera ⁊ vndiqꝫ preruptaqui nilo mutantur. Ab hac nilus magnꝰ magis ꝙ violentus egreſſus: ꝑ arduas exciſaſqꝫ pluribꝰ locis rupeſinſurgit: ⁊ vires ſuas concitat: frangitur enī occurrētibus ſaxis: ⁊ ꝑ anguſta eluctatꝰ vbicūqꝫ vincit aut vincit̉ fluctuat. Et illic exercitatis aquis quas ſine tumultu leni alueo duxerat violentꝰ ꝓſilit ſibi diſſimil̓. Quippe ad illud vſqꝫ lutoſus ac turbidꝰ fluit. At vbi in ſcopulos cautiū verberauit. ſpumat. illicqꝫ non eſt naturaſua: ſꝫ ex iniuria loci calor eſt. Tandē vero obſtātia eluctatus in vaſtā altitudinē. ſubito deſtitutꝰ cadit cum ingenti circūiacentiū ſtrepitu regionū. Queꝫ etiā ꝑferregens aſꝑis ibi collocata nō potuit obtuſis aſſiduo fragore auribꝰ. ⁊ ob hoc ſedibꝰ ad quietiorā trāſlatis. Deniqꝫ iam manifeſtꝰ nouaꝝ viriū nilꝰ alto ac ꝓfundo alueo fertur obiectu montiū p̄ſſus. Circa mēphim demūliber ac ꝑ campeſtria vagꝰ in flumina plura ſcinditur.ac ꝑ tota egyptū primo quideꝫ deducitur: deinde continuis aquis in facieꝫ lati ac turbidi maris ſtagͣnat Queſcilicet latitudo curſum illi violentiāqꝫ eripit. Sicqꝫ totam amplexꝰ egiptū. arenoſo ⁊ ficienti ſolo ⁊ aquam etterrā inducit. cū enī turbulentꝰ ſit. omnē in ſiccis ⁊ hyantibus locis fecē relinquit: ⁊ quidquid pingue ſecū attulerit. arentibꝰ locis allinit. Iuuatqꝫ agroſ duabuſ excauſis. Et ꝙ inundat. Et ꝙ oblimat. itaqꝫ quidqͥd nonadierit: ſterile ⁊ ſqualide iacet. Si vero ſuꝑ debitū creuerit nocet. Mira itaqꝫ huiꝰ natura: qꝛ cū ceteri amneſabluant terras ⁊ euiſcerēt. nilꝰ tāto ceteris maior adeonichil excidit nec abradit. vt ⁊ ecōtra vires adiiciat. illito eniꝫ limo ſaturat arenas ac vngit. illaqꝫ pulcerrimafaciēs eſt. cū iā ſe in agros ingeſſit. iacent campi ⁊ valles. ⁊ opida inſulaꝝ modo extat: eo ꝙ maior leticia gentibꝰ eſt quo minꝰ terraꝝ ſuaꝝ vident. Sic quoqꝫ cuꝫ ſeripis continet nilus. ꝑ ſeptena hoſtia in mare emittit̉.Et quodcunqꝫ elegeris ex his mare eſt. Multos etiaꝫignobiles ramos in aliud eque litꝰ porrigit. Ceteꝝ beluas marinas vel magnitudine vel noxa pares educat.eoqꝫ quantꝰ ſit eſtimari poteſt: ꝙ aīalia tam ingentia ⁊ſufficienti pabulo: ⁊ ad nauigandū loca ꝯtinet. ¶ Ideꝫin li. iii. Egiptū vero nunꝙͣ tremuiſſe tradunt: eo ꝙ exlimo tota ꝯcreuerit. Turbidꝰ enī nilꝰ defluens: multuꝫqꝫ ſceni trahens. Et id ſubinde prioribꝰ terris apponēſannuo incremento ſemꝑ vltra tulit. Inde pinguis ac limoſi ſoli eſt egiptꝰ. Nec vltra interualla in ſe habet: ſꝫcreuit in ſoliduꝫ areſcente limo: cuiꝰ p̄ſſa erat ac ſedensſtructura: dū ꝑtes glutinarent̉. Nec inane quicꝙͣ interuenire poterat cum ſolido liquidū ac molle ſemper accidere¶ XXXII.¶ De gange ¶ Iſidorꝰ li. xiij.Anges a gangaro rege dictuſ: quē phiſon ſcriptura cognominauit: exiens de ꝑadiſo ꝑgit adindie regioneſ. dicitur aūt phiſon .i. caterua: qꝛdecem magnis fluminibꝰ impletur ſibi adiūctis: ⁊ vnꝰefficitur: fertur aūt nili modo exaltari: ⁊ ſuꝑ oriētis teꝫras erumꝑe. ¶ Comeſtor. Phiſon interp̄tatur oris mutatio: qꝛ mutatur a facie quā habet in ꝑadiſo. Mutat̉

etiā ẜm diuerſa loca tribꝰ modis. In calore: qꝛ alibi clarus: alibi obſcurꝰ: alibi turbidꝰ. In ꝙͣtitate: qꝛ alibi paruus. alibi diffuſus. In ſenſu: qꝛ alibi frigidꝰ: alibi calidus. hic circūit india ⁊ trahit aureas arenas ¶ SolinAnguillas ad tricenos pedes longos educat gangesquē ſtatiꝰ ſeboſus inter p̄cipua miracula vermibꝰ dicitabundare ceruleis nomīe ⁊ colore. hi bina habent hrachia: longitudinis cubica: nō minuſ ſena adeo robuſtisviribꝰ: vt elephantos ad potū venientes mordicꝰ apprehenſa ip̄oꝝ manu rapiant in ꝓfundum ¶ Helinanduli. xii. Hic eſt ganges: de quo dicit marcianꝰ in libro degeometria: ꝙ eiꝰ latitudo vbi diffuſior: eſt. xx. milia paſſuum. vbi anguſtior. viii. ꝓfunditas aūt vbi validior ēcentū pedes habet: a ſciticis montibꝰ venit: de eodē dicit lucanꝰ: ꝙ ſolꝰ fluuioꝝ ꝯtra ſolis ortū currit.XXXVII.¶¶ De tigri ¶ Iſidorus.Igris eſt fluuiuſ meſopotamīe de ꝑadiſo exoriens ⁊ ꝑgens ꝯtra aſſirios: ⁊ poſt multos circūi¶ Atus in mare mortuū influens: vocatur auteꝫ togris ꝓpter velocitatē: ad inſtar beſtie tigridis a nimiaꝑnicitate currendi. ¶ Solinꝰ. Tigris in armenie regione caput tollit: mire inquā lucidū: ꝯſpicuo fonte in locoedito: qui elogos nominatur; nec ab exordio ſtatim totus eſt. primū pigre fluit nō ſuo noīe. at cū fines medorum infectꝰ eſt: ſtatim tigris dicitur. Ita enim medi nominant ſagittā: influit aūt in aretuſaꝫ lacū: om̄ia pondera ſuſtinentē. cuiꝰ piſces nunꝙͣ ſe tigridis alueo miſcētſicut nec amnici piſces in ſtagnū tranſeūt arethuſe. perquā diſſimilis calore: ⁊ velociter meat curſu. Mox reſiſtente tauro: in ꝓfundam ſpecū mergitur. quē ſubter labens: in altero eiꝰ latere apud zoroandā emicat. vluas⁊ purgamenta plurima ſecū trahens. deinde idētidemabſconditur. rurſuſqꝫ reddit̉ ad iabe nos. arabeſqꝫ preterfluit. meſopotamiā amplectitur nobiliſſimū amnemydaſpem accipit. eufraten defert in ſinū ꝑſicum. ¶ Plinius li. vi. Tigris orit̉ in regione armenie maioris: fonte conſpicuo in planicie. loco nomen elogoſine eſt. Ip̄iqua tardior fluit: diglito. Unde ꝯcitatur: a celeritate tigris incipit vocari. ita appellant medi ſagittam. influittigris in lacū arethuſam om̄ia illata pondera ſuſtinertem. ⁊ intra nebulas exalantē. vnde genꝰ ei piſciū eſt: ⁊aque tranſcurrentis alueo nō miſcetur: ſicut nec a tigrpiſces in lacū tranant.¶ XXXVIII.¶ De eufrate. ¶ Iſidorus.Ufrates eſt fluuiꝰ meſopotamie de ꝑadiſo exoriens copioſiſſimis gemmis: qui ꝑ mediā babiConiā influit. hic a frugibus vel vbertate eufrates dicitur: qd̓ fertilitas interptatur. ¶ Solinus. Eufraten fundat armenia maior ortuꝫ ſupra zimarā ſub radicibus capoten montis ꝓximi ſcithis. hic receptis in ſealiquot amnibꝰ ꝯualeſcit. Et ſtipatus ꝯuenis aquis. lictatur cū thauri montis obiectu quem apud elegea icidit. reſiſtat licet. xii. miliū paſſuū latitudine. longiſqꝫ excurſibꝰ dextra cōmagenem. leua arabiāqꝫ relinquit: deinde ꝑlabens plurimas gentes: babiloniā quondam caſdeoꝝ caput diuidit: meſopotamiā opimat inundatoniannue exceſſibꝰ. ad inſtar egiptii amnis terras ꝯtegeInuecta ſoli fecunditate his ferme tꝑibꝰ. in quibꝰ nūlexit. ſole .ſ. in ꝑte cancri. xx. ꝯſtituto. Tenuatur cū leonedecurſo. ad extrema virginis curriculꝰ tranſitum facitvnde apparet ꝯtraria duo flumina eaſdē incremēti habere cauſas ¶ Comeſtor. Hec igitur paradiſi quattuorflumina ab eodē fonte manant: ⁊ ſeꝑantur. Et iteꝝ quedaꝫ eoꝝ cōmiſcentur: ⁊ iteꝝ ſeꝑantur. Sepe etiā exſorbentur a terra: ⁊ locis iteꝝ in plurimis emergunt: hinceſt ꝙ de ortu eoꝝ varia leguntur: dicitur enim gangenaſci in locis caucaſi montis. Nilus autē nō procul ab