LiberSextus

eſſe fontem: queꝫ ſi biberint oues mutant velleꝝ qualitatem. Et ſi antea candide: furno poſtea nigreſcunt colore ¶ Philoſophus. Fontes aūt tam in mari ꝙͣ ī terradulcis aque limpidiſſimi reꝑiuntur. Itaqꝫ in maris ſuperiori ꝑte ty renis vrbis fons eſt: qui dulciſſimis aqͥstanta vehementia ꝓſilit a fundo maris. vt duobus auttribꝰ cubitis ſuꝑ mare ſaltet. Et hoc cū mare trāquillūeſt. Cū aūt inundatōes vento feruntur: fons quidē abeis obruitur. Sed cum tranſierint ſtatim vt priꝰ eleuatSic autem eminet ſuper aquas mariſ: vt hauriri poſſitin vaſis.XXXI.¶ De fluminibus ¶ Iſidorus vbi ſupraCuuius eſt: ꝑhennis aquaꝝ decurſus a fluēdodictꝰ: huiꝰ aqua ip̄a ꝓprie flumen dicitur BuoIaūt ſunt genera fluminū. vnū torrens. alterumviuū. Torrens eſt aqua veniens cū impetu: ſic dictꝰ: qꝛpluuia creſcit: ſiccitate torreſcit .i. areſcit. in hieme ergo ſuccreſcit: in eſtate ficcatur. ¶ Secundꝰ ph̓s. Quidſunt flumina: curſus indeficiens: refectio ſolis: irrigatōterre ¶ Seneca vbi ſupra. Sicut aer aūt vētos ⁊ aurasmouet: ſic aqua: ⁊ ip̄a mundi ꝑs quarta riuos ⁊ flumīaSed ventꝰ eſt fluens aer. Et flumen eſt fluēs aqua. flumen nanqꝫ facit copia: curſuſqꝫ ꝑhennis aque. ¶ Adelardꝰ. Queris aūt ſi a mari flumina exeunt. cur nō adnos aliqua inde ſalſa ꝑueniunt. veꝝ qd̓ ibi ceperunt: initinere amittunt. licet enī a mari ſalſa ꝓdeant: tn̄ duꝫ ꝑviſcera terre quodāmodo cribrātis ea multipliciter traſeunt: ibi ſalſuginē deponūt. Sed vnde inquis quedaꝫeoꝝ tn̄ ꝑpetuū habent curſum. Nā que eſt aūt eſſe pōtaquoſitas tante copie: que iampridē nō fuiſſet excurſaaūt ſi poſt aquā venit aqua: ⁊ poſt illā ſemper alia: eritadmīſtratio īfinita. At inquā: quicūqꝫ prīcipia ignoratmale de fine loquitur. Tu ergo in circulari re nec principium: nec finem intellige. Nā qd̓ tale eſt in ſeip̄m recipcabile eſt. In ſeip̄as ergo aque redeunt: ⁊ qd̓ eundodefluxerint: redeūdo reſtituūt. vnde ſatiricꝰ vulgareꝫ irridens ſtoliditatem ait ruſticꝰ exſpectat ⁊ċ ¶ Iſaac vbiſupra. Bona ⁊ ſalubris eſt aqua fluminis longe a ciuitate remoti: cuiꝰ liquor clariſſimꝰ eſt: ſuꝑ arenas ⁊ lapides currens. Melior tn̄ ſi ſuꝑ lapides: qꝛ lapides illidunt aquā: ⁊ eiꝰ groſficiem attenuāt. Illa quoqꝫ confortatiua eſt in quadā bonitate que fluit ex ꝑte orientis vl̓ſeptentrionis. Et melior ſi fluat ex oriente: ꝙͣ ex ſeptentrione: ſicut teſtatur ypocras: plaga inquit orientalis ēcalida ⁊ ſicca. Mane etenim ibi oritur ſol: qui eſt cauſaattenuādi aerem ⁊ fumū mundificandi: atqꝫ groſficieꝫin medio tꝑis ſubtiliandi.XXXII.¶ De origine fluuiorū et quorundā exiccatione. ¶ Areſtotiles in libro metheororū. ij.Apores aquoſi qn̄ eleuant̉ ⁊ inſpiſſantur ⁊ coagulantur in nubes: de inde exſoluuntur ex eiſpluuie: redeunt ad terraꝫ. ⁊ currunt ſicut radixprima. aque vero ſub terra aggregate .ſ. in eiꝰ ꝓfundoſunt materia fluminū. Et ob hoc fit additio fluminis inhieme plus ꝙͣ in eſtate. Quādoqꝫ etiā abſcindunt̉ quedam eoꝝ in eſtate ꝓpter paucitateꝫ materie: qꝛ finit̉ ante aduentū pluuie. aque vero redeūtes in terrā nō ſuntſeꝑate: ſicut eſt eaꝝ ſeꝑatio ſuꝑ terrā. Sed quedā eaꝝaggregate ſūt cū quibuſdā: ſicut gutte pluuiaꝝ aggregantur: ⁊ inde fit aqua multa. Sic ergo redeūtes ī terram comprimuntur paulatim ⁊ aggregantur. Et fit exeis principiū curſus in fluminibꝰ. huiꝰ rei ſignum eſt:ꝙ illi qui fodiunt vt extrahant aquā fodiunt loca ml̓tadeinde aggregant eā ⁊ currere faciunt ad vnū locuꝫ inferiorem. ibiqꝫ ponunt ei radicem. Currunt aūt magisflumina ex altis locis ⁊ montibꝰ: ⁊ ſunt origines eiuſ ꝓpinque. loca montiū alta ſunt ſicut ſpongia ſpiſſa: q̄ ſugit .i. attrahit ad ſe aquā ⁊ paulatim aggregat eam ſcꝫſurſum. In pedibꝰ aūt montiū aque minoratur. Quidā

aūt dicebāt: ꝙ cauſa ꝓpter quā flumina fiūt quandoqꝫ:aliqn̄ vero exiccantur: ſunt ſubterranee cauerne: in qͥbꝰdū ſunt aque fiunt flumina ⁊ currūt: dantqꝫ fluminibꝰmateriā. Quando vero minorantur: materia fluminuꝫabſcinditur. Nos aūt dicimus: ꝙ cauſa fluminū eſt magnitudo locoꝝ eleuatoꝝ: in quibꝰ eſt aqua ⁊ ſpiſſitudoeoꝝ ⁊ ip̄oꝝ frigꝰ. in hmōi eī locis nō reſoluitur quicꝙͣ:⁊ ideo multiplicātur illic materie .ſ. aque. Loca vero dep̄ſſa lapides albos molles habentia nō retinent aquānec figitur in eis. vnde cū aduenit eis caliditas canicūlarium: velociter exiccantur.De his qui augent̉ in eſtate ¶ Seneca vbi sͣXXXIII.Uedā flumina in eſtate augentur vt nilus. Cūius alias ratio reddetur. Theophraſtus autoreſt in ponto quoqꝫ amnes creſcere eſtiuo tꝑe.Cuiꝰ rei quattuor indicantur cauſe. Una .ſ. qꝛ tūc maxime in humorem terra ſit mutabilis. aut qꝛ maiores īremoto ſunt imbres: quoꝝ aquā ꝑ ſecretos cuniculosreddita tacite effunditur. Tercia eſt ſi crebrioribꝰ ventis hoſtiū ceditur: ⁊ fluctu reuerberatꝰ amnis reſiſtit: qͥſic creſcere videtur: qꝛ nō effunditur. Quarta vero ſiderum ratio eſt: hec enī quibuſdā menſibꝰ magis vrgent⁊ exhauriunt flumina: cū vero longiꝰ receſſerint minusconſumunt ⁊ contrahūt. Quedā etiā flumina palā ī aliquem ſpecū incidunt: ⁊ ſic ex oculis auferūtur. Quedāvero paulatim conſumūtur ⁊ intercidunt: eadēqꝫ ex interuallo reuertuntur. Cuiꝰ cauſa manifeſta eſt: om̄is eīhumor naturaliter ad inferiꝰ ⁊ inane deſcendit. Itaqꝫflumina illa recepta curſus egere ſecreto. ſi primum aliquid ſolidi qd̓ obſtaret occurrit: ꝑrupta ꝑte que minusad exitū repugnauit: curſum ſuū repetunt. XXXIIII¶ De flumine nili. ¶ Iſidorus vbi ſupra.Uida aūt fluuioꝝ ꝓpriis ex cauſis nomīa receperunt. Ex quibuſdā nōnulli notandi ſunt: quiin hiſtoriis celebres habentur. Geon eſt fluuiꝰde ꝑadiſo exiens: ⁊ totā ethyopiā cingens: ſic dictuſ: ꝙincremento inundatōis ſue irriget terrā egipti. Ge em̄terra dicitur. hic apud egiptios nilus dicit̉ ꝓpter limūquē trahit: qui fecunditatem efficit. Apparet aūt in nilide lacu de quo in meridiem verſus excipitur egipto:vbi aquilonis flatibꝰ reꝑcuſſus: aquis reluctantibuſ intumeſcit: ⁊ inundatōeꝫ egipto facit ¶ Solinꝰ. Nilus interiorem egipti ꝑtem circūfluit: originē habet a monteinferioris mauritanie qui ꝓpinquat occeano: ꝓtinuſqꝫlacus fit. quē nilidē dicunt. Nilum aūt iam inde eſſe cōiiciunt ꝙ hoc ſtagnū in herbis piſcibꝰ beluīs nichilominus ꝓcreet: ꝙͣ in nilo videmꝰ. Sed hoc lacū effuſis arenis ſorbetur. ⁊ cuniculis cecis abſconditur: deinde ī ceſarie ſiſpem prorumpens iteꝝ ſubſidet. rurſuſqꝫ apudethyopias exit. Solꝰ aūt ex amnibꝰ nullas expirat auras. ¶ Comeſtor. Ex inundatione nili accidit: ꝙ egiptꝰcontra naturā aliaꝝ regionū: cū abundat in frugibꝰ ſterilis eſt in paſcuis ⁊ ecōtra. Diutior em̄ mora fluminisſuꝑ terrā. tempora colendi impedit. vel ſata extinguit.paſcua vero nutrit. ¶ Actor. Plato quoqꝫ tradit nūqͣin egipto pluiſſe. Unde iudeis ī deuteronomio diciturTerra veſtra nō eſt ſicut terra egipti: que .ſ. aquis nilifluminis irrigatur: ſed montuoſa eſt de celo expectanspluuias. abundat aūt nilus crocodilliſ. ibitibus. ypotamis. ⁊ hmōi. ¶ Auicenna li. i. Aqua fluminis gyon illa p̄cipue que in eiꝰ poſtremo ſumitur: vehementer turbida eſt. Sed in vna receſſione ſtatim clarificatur. Sūtaūt qui aquā nili maxima laude extollunt: ⁊ eiꝰ bonitates in quattuor comp̄hendunt. In longitudine manationis eiꝰ: ⁊ bonitate locoꝝ ꝑ que vadit: ⁊ qꝛ ſuo curſu ameridie ad ſeptentrionē tendit: ſubtilians illud quod exaquis in illo currit In multitudine vero ſui. alie eī communicāt. ¶ Seneca li. viii. Nilus dulcis eſt: nec vlli flumini dulcior guſtus: cōtra naturā aliorū fluminū: ante