LiberSextus

indicus. ꝑſicꝰ. arabicus. qui et mare rubrū: quod occeanō aſcribitur. Rubꝝ mare vocatum: eo ꝙ ſit roſeis vndis infectum. Non tam̄ talem habet naturam: qualē videtur oſtendere. Sed vicinis litoribꝰ viciatur gurgēsatqꝫ inficitur: qꝛ om̄is terra circūſtans rubea eſt: ⁊ ſanguineo colori ꝓxima. Ideoqꝫ ibi minium acutiſſimumexcerpitur ⁊ alij colores: quibꝰ pictura variat̉ Cū ergoterra hanc habeat naturā. fluctibꝰ ſubinde diluit̉: ⁊ qͥdquid adheſum eſt. in hunc coloreꝫ cadit: ob hoc etiā inhis litoribꝰ gemme rubee inueniunt̉. lapillꝰ enī eiu ſmodi humo inuolutꝰ. cū inter arenas attritꝰ eſt: ⁊ ter re cōlorem habet ⁊ mariſ. hoc mare in duos ſinꝰ ſcindit̉: quiab oriēte eſt. ꝑſicus dicitur. qꝛ oram illiꝰ ꝑſę inhab itātAlter vero arabicꝰ. ꝙ ſit circa arabiam. ¶ Comeſtor.Hoc mare caunoſum hebreus vocat. qꝛ canne in litoribus abuudant.XVII.¶ De duobꝰ fontibus caloris .ſ. et hūoris inuice ſibi oppoſitis ¶ Guilbermꝰ de conchis.N prima quidē creatōe terra erat omnino aquis circūdata. Sed vbi tenuior fuit celeſtiū calore eſt deſiccata.ita tn̄ ꝙ fons ⁊ principiū aquaꝝ fonti ⁊ principio caloris. id eſt. ſoli eſt ſuppoſitꝰ Sapientia vero diuina ſinecalore ⁊ humore nil poſſe viuere p̄ſciens. terrā vero frigidam ⁊ ficcā eſſe. vt aliquid in ea poſſit viuere. fonteꝫtotiꝰ caloris .i. ſolem. ꝙ equaliter terrā calefaceret ſuꝑmediū terre poſuit. Sꝫ qꝛ ex ſolo calore nil viuere poſſit. in medio eiuſdē terre fonti caloris fontem humorisſuppoſuit. Ex his igitur duobꝰ terra hinc ⁊ illinc tꝑat̉Eſt igitur fons humoris in medio torride zone ī modūequinoctialis circuli terrā cingens Qui ideo a pluribꝰeſſe nō creditur: qꝛ ꝓpter nimiū feruorem torride zonead ip̄m nō ꝑuenitur. Aphiſicis tn̄ p̄dictus neceſſitateeſſe creditur: verūqꝫ mare appellatur. hoc mare cuꝫ adoccidentē venerit duas reflexiones ibi facit: quaꝝ altera ad auſtꝝ: altera ad ſeptentrioneꝫ vergit. latera terreſequentes. Similiter in orientē facit duas ad predictaloca vergentes. Aque vero que ex p̄dicto fonte humoris: ꝑ ſuꝑficiem terre exeūt nec ꝑ catharactas tranſeūtſpiſſe ſunt ⁊ ſalſe. mariaqꝫ vocantur. ¶ Ambroſius inhexameron li. ii. Cū itaqꝫ dicant philoſophi orbeꝫ celivolui ſtellis ardentibꝰ refulgentē. Nōne dei ꝓuidētianeceſſario ꝓſpexit: vt in terrā ⁊ ſupra celi orbē aqua redundaret: que illa feruentiſ axis incendia tꝑaret. Quiaergo exundat ⁊ feruet ignis: etiā aqua exundanit in terris. ne ſolis ac ſtellaꝝ ardor eas exureret. Et reuera rerum exordia vapor inſolitus lederet. ¶ Actor. Deniqꝫqm̄ ex calore ⁊ humore ſicut ait auguſtinus om̄ia terrenaſcentia ꝓcreantur ac ꝯcreātur. recte ſolis ⁊ pluuie beneficiis omnia terrena bona: que a deo patre videlicettotiꝰ bonitatis fonte: cunctis hoībus aſſidue largiūturfiliꝰ in euāgelio ſignat ⁊ comp̄hendit: vbi ait. Qui ſolem ſuum oriri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos: ⁊ pluit ſuꝑ iuſtos ⁊cꝭ.¶ XVIII.¶ De eſtibꝰ maris ¶ Guilhermꝰ de conchisUm ergo illa reflexio occidentalis maris ⁊ orientalis ad ſeptentrionem ſe vergentes ſibimetCoccurrunt. Et reꝑcuſſione ingurgitat̉ retro mare: fitqꝫ famōſa acceſſio ⁊ r̄ceſſio occeani. Sil̓r alie duein alio capite ſibi occurrentes. Sūt tn̄ qui dicunt montes ſubditos mari cauſam eſſe acceſſionis ⁊ receſſionisocceani. Cū enim vſqꝫ ad ip̄os mare ꝑuenit: retro caditatqꝫ ingurgitat̉. impleturqꝫ retro ⁊ ſic iteꝝ relabens ⁊ante impletur ⁊ ingurgitat̉. Alii dicūt ortū ⁊ occaſumlune huiꝰ rei cauſam eſſe. vnde bis hoc in die naturalinec ampliꝰ ꝯtingit. Sed qꝛ nō eadē hora quotidie luuaoritur: vel occidit: diuerſis modis fit fluctꝰ maris. ¶ Iſidorus li. xiii. Eſtus eſt maris acceſſus vel receſſus .i. inquietudo. vnde ⁊ eſtuaria dicunt̉ ꝑ que mare viciſſiꝫ accedit ⁊ recedit ¶ Plinius li. ii. Eſtus maris accedere ⁊

reciprocare miꝝ eſt. veꝝ cauſa eſt in ſole ⁊ luna. Biſ inter duos exortus lune affluunt. biſqꝫ remeant vicenisquaterniſqꝫ ſemꝑ horis ¶ Areſtotiles. Nullū animalniſi eſtū recedente exſpirare affirmat. Obſeruatum eſtid multū in gallico occeano maximeqꝫ in hoīe comꝑtuꝫ¶ Ex imagine mundi. Eſtus occeani .i. acceſſus ⁊ receſſus lunam ſequitur. Cuiꝰ aſpiratōe retro trahitur: eiꝰimpulſu refundit̉. Quotidie aūt bis effluere ⁊ remearevidetur: cū luna creſcente creſcit: cuꝫ decreſcente decreſcit. Cū luna eſt in equinoctio maiores fluctus occeaniſurgunt: ob vicinitatem lune. Cū vero in ſolſticio minores ob longinquitatē eiꝰ: ꝑ. xix. annos ad principia motus ⁊ paria incrementa. vt luna. reuertitur ¶ XIX.Qualiter fiant ſecundum curſum lune¶ Albumaſar.Tceſſionis ⁊ receſſionis que fiunt in mari cauſa eſt lunā. Nā ⁊ quidā dixerunt: ꝙ maria queAdam augentur: ex quo luna ſeꝑatur a ſole vſqꝫad menſis dimidiū que eſt eiꝰ impletio. Et minuunturꝑ lune diminutōeꝫ vſqꝫ ad finem menſis: qd̓ vulguſ vocat interluniū. Quedā vero accedūt omni die ac noctecū ortu lune in aduentu eius vſqꝫ ad mediū celū. Et indeſcenſionē ip̄iꝰ ad mediū celi iteꝝ retrocedūt. Cū enīluna ꝑuenit ad aliquem circuloꝝ emiſperii maris .i. adalique ortū eius: ⁊ eleuata fuerit ſuꝑ eū: mouet eū ꝑ naturam ſuā ⁊ ꝓximitateꝫ ſuā ex aqua maris. Incipitqꝫmare veniens cū luna augmentari. Nec deſinit quouſqꝫ luna ꝑuenit ad mediū celi in eodē loco: ⁊ tunc peruenit acceſſio ad ꝑfectōeꝫ ſuā. Cunqꝫ luna deſcenderit exmedio celi illiꝰ loci aqua recedit ⁊ ad mare reuertitur.Nec deſinit donec ad occaſum eiꝰ ꝑuenerit: ⁊ tūc ꝑuenit receſſio ad ꝑfectōneꝫ ſuā. Rurſus cū luna receſſeritex occidente eiuſdē loci incipit acceſſio ſecunda. nec deſinit veniendo augeri quouſqꝫ luna veniat ad anguluꝫterre. Et tunc acceſſio ꝑuenit ad ꝑfectōeꝫ ſuā ſecundoin eodem loco. Deinde receſſio incipit ſecunda. nec deſinunt aque redire ad mare. donec luna peruenit ad emiſperiū orientis eiuſdē loci. ibiqꝫ pari ratione reuertituracceſſio ⁊ receſſio in ſimile: fiunt ergo om̄i die ac nocteẜm ꝙͣtitatem curſus lune in eis in om̄i loco maris dueacceſſiones ⁊ receſſiones. Cū enī luna fuerit aliquo diein aliquoto ex gradibꝰ circuli. et poſtea fuerit orta ſuꝑaliquē ex locis maris: incipit acceſſio in eodē maris loco. poſt meridiē aūt erit luna iā recedens ab eodē gͣduꝑ ꝙͣtitatem curſus eiꝰ equalis in die ⁊ nocte: quare ⁊ receſſio tunc in eodem maris loco incipit. Orta quoqꝫ ſicfertur ſuꝑ eū poſt ortū eiuſdē gradꝰ ꝑ ꝙͣtitatem eiꝰ curſus in eadē die ⁊ nocte. vnde qꝛ terra rotunda eſt et mare circūdat eā in circūitu mouetur ſuꝑ eā tota die ac nocte: ẜm ꝙͣtitatem curſus eiꝰ. Ergo quotienſcūqꝫ ſe mouet circulꝰ vno gradu: fit locꝰ lune circulꝰ emiſperii alicui ex locis maris. Et fit etiā idem locꝰ alteri celū medium: ⁊ occidens alteri loco. atqꝫ angulus terre alteri:fit igitur in mari eadem hora in quibuſdā locis initiuꝫacceſſionis. Et alio loco initiuꝫ receſſionis: atqꝫ in alioloco alteꝝ eſſe in acceſſione ⁊ receſſione. ¶ XX.¶ De ipſorū eſtuū variationeTT ſcito ꝙ ordine naturali cū fuerit luna ſuperterrā erit acceſſio ⁊ receſſio. Et iteꝝ cuꝫ fueriſub terra erit acceſſio ⁊ receſſio unaqueqꝫ .ſ. eſtalterna vice. Eritqꝫ tempꝰ vniꝰ eaꝝ equale tꝑi alteriuſſi luna equaliter fuerit ſuꝑ terram ⁊ ſub terra. Ꝙ ſi luna fecerit longiores moras ſuꝑ terraꝫ: ꝙͣ ſub terra: eritacceſſio que fit cū fuerit luna ſuꝑ terraꝫ ꝓlixior ea q̄ fitcū fuerit luna ſub terra. Econuerſo autē erit ſi plus mōretur ſub terra ip̄a luna. Cunqꝫ fuerit terra maris paucorum montiū. aut fuerit mobilis vel penetrabilis. trāſieritqꝫ aqua ex ea ad aliqd̓ alioꝝ mariū ⁊ locoꝝ. aut inip̄a fuerit eque apparens qd̓ ex aquis ad eam affluxit.