LiberSextus

vero maris ꝙͣ plures natarunt iuuenes tota die et noctę: ⁊ tn̄ nō nocuit eis.XII.¶ Qualiter aqua maris amaritudinem deponat Hieronimus ſuper amosOcat aūt deꝰ aquas maris ⁊ ſuꝑ terrā effūditdū ip̄as amariſſimas ethereo calore ſuſpendit⁊ excolat. ⁊ eliquat in dulcē pluuiaꝝ ſaporem.¶ Guilhermꝰ de conchis. Cū autē terra cauernoſa ſit.aqua labilitate ſua eā ſubintrat. que ꝑ cataractas tranſiens colatur ⁊ extenuatur. Et ex qualitate terre diuerſas ꝯtrahit qualitates. Si enī ꝑ terrā arenoſam ⁊ lapidoſam defluit: dulcē inde ſaporē ꝯtrahit: ſi ꝑ ſalſam: ſalſum ſi ꝑ limoſam terrā vapida eſt aquā: ſi ꝑ lapideſ ſulphuris vel calcis aut eris: fit amara. Iuxta diuerſa ergo accidentia terre diuerſum ſuſcipit ſaporē ¶ Senecavbi ſupra. Quidā etiā iudicant terrā quidquid aquaꝝamiſerit rurſum acciꝑe. Et ob hoc maria non creſcere.Quia qd̓ influxit nō in ſuū vertunt: ſed ꝓtinus reddūtocculto enī itinere terrā ſubit: ⁊ palam venit: ſecreto reuertitur: ⁊ in ip̄o trāſitū colatur: ꝑ multiplices nāqꝫ terrarum amfractꝰ. verberatū. amaritudinē deponit. Et ītanta ſoli varietate prauitatē ſaporis exuit: ⁊ in aquaꝫſincerā tranſit. ¶ Ex imagine mundi: aquā maris ꝑ venas terre occulto meatu diſcurrit: amaritudinē ī terraponit. dulcis in fontibuſ erumpit. in mare iteꝝ refluit.hinc etiaꝫ dicitur ꝙ aque natura duplex ſit. Salſa maris ⁊ grauior: fontiū dulcis ⁊ leuior. Que etiā dū ī matricem abyſſum refluit. aquis maris nō immiſcet̉: ſꝫ vtpote leuis graues ſuꝑ aquas labitur: ⁊ in occultuꝫ curſum ſuū reuertitur. hinc eſt ꝙ mare n̄ redundat: cū oīaflumina recipiat: ſed ⁊ ſup̄ma maris vnda nō eſt adeoamara vt ea que in imo eſt. huiꝰ immenſa profunditasabyſſus dicitur: quaſi nō habens fundū. habet tamen:licet ꝓfundum.¶ XIII.¶ De occeano. ¶ Areſtotiles in libro metheororum ſecundo.Rigo aūt oīm aquaꝝ eſt occeanū: om̄eſqꝫ redeunt ad loca ſua ꝓpria: que ſunt principiū ſeꝑationis eaꝝ ⁊ motuū. Mutantur aūt aque ⁊ ſapor eaꝝ: ⁊ ẜm diuerſitatem locorum ad que ꝑueniunt.¶ Iſidorus vbi ſupra. Occeanꝰ in modū circuli terraꝝorbem amplectit̉ alterniſqꝫ eſtibꝰ accedit ⁊ recedit Reſpirantibus enī in ꝓfundū ventis. aut remouet mariaaut reſorbet. ¶ Secundꝰ ph̓s. Quid eſt occeanꝰ mundiamplexus. terminꝰ coronatꝰ. hoſpiciū fluuioꝝ. fons imbrium. ¶ Ex imagine mundi. Occeanꝰ dicit̉ quaſi zonarum limbus: qꝛ quinqꝫ zonas mundi ambit ī moduꝫlimbi. Sicut aūt calor ex igne: ita frigꝰ ex aqua naſcit̉vnde ꝑtes extreme occeani rigido gelū ⁊ ꝑpetuo frigore horrent: qꝛ calore ſolis carent. ꝑs aūt occeani q̄ medium orbis diuidit: ideo ſemꝑ feꝝ: qꝛ ſolis iter ſuꝑ ſe habet. Occeanus fluuioꝝ occurſu nō augetur: qꝛ fluentadulcia ꝑtim ſalſis vndis ꝯſumuntur: vel ventis vl̓ vapore ſolis arripiuntur. ꝑtim ꝑ occultos meatꝰ ī amnesſuos reuertuntur. ¶ Adelardus batimienſis ph̓s. Salſuginis cauſam in occeano: in calore ſolis planetarūqꝫpono. Cā enī ꝑ torridā verāqꝫ zonā medius veruſqꝫ feratur occeanꝰ. ac ꝑ eandē: licet indirecte verſetur planetarum curſus: a tanto calore ſtellaꝝ ip̄m mare calefierieſt neceſſe. Ex quo ⁊ eiuſdē caloris effectū ſalſuginemconſequens eſt acciꝑe: Qd̓qꝫ ita ſit hoc: aſſerit: ꝙ ī maritimis q̄ illi occeano ſūt ꝓpinquiora. ſine om̄i artificōaqua marina in ſal vertitur: ad ſolē ſuꝑ rupes ſiccata.In longinquioribꝰ vero maribꝰ vt ſal poſſis habere: ipſam maris aquā vtpote iā a vi caloris remotā ideoqꝫminus coctam: igni neceſſe eſt adhibere ac retorquere.Sed ⁊ quaſdam dulces aquas in ſal verti viſum eſt ſepe caloris artificioſa decoctōne. huc etiā illud accedit:ꝙ eſtate quidē om̄is aquā marina ſalſior eſt ꝙͣ hyeme

Ꝙ ſi quis oꝑam dederit: etiā re exꝑire poterit. Miraris aūt cur tantꝰ ſit fluminū illuc cōcurrentiū fluctus.tamqꝫ ꝑpetuus curſus: tam fere infinituſ numerꝰ: qūonō inde augeatur occeanꝰ. At vero ſicut in illud q̄damdefluunt: ſic ⁊ ab illo quedā renaſcuntur. Itaqꝫ ſi dumquid recipit: ⁊ reddit quare augmentū ſenſibile non incurrit. Sic etiā a quibuſdā dubitatū eſt: cū multa ex eoſubterranea ꝓcedant flumina: multā quoqꝫ ꝑtem illiusſtellaꝝ hauſtꝰ auferat: decrementū qūo nō incurrat: qd̓nec ſupplementū recipiat. vnde ⁊ apud ſtaciuꝫ phebriscautat: quo fonte immenſum viuat mare: nimiꝝ viuit:dū ꝙͣtum reddit recipit.¶ XIIII.De cauſis augmenti et decrementi in eo.¶ Guilhermus de conchis.Acrobius dicit: in ſeptē primis diebꝰ lunatōiſ¶fluctus occeani decreſcere. In alijs ſeptem creſcere. In tercia ſeptima decreſcere. In quartacreſcere. Huiꝰ varietatis ratio hec eſt humorē in vaſeclauſum videmꝰ duobꝰ modis creſcere. videlicet in ſubſtantia ⁊ accidente. Olla ſemiplena ſuppoſita igni. nulla aqua addita impletur. Calor enim ad interiora peuetrat. Qui motu ſuo aquaꝫ ad ſuꝑiora eleuat. Nil tn̄ eſtin olla vacui: qꝛ vel aquā: vel fumoſitate tota impletur.Simile eſt in occeano. Cū igitur eſt interluniū: qꝛ totꝭſplendor ſolis qui eū accendit eſt ſupra. nō poteſt aereꝫſibi ſubditum tenuare: qui ſpiſſatꝰ in humoreꝫ aque trāſit. Eſt ergo tunc plenꝰ fluctꝰ. Cū vero ſplendor incipitdeſcendere: accēditur luna: aeraqꝫ deſiccat: atqꝫ humorem minuit. Et ꝙͣto plus accenditur: tanto plus humoris conſumit̉. Septima vero die: qꝛ tota eſt medietasaccenſa ſui: mediante aere calefacit humorem: qui bulliens vt aqua in olla ſurſum eleuatur. Et ea creſcentevſqꝫ ad. xiiii. diem creſcit fluctus. In tercia vero ebdomāda: qꝛ calorem eleuans in lunā minuitur fluctꝰ. quēadmodum fit. ſi ignis olle ſubducitur. In quarta veroqꝛ iam multū deficit calor. ſpiſſat̉ aer. humorqꝫ creſcit.Creſcunt igitur fluctꝰ vſqꝫ ad nouiluniū. prima igituſeptimana decreſcit occeanus in ſubſtantia. Secundacreſcit accidente. Tercia decreſcit accidente. Quartacreſcit in ſubſtantia.¶ XV.¶ De mari medi terraneo.Ccidentalis refluxio occeani ad ſeptentrionemvergeus. cū iuxta latera terre tangens africaꝫvſqꝫ ad finem illiꝰ ꝑuenerit: inter calopē ⁊ athlanta gurgitatur vſqꝫ ad mediū terre iuxta hieruſalemmediterraneūqꝫ mare vocatur. diuerſa a diuerſis regionibus nomina accipiens. Si vero qualiter aſcendat ⁊deſcendat ſcire deſideras. Et que noīa ⁊ a quibꝰ regionibus ꝯtrahat mappā mundi ꝯſidera. p̄dicta ſiquidemoccidentalis refluxio ad ſeptentrionem vergens ex athlante monte ſibi adiacēte mare athlanticū vocat̉. iufrahanc eſt anglia ⁊ vicine inſule. Ex orientali refluxionead ſeptentrionem ſe vergente: mare indicum ⁊ mare caſpium naſcitur. Simil iter in alijs refluxionibus ad auſtrum ſe vergentibuſ credendū eſt diuerſa maria naſciSed hoc noſtra atteſtatōe deſcribi nō debuit. Quia ꝓpter zonā torridā interiectā ſitꝰ illaꝝ nobis incognitꝰ ēIſidorꝰ vbi ſupra. Mare magnū dicitur qd̓ ab occaſu ex occeano fluit: ⁊ in meridiē vergit. deinde ad ſeptētrionem tendit. ⁊ dicitur mediterraneū: qꝛ ꝑ media ferram vſqꝫ ad orientem ꝓfunditur: europam ⁊ aſiaꝫ afficamqꝫ diſterminans. Sicut ergo terra cū vna ſit: ꝓ diuerſis locis variis appellatur vocabulis. Eo modo ꝓregionibꝰ hoc mare magnū diuerſis noībus nuncupꝰrur vr̄ hybericū: adriaticū: ſic ⁊ ab inſulis: et agētioet ab opidis¶ Xᵐ.¶ De ſinibus mariſ ¶ Iſidorꝰ vbi ſupraInus dicuntur ip̄ius maris maiores receſſuivt in: mari magno ioniꝰ. In occeano caſpius