LiberSextus

periculoſum: monſtris omnibus plenum. ¶ ℟.¶ De ſalſedine marisErtur aūt ſalſedinē in mari fieri ꝓpter calidūvaporem admixtū groſſis aque ꝑtibus. Nā etſic ſudor ⁊ vrina in quibꝰ agit caliditas: inueniuntur ſalſi ¶ Guilhermus de conchis. Cū enī maretorride zone ſuppoſituꝫ ſit ex calore ſpiſſat̉: ſalſūqꝫ fit̉:certū eſt enī aquā ꝑ calorē tranſire in ſalem ¶ Ex librōde naturis reꝝ. Exhauſto quidem a ſole dulci liquorēquē facile ignea vis trahit: aſperior craſſiorqꝫ relinquitur amnis. vnde ſumma mariſ vnda dulcior eſt: ima vero amarior. Et luue quidē alimentū eſt in dulcibꝰ aquisſolis aūt in amaris ¶ Philoſophꝰ vbi ſupra. Quidaꝫdixerūt ꝙ ſalſedo accīdit mari: qꝛ qn̄ terra ignit̉ a ſolereſudat humiditas que eſt in ea: ⁊ fit mare ſalſuꝫ: qꝛ ſudor eſt ſalſus. Alii ꝙ cauſa ſalſedīs eſt terra ſalſa. Cuicū ꝑmiſcetur aqua fit aqua ſalſa: ſicut aquā ſuꝑ quā fūditur ciniſ: ⁊ deinde colat̉. Quidā aūt dixerūt: ꝙ aquedulces eleuantur ſurſum ob leuitatē ſuam: ⁊ ſalſum deſcendit deorſum ꝓpter grauitateꝫ ſuā. Sed videtur ꝙetiā in pluuiis ſit quoddā ſalſum. Cū enī vapor calidꝰ⁊ ſiccꝰ ꝑmiſcetur frigido ⁊ humido ex quo fiunt nubes⁊ pluuie facit eā ſalſam. ¶ Plinius li. ii. Solis ardoremaris liquor ſiccatur: ⁊ hoc eſſe maſculū ſidꝰ accepimꝰtorrens cuncta ſorbenſqꝫ. ſicqꝫ mari late patenti ſalisſapor incoquitur. Aut qꝛ exhauſto inde dulci tenuiqꝫ:qd̓ facillime vis ignea trahit: om̄e aſperiꝰ craſſiuſqꝫ linquatur. hanc aūt veriorē eſſe cauſam aſperi ſaporis: qͣꝙ mare terre ſudor ſit eternꝰ. Aut qꝛ plurimū ex aridomiſceatur illi vapore. Marine aūt aque gelantur tardius ꝙͣ dulces accenduntur celeriꝰ ¶ Priſcianus ad coſdroe. Salſum eſſe mare cauſe quidē dicte ſunt differentes. plures aūt aiūt minutiſſimū quidē eiꝰ ⁊ dulciſſimūꝑ leuitatē ſurſum duci ꝑ dies ſingulos diſcretū ⁊ vaporatum. Ibiqꝫ conſiſtere ꝑ frigiditatē. ⁊ iteꝝ deferri adterrā. Salſum vero remanere ꝓpter grauitatē: ſicut incorꝑibus aīalium eſca intrante: qd̓ dulce ⁊ potabile eſtab inſita caliditate tractū in carnes. ⁊ aliā ꝯcretionemvenit ꝑtium. Suꝑfluum aūt apparet amaꝝ ⁊ ſalſū: itavt etiā ſudores tales ſint. Ꝙ aūt mixta ſit ſalſedo dulcediui: hinc etiā poteſt accipi: qꝛ ſi quis ſaccū cereū formans in mari immerſerit: priꝰ circūligans os: vt nō infundatur mare. Tunc intrans aquā ꝑ cereos parie tesfit potabilis: ⁊ quaſi ꝑ colatoriū qd̓ craſſum ac terreumeſt ⁊ ſalſum: ſecernitur. Si quis etiā iuxta mare in litore foſſam foderit aqua in ea p̄colata ex mari ꝑ occultaſterre venas potabilis efficitur. Satiꝰ aūt eſt dicere ipſum mare ſic creatū a deo fuiſſe: ſicut enī alioꝝ elementorum vnūqd̓qꝫ ꝓpriam habet naturā: ita etiā mari cōnaturalem eſſe ſalſedinē ꝓ oīm ſalute in terra aīalium.ne om̄ino putreſceret ſicut quidā lacꝰ ⁊ alie cōſiſtentesaque potabiles.X¶ De ponderoſitate aque ſalſe. ¶ Areſtotiles in libro metheororū tercio.Quā ſalſa grauior eſt dulci: qꝛ ſalſa quidē groſſa eſt ⁊ turbida. dulcis autē facta eſt ſubtilis.Cuius indiciū eſt: qꝛ ſi vas cereū ore obſtructomittatur in aquā ſalſam ꝑ horā: deinde extractū aꝑiatinuenitur intꝰ aqua: que pͥoros penetras intrauit dulcꝭin ſapore ſuo: ⁊ leuis in pondere. Itē ſi ſal attritū in aqͣdulci diſſoluatur: donec penitꝰ in ea reſoluatur: ouū ineam ꝓiectum nō ſubmergitur: ſed natat: qm̄ ex ſale ingroſſata eſt ⁊ facta ſicut lutū: ouū aūt in aqua dulci ſb̓mergitur. Fertur in paleſtina etiā eſſe lacꝰ alias lacūavehementis amaritudinis ⁊ ſalſedinis: in qua nō eſt piſcis .ſ. qꝛ non eſt ibi ſubtile nutrimentū. Et ſi homo velbeſtia ligatura eiꝰ obſtricta .i. ꝙ primitꝰ liget̉ ⁊ ſtricte.ꝓiiciatur in ea: natat ꝓpter ip̄ius leuitatē ⁊ grauitateꝫ

aque ſalſe: cū comꝑatur vnūqd̓qꝫ eoꝝ ad ſuū comꝑabile videlicet grauitas aque ad leuitatē animalis: vl̓ grauitas aque ad grauitatem aīalis ⁊ leuitas ad leuitateꝫeſt etiā grauitas ⁊ groſficies illiꝰ aque maior grauitateilliꝰ aīalis. Et ſi mergatur in ea pannꝰ ſordidꝰ: ip̄a hora mundificat̉ ꝓpter vehementia ſalſedinis. Item inuenitur ſubmerſio nauis cadētis in aqua dulci magis ꝙͣin ſalſa: qꝛ hec illa grauior eſt. huiꝰ etiā indicium eſt. ꝙin loco qui dicitur gamon manat aqua ſalſa ⁊ currit acflumen dulcis aque ſibi ꝓpinquū: ꝓpter qd̓ etiā in eo n̄ſunt piſces. Et ſi quid de illo in vaſe ponitur et mouerfit ſal ſimile niui tenue ⁊ ſubtile. Cuiꝰ virtꝰ in ſalſedīegroſſo ſale fortior inuenit̉: qꝛ ſubtilitas illiꝰ aque duloſalſedinis virtutē ip̄am intrantis ꝓpriam facit. ⁊ quādo ex hoc ſale multiplicatur in cibiſ dulcorat ip̄m. ⁊ eſtvehementis albedinis. ¶ Idē in libro vegetabilium.Quum vt dictū eſt in aqua dulci mergitur: in ſalſa vero natat. Aqua igitur ſpiſſa eſt ſub non ſpiſſa. Spiſſaenī eſt de genere terre. rara vero de genere aeris. Ideoqꝫ ſuꝑeminet aqua dulcis oībus aquis: ⁊ a terra rmotior eſt. hanc ergo naturalē eē neceſſe eſt: aqua vero ſalſa ponderoſior eſt: nō enī aſcendit aqua niſi dulcis. Etpatet qꝛ qd̓ ſuꝑ aquā aſcēdit ſubtiliꝰ eſt aqͣ. Cū gͦ illudattraxerit aer ſubtiliatur ⁊ aſcendit magis. Ideoqꝫ fōtes ⁊ flumina fiunt in montibꝰ: ⁊ aſcendit flegmā ad cerebrum. Sic quoqꝫ om̄es cibi aſcendūt: ⁊ omnes aqueSed aqua ſalſa aſcendit cuꝫ eo: qd̓ ſiccauit calor ad genus aeris: vt in balneo patet. cū enī aquā ſalſam apprehenderit calor: ſubtiliātur ꝑtes eius: ⁊ aſcendit vapor:ꝑteſqꝫ ſalſedinis recedūt cum humore naturali: qui eſtex genere aeris ⁊ ſequunt̉ vaporē. Cūqꝫ ꝓcedens vnꝰpoſt aliū ſurſum tectū comp̄ſſerit ꝯgregabitur ⁊ inſpiſſabitur ac ꝯuertetur deorſum. aqua dulcis guttatiꝫ Etſic in oībus balneis ſalſis erit vapor dulcis. ¶ XI.De natura et effectu aque marine.¶ Auicenna in ſecundo canone.Qua marina aerea eſt ⁊ calida fiſſuris accidētibus: a frigore ꝯfert anteꝙͣ vlcerentur: pediculos etiā necat: ⁊ ſanguinē ſub cute congelatumdiſſoluit. Confert etiā prurigini ⁊ ſcabiei ⁊ impetiginivapor aque marine ꝯfert epylenſie et ydropiſi. Ex hacaūt cliſtere fit ad dolorē ventris pungitiuū. Quādoqꝫetiā bibitur: ⁊ ventrē ſoluit. deinde ius galline bibitur:eiuſqꝫ mordicationē ſedat. Itē ad vipere morſum in aqͣmarina ſeſſio fit: ⁊ iuuatur ab ea. Similiter etiā fit ī reliquis vermibꝰ ꝑnicioſis. ¶ Diaſcorides. Aqua marinaͣ inſcidā ⁊ termanticam ⁊ cacoſtomachā habet virtutem. ventreꝫ turbat. flegma deponit Calida vero facta⁊ fomento adhibita apoſtemata de alto educit ⁊ maturat. Buriciā ſpargit: oībus dyaforeſim p̄ſtat: neruorūcauſas componit. cathaplaſmatibꝰ neceſſe miſcet̉: ⁊ nobilibꝰ medicaminibꝰ additur: ⁊ impetiginibꝰ adhibet̉.Tepida quoqꝫ lateꝝ torſionibꝰ accepta p̄ſtolat̉. Scabies ⁊ prurigines fomēto adhibita tollit: lendem capitispurgat: tumores māmillaꝝ compeſcit. ſimiliter adhibita liuorem corꝑis emendat: venenatibꝰ morſibꝰ occurrit: frigoribus opitulatur: ſphalongionū ⁊ ſcorpionumictus vel aſpidum non admittit. Calida quo adhibitacorpꝰ tenuatū reficit: lauacriſ etiā vtiliter additur: q̄ lauacra ydropicis ⁊ cephalaricis ac ſurdis opitulantur:ſi ſeruata fuerit aquā marina bromū nō colligit. Multi vero coquunt eā ⁊ ſic reponunt: dantes eā ad purgationem. ¶ Galienus. Aqua dulcis bibit̉: ⁊ eſt frigidain natura ſua ſemꝑ. aqua vero mariſ nō eſt taliter: ſolaenī aqua cui nō admiſcetur extranea ſubſtantia eſt frigida. vnde ſi homo tota die nataret in aqua dulci quenō eſſet vehementer frigida: ſed tepida: ſicut aqua quācalefacit ſol: infrigidaretur corpꝰ eiꝰ neceſſario. In aqͣ