LiberSextus

Atur aūt hic intelligi aeris diſtinctio a terrā:in diſtinctōe aquaꝝ Quia ꝯgregatis aquis cūnō ſit corpꝰ vacuū neceſſe fuit corpus aliqd̓ reolere vacuū. ¶ Comeſtor. Nō igit̉ aliquē moueat: ꝙ indiſpoſitōe elementoꝝ aer videtur p̄termiſſus: qꝛ nō eſtnominatꝰ: diſpoſitꝰ enī eſt. Cū liber ab aquis notaꝫ nobis formā accepit. ¶ Actor. Secundū opinionē que dicit firmamentū eſſe igneū .i. ſummitatē vel reuolutōeꝫignis. Secūda die diſpoſuit deꝰ igneꝫ: qꝛ tunc fecit firmamentū. Tercia vero die reliqua tria elementa. Tūcenī diſpoſita eſt aqua: qn̄ que priꝰ aeris ⁊ terre ſpaciuꝫoccuꝑabat: in vnā ꝑtem terre ſucceſſit. Terra: qn̄ aquiſnudata arida apparuit. Aer: qn̄ liber ab aquis notamnobis formā accepit Secundū alias aūt opiniones defirmamento .ſ. quē nō dicūt illud eſſe igneū: poteſt diciꝙ tercia die facta eſt diſpoſitio oīm elemētoꝝ ꝑ ꝓpriasſperas. Nā aquis in locū ſuū cedentibꝰ ſicut aeris ſpera liberata eſt ab eis. Ita ⁊ ſpera ignis. totū enī ſpaciūaque occuparāt vſqꝫ ad celū. Ordinatur aūt quattuorelementa ẜm pondera: vt vnūqd̓qꝫ .ſ. quo leuiꝰ eſt: eo ſuperius ſit. quo grauiꝰ: eo inferiꝰ ¶ Albertꝰ. Ueꝝ ſi ſecunduꝫ naturā terra eſt in medio oīm: videbit̉ eſſe quoad omnē partē in medio aquaꝝ. Et videtur: ꝙ deberetaquis vndiqꝫ eſſe cooꝑta: ⁊ nullibi apparere arida. Atvero nō eſt ſimile de aquis ⁊ de aere ⁊ de igne: ꝙͣtū enīelementū qd̓libet rariꝰ eſt: tanto locū occupat maiorem⁊ ꝙͣto ſpiſſiꝰ: tanto minorē. vnde ⁊ dicit ph̓s ꝙ ex vnopugillo aque fiunt decē aeris: ꝓpter hoc aqua in minori loco eſt ꝙͣ aer. vnde nō ſequitur ſi aer ⁊ ignis ambiātterrā vndiqꝫ ꝙ etiā aqua ambiat eā vndiqꝫ. Ceterumaquā humidū habet incorꝑabile. Terrā vero ſiccuꝫ incorꝑabile. que .ſ. duo dn̄antur in oībus elemētis. At vero aer humidum habet ſpūale ⁊ incorꝑabile. ꝓpter hocaqua ẜm humidi ſui naturā diſſoluit terrā influens poros eiꝰ. Ideoqꝫ aꝑitur terra ſepe. Et non oꝑit eā vndiqꝫ. At vero nō ita diſſoluit eā aer humido ſuo: nec influit eā. Et ob hoc vndiqꝫ circūdat eam ⁊ etiā terrā. ſimiliter ⁊ ignis.¶ III.¶ Qualiter tāta multitudo aquarum cōgregari potuit in vnum locum ¶ Actor.Erum opinio illa de aquis ꝙ totū antea ſpacium aeris occuparunt: videtur habere calumniNam. Si enī tota ꝯcauitas celi ſtellati plena eētaere: ſicut nunc eſt: ⁊ ex tanto aere fieret aqua ꝑ cōdenſationē. Cū ex decem pugillis aeris fiat vnꝰ pugillꝰ aq̄patet ꝙ multo plus fieret de aqua: ꝙͣ nunc ſit de ſperaaque ⁊ terre. ſpera quippe totā ꝯtenta in cōcauitate orbis lune ſic ſe habet ad hanc tanꝙͣ ad ſui parteꝫ. ita ꝙcōtinet eā ſeptuagīes milies ⁊ quingenteſies ſepties.Cū ergo om̄is aqua denſior ſit aere: ꝙͣto magis ex aqͣſi totū occupabat: plus fieri aque ꝑ ꝯdenſatōeꝫ ꝙͣ nuncfit in vniuerſo neceſſe foret. ad hoc tn̄ poſſet dici: ꝙ qꝛnondū elementa facta erant vel diſtincta. congregatioaquaꝝ ad verbū dei: nichil aliud fuit: ꝙͣ ẜm interioremſui ꝑtem aquā ip̄am ꝯdenſari: ⁊ ꝯdenſatā in ꝑtes terredep̄ſſiores recipi. Secundū vero ſuꝑiorē ꝑtem in aerērarefieri: ⁊ tunc forte primo indita eſt aquis verbo deivis inclinatiua ad deſcenſuꝫ. vel illa vis naturalis quepriꝰ inerat: tunc educta eſt de potentia in actū. ¶ Alexander. Si querit̉ cū aque eſſent ꝑ totū aeriſ ſpaciū: qūocōgregari potuerūt in vnū Cū nō videamꝰ aquā ꝯdenſari in ſe: ſicut contingit de aere. Reſpondet auguſtinꝰcontra manicheos ꝙ cū dicitur congregetur aqua queſub celo eſt in ꝯgregationē vnā. hoc dicit̉. vt illa corꝑalis materia in ea ſpeciē quā habent iſte viſibiles aqueformaret̉. Ip̄a enī cōgregatio in vnū: eſt iſta formatioiſtaꝝ: quas videmꝰ ⁊ tangimꝰ. Nā omnis forma cogit̉ad regulaꝫ vnitatis. Ꝙ aūt dicitur: ⁊ appareat arida.

quid aliud dici accipimꝰ: niſi vt illa materies viſibileꝫformā acciꝑet: quā nunc habet iſta terra: quā videmus⁊ tangimꝰ. Suꝑius aūt materie confuſio ⁊ obſcuritasnominabat̉ terra inuiſibilis ⁊ incōpoſita. noīabat̉ etiāaquā ſuꝑ quā ſpūs dei ferebatur. Nunc fortaſſis aquaiſta ⁊ terra ſunt ex materia illa: que tunc illiſ appellabatur noībus anteꝙͣ iſtas formas acciꝑet: quā in ꝑte vnaſcilicet ex ꝑte aeris cōſecuta eſt rarefactio: ⁊ loci maioris occupatio. Ex ꝑte vero aque denſatio ⁊ minoris loci occupatio ¶ Albertꝰ. Tria ſunt elementa grauia .ſ.aer aqua ⁊ terra. Qd̓ patet ex hoc: qꝛ remota terra ī locum eius deſcendūt aer ⁊ aqua. vnū tn̄ eſt ſimplex graue .ſ. terra: cuiꝰ ſignū eſt manifeſtū: qꝛ ꝑ ſe ac ꝑ alia deſcendit ad mediū. Deſcendit enī per ſe ad centꝝ: poſitaquoqꝫ in aere ⁊ aqua: ſimiliter deſcendit Sicut ⁊ aquain terra poſita aſcendit. hec aūt elemēta duo in igne poſita deſcendunt. Ideoqꝫ dicit ph̓s ꝙ leuia ſunt in alio.ſunt etiā grauia in alio. hanc itaqꝫ naturā accipiēdo vl̓attendendo: diſtincta ſunt media ab extremis. vn̄ nihilaliud eſt aquas in locū vnū congregari: ꝙͣ eis naturamillā dare: qua ſunt in terra leues: ⁊ ſic ab ip̄a aſcenduntIn aere graueſ: ⁊ ſic ab ip̄o deſcendūt Et hoc eſt qd̓ dicunt ſancti: ꝙ ignis ⁊ aer diſtincti ſunt cū aque reſidentes ab igne ⁊ aere ſeꝑate ſunt.¶ IIII.¶ De loco congregationis earum.Ocus itaqꝫ congregatōis aquaꝝ: eſt locus originis eaꝝ: licet enī videamꝰ eas in multis loqͥeſſe ⁊ manere: ⁊ in pluuiis ac nimbiſ ex alto deſcendere. Tamen originaliter nō ſunt niſi in occeani loco: ſicut in libro metheoroꝝ ꝓbatum eſt a philoſopho.¶ Beda ſuꝑ geneſim. Itaqꝫ cōgregate ſunt om̄s aqueinferiores in vnā matricē: vt lux q̄ preterito biduo aqͣsclare illuſtrauerat: in puro aere clarior fulgeret: ſic etappareret terra: que cooꝑta latebat: ⁊ que aquis limoſa erat fieret arida ⁊ germinibꝰ apta. Eodē enī die ꝓtulit terra herbas ⁊ lignā ¶ Actor. Locus etiā congregationis aquaꝝ dici poſſunt om̄ia loca dep̄ſſa .ſ. marislacuū: fontiū: ⁊ fluminū: que om̄ia ſunt vnꝰ locꝰ ꝯtinuatione. om̄es enī aque ꝑ occultos meatꝰ continuātur cūmari. Sicut in humano corꝑe eſt vnꝰ locꝰ maximuſ ſanguinis .ſ. epar. vnde exeunt vie ſanguinis vt totū corpꝰirrigetur. Et ſic totū corpꝰ eſt vnꝰ locꝰ ſanguinis cōtinuatōe. Quia ad quālibet eiꝰ ꝑteꝫ ab eꝑate tranſmittitur. vel naturalis locꝰ congregationis aquaꝝ eſt locusmaris: quoniā illic naturaliter om̄es aque tendūt. Iuxͣillud eccleſiaſtes. Omnia flumina intrant in mare ⁊c̓.Sic etiā multi ſunt ignes ꝑticulares. vnꝰ eſt tn̄ locꝰ naturalis ignis ad quē oīs ignis naturaliter tendit ¶ V.¶ Cur congregationes aquarū appellauit deus maria. ¶ Albertus.Um aūt ip̄m elementū aque naturā habet inſipidi: ⁊ congregatōnes aquaꝝ facte ſunt in vnoNocō: qui priꝰ erat locꝰ elementi: videtur ꝙ cōgregationes ille appellari deberēt inſipide ⁊ nō mariaMaria ſiquidem amara ſunt ⁊ habent aquas cōpoſttas: terreſtri cōbuſto ꝑmutatas. Aque vero ip̄iꝰ elemēti ẜm naturā ſimplices ſunt. Et nos quideꝫ ad hoc dicimus: ꝙ mare ẜm aquaꝝ ſuaꝝ ſubſtantiā vt eſt elemētūeſt inſipidū. At vero ꝑ accidēs amaꝝ ⁊ mixtū eſt. ſicutiam dictū eſt. Poſſet michi dici: ꝙ mare nō eſt amaruꝫniſi tm̄ in loco illo. vbi ſolis calor a fundo eiꝰ terreſtresvapores eleuat groſſos cōbuſtibiles. Sed in alio loco ēinſipidū: vt videtur velle philoſophus in libro de aīalibus: vbi dicit qḋdam genus piſcis eſſe dictū malakyecarens ſanguine. qd̓ in locis calidis augmētatur: ⁊ magis eſt in pelago ꝙͣ ꝓpe ripas: p̄cipueqꝫ in locis in quibus aque multiplicantur inſipide. Ex hoc enī accipiturꝙ aque maris ſunt inſipide in aliqua eiꝰ .ſ. maris ꝑte.