Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintus

que ab altioribꝰ ad inferiora facile ꝓlabuntur. Illic homines in eſtate ſitiūt: quā collectā currentē bibunt.Septentrionales ad eos ꝑtingunt venti. ſed meridiani tm̄ ip̄i calidi. idcirco eoꝝ aqua calida eſt. multuminfirmātur: virtutes eoꝝ euacuantur. his corꝑa paruaA lata: crura groſſa: pili nigri: cutis nigra ſiue liuida.Nec ſunt multi laboris ꝓpter molliciē corꝑis Si veroloca multū ſunt calida inhabitantes ſunt ydropici.Ex montiuꝫ quoqꝫ vicinitate mutatur aer. ſi enī monsmeridiano vento eſt oppoſitꝰ: ſeptentrionalis ad euꝫꝑueniat: aerē frigidū ſiccū habet ẜm qualitatē ſeptētrionalis. Si vero ſeptentrioni oppoſitꝰ fuerit: ecōtraaccidit. Ex vicinitate maris mutatur aer. Quia ſi mare ſit ex ꝑte ſeptentrionali fumꝰ aſcendit de mari: quivicino miſcetur aeri: ſic eiꝰ natura frigida ficca. Siaūt ex ꝑte meridiei: calida erit humida. Mutat̉ etiāex natura pulueriſ: qꝛ ſi terra petroſa fuerit regio frigida ſicca erit. hoc enī teſtat̉ aqua ꝓfluens ex lapidibꝰfrigidior: ꝙͣ qn̄ ex luto naſcitur. ſi aūt terra ſolida eſt etaſpera: regio erit calida ſicca. Et inhabitantium corpora: ſicca macida. Si vero terra argilloſa regio humida frigida eſt. Mutatur etiā aer ex natura fumi:qꝛ ſi in exercitiis quorūlibet vel ꝙͣlibet inhabitantiumterrā: ſiue in criptis ſiue ſimilibꝰ vbi ſedent locis. paludes. herbe. ſilue. arbores fetentes ſunt: aer cito putreſcit. vnde loci illiꝰ incole ſepe ſolent egrotare. Ex qͣꝫ illaputredine fumi diſſolutōe febricitare: quoꝝ color citrinus efficit̉. Cibꝰ bene digerit̉. Eoꝝ enī aquā putrida cibū retardat: ſunt ergo ſine virtute. CXIII De aere peſtilentioſo. Er aūt a ſubſtantie ſue temperamento ī putredinem ſeu quālibet peſſimā qualitatē mutatuspeſtilentialis vocatur. vnde loca illa inhabitātibus vniuerſaliter equaliter morbi dn̄antur: qꝛ in diuerſis corꝑibus ſuis multa peſſima accidentia vnuꝫ eteundē morbū facientia coadunātur: ſicut alienationesdolores: nimii ſudores: in extremitatibꝰ corpoꝝ frigiditates: in pectoribus calores: in linguis ſiccitates: in orefetores: nimie anxietates: vomitꝰ colerici: ſolutōes: ventoſitates: vrine peſſime ac diuerſe. hic morbus vocaturepydimiacꝰ: qꝛ multiplex eſt ſubitꝰ. vno eodemqꝫ tꝑemultis ingruens hoībus. huiꝰ cauſa eſt vniuerſalis mutatio circūdantis aeris. Qui duabꝰ ex cauſis mutaturex ſitu regionis: ex qualitate tꝑis. Mutatio ꝓpter locum fit ex fumo diſſoluto herbaꝝ: fructuū: vel ſimiliuꝫputrefientiū: qꝛ dum aſcendit miſcet̉ aeri. Similiter exfumo lacuū. criptaꝝ. foſſaꝝ. corpoꝝ mortuoꝝ. Mutatio ex qualitate tꝑis eſt: tꝑa naturā ſuaꝫ exierint. vt 6ſi tꝑa hiemiſ fuerint calida ficca ac ſine pluuiā. Eſtaſaūt pluuioſa. ver frigidū ſiccū. autumnꝰ calidus humidus. hinc enī peſtilentia locis euenit: facieꝝ varietates. ꝑacute febres accidentiū peſſimitate Cauſa hecprima minor eſt. que tm̄ hoīes ſed beſtias mortificatex corruptōe humoꝝ ſiue ſpirituū. Aliqn̄ etiā hec peſtilentia cadit in terre ſeminaria. vnde fructꝰ arboꝝ perdunt colores ſuccidūt: quos aliqui comedētes in peſſimas incidunt infirmitates. Corꝑa vero malis humoribus mundificata: in cuſtodiēda ſanitate neglecta.in hac tn̄ peſte ꝑmanent ſalubria Similiter illa quoꝝcōplexio cōplexioni mutati aeris eſt ꝯtraria. ſoluꝫinde deteriorantur: ſed etiā ex eadē mutatōne meliorantur. Ex imagine mundi. Ex aere igitur naſciturpeſtilentia. vel ſiccitate. vel calore. vel tempeſtate corrupto. Que ſpiraculo ꝑcepto. lueꝫ. vl̓ tempeſtatē. vl̓ mortem generat. Iſidorꝰ li. iiii. dicit. Peſtilentia eſt ꝯtagium qd̓ vnuꝫ app̄hendit: celeriter ad plura tranſitgignitur enī ex aere corrupto. Et in viſceribꝰ penetranpo innititur. hec etſi plerunqꝫ aereas poteſtates fiat:tn̄ ſine arbitrio om̄ipotentis dei om̄ino fit. dicit̉ aūt

peſtilentia quaſi paſtilentia: eo velut incendiuꝫ depaſcens in toto corꝑe peſtis deſcendit. Eadē contagiuꝫa contingēdo: qꝛ quecunqꝫ contigerit polluit. Ip̄a inguinaria ab inguinū ꝑcuſſionē. dicitur lues ab labeluctu. que tam acuta eſt: vt habeat ſpaciū tꝑis. quoaut vita ſperet̉ aut mors: ſꝫ repentinꝰ languor ſimulmorte venit. CXIIII. De habitatione demonū in hoc aere caliginoſo. Actor.Ec aūt om̄ia que diximꝰ de ventis nubibꝰ acceteris que ſequūtur: fiunt in hac inferiori aeris ꝑte craſſa turbulenta. ſerenitas atqꝫtranquillitas ſemꝑ eſt in ſup̄ma. In hoc eodē celo. .i. aere infimo caliginoſo. teſte ſcriptura. demones habitāt ad ip̄ius aeris ornatū: ſed in penā ſuā. Petrꝰbardꝰ. Etenī ſuꝑbie ſue merito de celo empireo in quo alijs fuerat. lucifer oībus prauitatis ſue ꝯſortibꝰin hunc aerē caliginoſuꝫ deiectꝰ eſt. qui iuxta petri ſententiā eis quaſi carcer vſqꝫ ad diē iudicii deputatꝰ eſt:tunc enī in baratꝝ detrudentur inferni. ẜm illud euangelii. Ite maledicti in ignē eternū: qui paratꝰ eſt dyabolo angelis eiꝰ. hoc etiā ad ꝓbationē noſtrā factū eſt.vt ſint nobis cauſa exercitatōis: ſicut ſcriptū eſt. Noneſt nobis colluctatio aduerſus carnē ſanguinē. Sꝫ etaduerſus principes mūdi aduerſus rectores tenebrarum haꝝ. hinc ip̄e dyabolꝰ dicitur princeps aeris huius. Remigius ſuꝑ epl̓am ad epheſios. Philoſophiquoqꝫ dixerunt: etiā noſtri doctores ita opinantur:ita plenꝰ eſt iſte aer caliginoſus demonibꝰ: ſicut ſoliſ radius minutiſſimis puluiſculis. Caſſianꝰ in libro collationū. Hoꝝ quippe. ſicut iam ſuꝑius dictū eſt. tantaſitate ꝯſtipatꝰ eſt aer iſte qui eſt ꝓpe terrā. In quo nonquieti ocioſiqꝫ ꝑuolitant: vt eos vtiliter aſpectibꝰ nr̄isdiuina ꝓuidentia ſubtraxerit. Aut enī terrore ꝯcurſuseoꝝ. Aut horrore vultuū in quo ſe voluntate ſua.libitum fuerit. tranſformant intolerabili formidine homines conſternarentur. certe quotidieqꝫ nequiores eorum exemplis redderent. Continentia libri ſextiExtus liber incipit agere de opere diei tercii. hoc eſt de aquarumcongregatōe de hmōi elementiſcilicet aque natura effectu acmultiplici varietate. Cōtinet autem capitula. xcv.Eopere diei tercie. id eſt. de aquarum inferioArum congregationeDe quattuor elementoꝝ diſpoſitioneii.Qualiter tanta aquarum multitudo cōgregari potuitin vnum locum.iii.De loco congregationis earumiiii.Cur ꝯgregatōes aquaꝝ appellauit deus maria v.De naturalibus aque proprietatibusviDe eodem.vii.De mari.viii.De ſalſedine maris.ix.De ponderoſitate aque ſalſe.xiDe natura effectu aque marine.Qualiter aqua maris amaritudinem deponat xii.xiii.De occeano.xiiii.De cauſis augmenti ac decrementi in eo.De mari mediterraneoxv.xviDe ſinibus marisDe duobus fontibus caloris et humoris inuicem ſibixviioppoſitis.xviii.De eſtibus marisQualiter fiant ſecundum curſum lune.xix.