Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintus

vel compoſitōe. Sed potiꝰ in hoc: qd̓ patiēs receptiuūſit agentis forme. Simplex enī bene agit in compoſitūvt patet qn̄ ignis exurit lignū. ¶II. odor principaliter cōſtituitur in vapore calido et ſicco.Bor principaliter quidē ꝯſtituitur in actu ſiccoSecundario aūt in humido ſaporoſo. Qd̓ contingit tribꝰ de cauſis. Una eſt .ſ. odor refert̉ad alimentū cuiꝰ excitat deſideriuꝫ. alimentum quippeoportet incorꝑari. at omne qd̓ incorꝑatur: neceſſe eſt idcui incorꝑatur ſubintrare. aūt ſubintrat niſi ī hocqd̓ eſt humidū ſubtile. hoc qd̓ eſt humidū querit terminos alienos. ac vt terminetur ad ꝑtes eiuſ qd̓ nutrit̉Et hoc qd̓ eſt ſubtile fit penetratiuū ꝑtiū ꝑtis ꝑtiūvt habetur in ſecundo de generatōe corruptōne. Neceſſe eſt itaqꝫ ſaporē: qm̄ eſt in alimento cōſiſtere principaliter in humido: ſecundario in ſicco. Odor aūt qꝛdebet incorꝑari vt p̄habitū eſt. Ideo cōſtitui debet oppoſito modo .ſ. principaliter ex ſicco: ſecundario ex humido ſaporoſo. Secunda cauſa eſt in comꝑatōne ad organū ſenſus: qꝛ .ſ. illud frigidū humidū eſt. vt habitūeſt ſuꝑius. ſic ergo neceſſe eſt: odorē eſſe actu calidū: vttemperet excellens frigidū in cerebro. Ita neceſſe eſtin actu ſit ſiccꝰ vt temꝑet excellens humidū in eo. Tercia cauſa eſt in comꝑatione ad mediū qd̓ eſt odoratꝰ.hoc enī eſt mediū extra .ſ. aer aqua. dicit eniꝫ areſtotiles in primo metheoroꝝ: vapor calidꝰ ſiccꝰ om̄i vapore longe altior aſcendit. ad odoratū neceſſe eſt vt ſitiu vapore actu calido ſicco. Si aūt obiicitur: quidquid querit terminos alienos: principaliter humidū eſtReſpondemꝰ querere terminū alienū ꝯtingit ex duplici cauſa. Una .ſ. ꝓpter vehementiā paſſibilitatis: qꝛnullo modo ſtat in ſe: ſic humidū querit terminos alienos. Alia vero ꝓpter vehementiā qualitatis actiue:qꝛ .ſ. querit alioꝝ naturā in ſe trāſmutare: ẜm hoc calidū terminos alios querit. p̄cipue qn̄ ſiccum eſt: hocmodo terminos alienos querit odor.¶III. odor euaporatōnes immutat.N hoc aūt ab oībus alijs ſenſibilibus differūt odoresqꝛ immutāt euaporatōes. dicit enī ph̓s in libro ſenſu ſenſato: odor ē fumalis euaporatio. Fumalis autem euaporatio eſt ab igne. hoc etiā ꝓbari poteſt hoc in reſpirantibꝰ membꝝ illud qd̓ eſt excellēter calidūneceſſe eſt habere refrigeratōeꝫ mitigatōneꝫ calorisſui aliqd̓ qd̓ ſit actu frigidū ad ip̄m potens ꝑtingerequalem cor in animalibꝰ habet aerē inſpiratū. ſimiliter ergo membrū illud qd̓ eſt excellenter frigidum: neceſſe eſt habere mitigatōneꝫ frigoris: aliquid qd̓ ſitactu calidū ꝑtingere oportet ad ip̄m. Qd̓ quideꝫ niſi peuaporatōneꝫ ꝯtingere neceſſe eſt. At vero nullū ſenſibile niſi odor habet organū ſuuꝫ a cerebro immediate.Ideoqꝫ neceſſe eſt odorē euaporatōeꝫ ad cerebꝝ pertingere. Si aūt obiicitur in contrariū: differētie odorum ſunt circa differentias ſapoꝝ. At vero ſaporēcontingit fieri euaporatōeꝫ. Reſpondemꝰ illuddebet ita intelligi: differētie ſapoꝝ odoꝝ ſint eēdēSed qꝛ differentie odoꝝ ad differentias ſapoꝝ analogiam habent duplicem. Una eſt: qꝛ quidquid habetſaporē: etiā habet odorē. vnde dicitur in libro de ſenſu ſenſato: elementa ſunt inodorabilia: qm̄ humida ficca eoꝝ achimia ſunt ſine ſapore: niſi fiāt cōmixtaSecunda analogia eſt: qꝛ ſapores odores ꝯſtituunturex eiſdē qualitatibꝰ primis. licet eodē modo complexis. actiuis paſſiuis. Sapor enī principaliter ꝯſtituit̉ex humido. ſecundario ex ſicco: calido commiſcente ſiccum humido. Odor aūt principaliter ex ficco: ſecūdario ex humido calido euaporatōeꝫ faciente. Frigidūaūt hebetat ſapores: extinguit odores hoc imꝑedit euaporatōeꝫ: Unde patet odoꝝ ſapoꝝ differē-

tie ſunt circa ideꝫ numero: qd̓ ſit immediatū vtriqꝫSi aūt obiicitur iteꝝ: fit euaporatio niſi eleuatisꝑtibus oībus ſubtilioribꝰ a corꝑe euaporante: ꝑtes autem illiꝰ corꝑis ſunt: in quibꝰ eſt humidū ſaporoſum: ſicqꝫ videtur humidū ſaporoſum ſit in vapore odorumEt vtrūqꝫ diſcernatur olofactū. Dicimꝰ qn̄ ꝑteſſaporoſi eleuati ſunt ab ip̄o euaporatōeꝫ: tunc ſūtſaporis vel humidi ſaporoſi ſubiectū. Sꝫ potiꝰ qn̄ ſūtin corꝑe cōmixto in quo dn̄atur humidū ſaporoſum: etſic ſimili modo ſunt odoris ſubiectū niſi potentia .ſ.inqͣtum poſſunt euaporare calidū ſiccū. ¶IIII.Ꝙodor et ſapor diuerſimode cauſant̉ a qualitatibꝰ ſubiectorū cōplexionalibusUm aūt paſſio cauſata ſe ex qualitatibꝰ complexionantibꝰ ſubiectū ſuū: ſit ſequela totiꝰylexionis. Odorqꝫ ſit huiꝰ paſſio: quoniā in eoꝑmixtum eſt hum̄idū ſiccū calidū euaporare faciens.Ex quibꝰ principaliter ꝯſtituit̉ odorifeꝝ corpꝰ. videtur odor ſit ſequela totiꝰ cōplexionis rei odorantis. Avero huic videtur eſſe cōtrarium: qd̓ habitū eſt ſuꝑiusIdem corpꝰ eſſe odorifeꝝ ſaporoſum. vnde ſi odor eſſet ſequela totiꝰ complexionis. Eodem modo. vt videt̉. ſapor. Odor aūt principaliter eſt in ſicco: ſecūdarioin humido: ſapor ecōuerſo. Secundū hoc ergo ideꝫ corpus eſſet principaliter ex ſicco: ſecundario ex humido ecōuerſo: qd̓ eſt impoſſibile. Nos itaqꝫ dicimus ſapor odor reuera ſūt ſequela complexionū corpoꝝ odorantiū ſaporantiū: qꝛ cauſantur a qualitatibꝰ cōplexionalibꝰ. vt dictū eſt. verūtamen oportet eodēcauſentur ab illis quo cōplexionātur: ac hoc ſaporſiſtit principaliter in humido: quoniā habet influere inꝑtes nutrire. Odor aūt principaliter in ſicco calido.vt temperet frigiditatē humiditatē cerebri. Dicit̉ ātodor paſſio ſaporis: quia non accidit: niſi cui accidit ſapor: cauſat̉ ab eiſdem principiis. quidē eodeꝫſe habentibꝰ: in odore .ſ. ſapore. Sꝫ eo quo dictūeſt ſupra. Itaqꝫ virtꝰ ſaporis eſt aliena nec accidentalis odoribꝰ. quia ſicut dictū eſt: odores cauſant̉ a prīcipiis ſaporis. veꝝ odor non eſt paſſio ꝓportionata vthabitū eſt infra dicetur. Queri poteſt cur omniacorꝑa nobis bene ſapiant: que nobis bene odorāt. philoſophꝰ ſecundo de anima dicit: alia quidē ꝓportionaliter habent odorem ſaporē. Alia vero ꝯtrariū⁊cꝭ. Nos itaqꝫ dicimꝰ: in oībus odor ſaporem ſetur. Nec hoc dicit philoſophꝰ. ſed dicit in quibuſdaſit: in quibuſdā. Et hmōi cauſa eſt: quia quādoqꝫ incorꝑe odorabili humidū qd̓ actu in ip̄o eſt: indigeſtū eſIdeoqꝫ dat odorem acutū aereū illud qd̓ euaporat exip̄o calidū. Et digerit̉ complete calidū: qd̓ facit ip̄ꝫeuaporare: hoc enī ſubtile eſt: facile digeſtibile. Et tuoerit odor dulcis. hoc ꝓprie accidit ī floribꝰ in quibuſdam pomoꝝ acetoſoꝝ fructibꝰ. Et hmōi ſignū eſt: qꝛ ſihmōi poma aſſarentur vel elixarent̉: acquirerent etiamdulcem ſaporem humidi decoctioneꝫ. Odores itaqꝫqui habent delectabile ſapoꝝ: ꝓportionati ſunt ſapoſbus. Ideoqꝫ penes ip̄m diſtinguit̉. qui vero ꝓprithabent delectabile: ſemꝑ ꝓportionati ſunt. Odor eifloris qn̄qꝫ dulcis eſt: etiā vbi ſapor eſt dulcis. Idesqꝫ penes ſapores poſſunt diſtingui tales odores. AV. De quibuſdā corporibꝰ odorabilibus ſecūdum areſtotilem.Orro dicit philoſophus in libro de ſenſu ſenſato: mare odoreꝫ habet: et ſal magis odorabile eſt nitro Qd̓ etiā manifeſtat hoc: quoniaa ſale et nitro fluit oleū. magis aūt terreū eſt nitꝝ. Amplius inquit lapiſ odorat. quoniā achimus eſt: lignavero odorāt: qꝛ ſunt enchima. lignoꝝ quoqꝫ que odorabilia ſunt aquatica minꝰ. Ut enī iam habitū eſt ſupra