Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintus

illius rei calide. illud qd̓ facit reꝫ ſi fuerit alba: nigreſcere. Et hec eſt cauſa cur ciphꝰ habens minimū cupro multū argenti: nigreſcit in igne poſituſ. ſicut infra dicetur in tractatu de natura mētalloꝝ. XAVIII. De fumo. Actor.Umus aūt. vt ait philoſophꝰ in tercio metheororum. vapor eſt aduſtꝰ. Eſt multiplex vt dicetur inferiꝰ. Ex imagine mundi. Fumꝰ aſcēdit de aqua: om̄e nanqꝫ corpꝰ ꝯſtat ex quattuor elementis. lignū aūt eſt corpꝰ: qd̓ igni iniectū: ignis materiesque ei ineſt ardet: terre aūt materies in cinerē vertituraque vero aeris materies euaneſcit in aerē. Ideo fumus ille amaxꝰ eſt: qꝛ natura aque ſalſa eſt: ſiue qꝛ terreadmixta eſt Hugo de ſex diebꝰ. Fumꝰ nichil aliud ēꝙͣ guttarū minutiſſimarū aque cōgeries: per virtutemcaloris in aera eleuata. Actor. Fumus oculos grauat. Eodem tꝑe ꝑtim oritur partim qui ortus fueratſuꝑioribus diſſipatur Nam aſcendēdo attēuatur et deficit Auicēna in quarto canone. Fumꝰ eſt terrea ſubſtātia ſubtilis. digeſtiua: reſolutīa. Diuerſificatur aūteiꝰ ſubſtātia om̄es ſpecies eiꝰ ſunt exiccātes. Eſtqꝫ ineis igneitas pauca. hoꝝ aūt eſt fortōr cinis alitran. ideſt. picis liquide. deinde picis humide. deinde picis ſtoracis. deinde mirre. poſtea thuris. poſtea therebintineFumus aūt napte videtur fortior om̄ibus. fumus thuris et therebintine ponunt̉ in medicamētis vlceruꝫ oculi: ꝓhibent ortū piloꝝ abditoꝝ: curſuꝫ corroſionē humiditates quibꝰ obtalmia vlcera lacrimalium oriuntur Albertꝰ. Si aūt queritur que differētiaſit inter exalationē euaporatōeꝫ fumum. Reſpōdemus fumꝰ ꝓprie dicitur inqͣtum ab exteriori calidoigneo .i. agente ẜm ꝓprietatē ignis elicitur. ſicut terreum ſiccū. qd̓ ꝓximū eſt vaporibꝰ odoꝝ. Fumꝰ enī eſt vapor terre: ſicut habet̉ in libro metheoroꝝ. Uapor igit̉eſt inꝙͣtum elicitur ab extrinſeco calido. Exalatio veroinꝙͣtum ab exteriori calido agente educitur: caliduꝫ naturale illo humidū ſiccabile. XCIX.De trina fumi varietate. Iſaac. Umꝰ triplex diuiditur. Unꝰ eſt quietꝰ nullius odoris neqꝫ motꝰ. Aliꝰ velociter mouetur:fortis odoratꝰ: aeris paſſiuꝰ. Terciꝰ aūt interhos duos mediocris. qm̄ ſi mouetur: alicuiꝰ ſit odoratus. aeris paſſiuꝰ. temꝑamento tn̄ vicinus eſt. Primus quidē ſubſtantiā terreſtrem groſſam in aere grauiter diſſoluendā: tardeqꝫ ī eo formandā ſignificat. Etin eo nec calor nec frigiditas certificari poſſunt. Sꝫ licet ex ſe nil ſignificet nec materiā ſuā monſtret: tamēpter ſui motꝰ defectōeꝫ. nulliꝰ aeris paſſiones. groſſiciem ſuā frigiditatē ꝓpalet neceſſe eſt. Secundꝰ materiam ſuā monſtrat eſſe ſubtiliſſimā ac penetratiuā calidiſſimā. Et in duo diuiditur. Quidā enī ſua virtuteaeris ꝑforatōe temperate cōplexionis eſt. inanimatoſpiritui conueniēs. Altera vero intꝑate cōplexionis etinanīato ſpiritui incōueniens. hic maloꝝ humoꝝ corruptoꝝ multitudinem ſignificat habere ſubiectu: eonaturales exierit qualitates. Et ideo cōplexionibꝰ humani corꝑis repugnat: portendit odoris horribilitaſſubſtantie ſue corruptōe. Que ꝯtingit aūt ꝓpter calorem naturalē: aut ꝓpter putrefacta humiditatē. Siprimo fetens erit: qꝛ huiꝰ calor in humiditate ebullitionem facit. Indeqꝫ putoris cauſa fit. hoꝝ nutrimēta corrupta paſſiua ſunt. putredinem in ſtomacho generant. ac peſſimitatem fumoꝝ ad caput aſcendentiumSi ſecundo modo fetens non erit nec fetentem redditodorem: ſed grauem: quoꝝ tn̄ nutrimenta ſunt peſſimaminoris tn̄ nocumenti ſunt: ꝙͣ eiꝰ qui fetens fuerit. Deniqꝫ ſi odor fuerit tꝑatus: ſubſtātie temꝑantia mōſtratur. ſi horribilis ergo fetidꝰ vel grauis. ſi fetidꝰ: defectꝰcaloris naturalis ſignatur virtutis naturalis. ſi gͣuiſ

ebullitio putrefactio hūiditatis. Actor. De fumofetido in cadaueribꝰ dictū eſt paulo ſuꝑius. C. De odoribus in genere. Actor.Uoniā aūt in vaparatōe que ſubiectū odorumeſt: exalatio fumꝰ inueniuntur: ideo hec noīaodoribꝰ attribuunt̉: odor ergo inficit aera. vn̄tuxta iſidoꝝ aroma dicit̉ quaſi aerioma. Guilhermꝰde conchis. Eſt ergo qualitas corpoꝝ que odor nuncupatur. Aer vero reꝝ qualitates quas tāgit: maximeqꝫfigurā. colorem. odorem. ſaporem. frigꝰ. calorem. aſperitatem. lenitatem. aſſumit ſibi Sed eaſdem penitꝰ conſimiles ſibi. ergo aer pomū tangit: odorem qui eſt īeo aſſumit: cuꝫ quo .ſ. odore nares intrans vſqꝫ ad foramen qd̓dam qd̓ ori naribꝰ eſt cōmune ꝑuenit: vbi ſūtcaruūcule due: que a cerebro ꝓdeuntes in modū mamillarum dependent. has penetrat quidē exiens. quem aīa ꝑtem iuſtrumenti p̄dicti plus ſe habet ad hanc qualitatem: ꝙͣ ad alias. vſqꝫ ad p̄dictū locū trāſmittit: que.ſ. inſtrumenti ꝑs odorem p̄dictum recipiens in ſe: in logiſtica cellula rep̄ſentat anime. Nec eundeꝫ penitꝰ odorem in pomo: etiā in manu tenentis: in aere: et inſtrumento concedimꝰ eſſe. licet boetiꝰ videtur dicere. boetius enī idem ꝯſimili ponit interdū. CI. Utrum odor ſit qualitas ſimplex an compoſita. Albertus.Orro odor ſit agens in olofactū. Cuiꝰ inſtrumentū habet naturā ſimplicis: qꝛ dominat̉ ineo frigidū humidū. videtur odor qualitasſit ſimplex. qm̄ agenſ patiens ꝓportionalia ſunt ad inuicē Areſtotiles quoqꝫ in libro de ſenſu ſenſatotra pythagoricos. qui dicebāt odores eſſe cōpoſitos acnutrire quattuor ratōes inducit. Quaꝝ prima eſt Omne qd̓ nutrit oportet eſſe cibū compoſitū. Odores aūtſimplices ſunt. ergo nutriūt. Ampliꝰ aqua ſimplexin potu accepta: pōt ſola nutrire: qꝛ corꝑale mixtuꝫoportet corꝑis ꝯſtitutiuū eſſe. At odores etiā ſūt aquaſimpliciores: p̄terea odores om̄s ſunt in vaporatiuoſicco ad naturā eiꝰ accedunt: ergo ſimplices ſunt:nutriunt. Ceteꝝ om̄e nutrimentū compoſitū ab anīalireceptū vadit ad locū digeſtionis a quo nutrit̉ corpustotū. At odores vadunt ad digeſtionis locū: ſed adcaput tm̄. ergo vt cibꝰ compoſiti ſunt nec nutriūt:At vero cōtra rationes hniōi poteſt opponi. Quoniaꝫodor eſt qualitas nutrimenti deſideriū cōferens: ſicut īeodem libro ſcriptū eſt. non aūt eſt qualitas ſimplex: qꝛſicut dictū eſt iuxta eundem philoſophū: nutrimentum eſt ſimplex: ſed compoſitū. p̄terea odor ſentit̉ differentias cōpoſiti. qꝛ. ſicut in eodem libro dicitur. oportetodores eſſe ꝓportionales humoribꝰ .i. ſapioribꝰ. Et ī ſecundo de anima dicitur: odores ad guſtū analogiaꝫhabere vident̉: ita eſt humor .i. ſapor hic quidem dulcis. ille vero amarꝰ. ſimiliter in odoribꝰ. ergo qͥdquid ſentitur differentias compoſiti: compoſituꝫ ſit:oportet etiā odor qualitas compoſita ſit. Nos itaqꝫdicimꝰ odor conſideratur modis duobꝰ. Uno modoin ſe ſcilicet ẜm naturam qualitatis habet. ẜm hocſimplex eſt. Alio modo in comꝑatione ad ſubiectum inquo eſt. Et hoc dupliciter. Uno modo .ſ. in comꝑatōnead ſubiectū in quo eſt qd̓ eſt materia odoris cauſa. ethoc eſt odorabile corpꝰ. Et ẜm hoc eſt odor ſimplexnec conſtituitur ex ſimplici. alio modo in comꝑatōe admediū qd̓ eſt ſubiectū differentie. Et ẜm hoc ſimplex ēqd̓āmādo .ſ. qd̓ ſimplex dicitur. qd̓ eſt ſpūale ẜm aerisnaturā. Et compoſitū qd̓ eſt groſſuꝫ. mixtū habens purum impuro: et graue leui: ſicut eſt cibꝰ aīatoꝝ corpoꝝEt de hac ſimplicitate intelligit philoſophꝰ qd̓ inducitcontra pythagoricos in ſuis rationibꝰ. porro illa ꝓportio eſt inter agens patiēſ. attendit̉ ī ſimplicitate