LiberQuintus

medicina. Manna calidū eſt ⁊ humidū temperate. Eſtaūt ros qui ſuꝑ herbas quaſdā diureticas cadit in quadam ꝑte grecie ⁊ indie: ⁊ inuiſcatur circa herbā. Colligitur aūt poſtea ſicut mel. Sed qm̄ in ꝑua ꝙͣtitate reꝑitur. ſophiſticatur ex ſucco liquiricie ⁊ melle. dinoſciturtn̄: qꝛ puꝝ manna ſubalbidū eſt. Et habet interiꝰ quaſdam cōcauitates velut fauꝰ mellis. Eſt aūt magne efficacie qn̄ puꝝ eſt: qꝛ ⁊ pure dulce: nichilqꝫ eo dulciꝰ. Sophiſticatū vero eſt dulce cū quodā acumine: ſi ex fauoſophiſticatū fuerit. vl̓ cū quadā abominatōne ſi ex ſucco liquiricie. habet aūt virtutē depurandi ⁊ mundificādi ſanguinem. vn̄ valet in acutis febribꝰ etiā ex colerampuꝝ aūt ex mellis admixtione plus obeſt ꝙͣ proſit.¶ Ex libro de naturis reꝝ. Manna eſt humor aeris inoriente ⁊ ꝑtibꝰ grecie. vel cū rore aut roris vice deſcendens nocturnis horis ſuꝑ herbas. Ibiqꝫ inuiſcat̉ ⁊ poſtea colligitur. Sed qm̄ in modica ꝙͣtitate reꝑitur. mutum ſophiſticatur. puꝝ aūt ⁊ nō mixtū aromaticum eſtvalde ⁊ p̄cioſum: ſubalbidū. ⁊ vltra modū iocundi ſaporis. fortaſſis aūt hoc manna eſt de quo vixerūt hebreixl. annis in deſerto. qd̓ ibidē concreatū eſt in diuino miraculo. in melius mutata ſpecie vel ſapore. De quo auguſtinꝰ ad ianuariū ita loquit̉. Faciat inquit vnuſqͥſqꝫẜm qd̓ vult. Et ẜm qd̓ ꝑ fidē ſua ac deuotōneꝫ noueriteſſe faciendū. hoc eſt eī qd̓ in libro ſapientie dicit̉. Māna ẜm deſideria ſinguloꝝ ſapiebat in ore oīm. Hūc tn̄locū retractauit idē auguſtinꝰ dicens. hoc intelligendūnō eſſe de illo manna. qd̓ vtiqꝫ qͣi ſemen coriandri eratzuſtuſqꝫ eiꝰ quaſi ſimile cū melle. Sed de noſtro celeſti pane ⁊ ſpirituali māua: qd̓ tanto iocundiꝰ eſt quātoſumitur deuotiꝰ. Cur aūt etiā apud nos in ꝑtibꝰ europe nō deſcendat ladanū ⁊ manna: ſicut in oriente eadēeſt ratio: que de melle.¶ LXXXVI.De melle. ¶ DiaſcoridesIEl eſt ſuccus roris celeſtis: quē apes colligunt.Et habet in ſe quaſi compoſitōeꝫ quanda: qm̄ex multaꝝ herbaꝝ flore ⁊ ſucco colligit̉. Ideoqꝫ omībꝰ valitudinibꝰ ꝓficiens: omnibus antidotis miſcetur. Adiuncto aūt ſale vulneꝝ ſordes diſſipat. Et intrinſecꝰ illinitū fauces ſanat: deducēdo humorē ⁊ apitMellis genera duo ſunt. Unū .ſ. qd̓ apes oblonge colligunt. Aliud .ſ. ꝙ apes varie ferociores ⁊ lanuginoſereponunt. Et hoc eſt ẜm genꝰ qd̓ atticū dicit̉: meliꝰ habetur: ad oculoꝝ claritate faciens: vtrūqꝫ tn̄ maximamhabet vim. Calefacit ⁊ deſiccat abūdanter: ſinꝰ vulneꝝglutinat: coctū vero minꝰ eſt acre. Mel atticū qd̓ et lunaticū dicitur. Et illud qd̓ ibbleū appellatur bonum eſt⁊ dulce. odoratiuū. ⁊ ruffū. nō valde liquidum. ⁊ forte.virtus eſt ei ſtiptica ⁊ anaſtomacha. humores deducit.vulneribꝰ ſordidis ꝓdeſt. xiiii. diebꝰ punctum caliginēoculoꝝ detergit. Gargariſmo adhibitū vulnera fauciū⁊ ſynantes curat. vrinā ꝓuocat. ventrē mollit. tuſſientibus ꝓdeſt. morſibꝰ venenaticis occurrit. Morſibꝰ etiārabidi canis adhibitū curat patientē: ariduꝫ comeſtuminflationes p̄ſtat. veꝝ eſtatis meliꝰ eſt. hiemis vero minus vtile ⁊ ſpiſſum. Mel ſardinicū amaꝝ eſt: qm̄ apesip̄e paſcuntur abſinthio. vtile aūt eſt ad vulnera ⁊ liuores vultꝰ. In iera ⁊ ponto: vbi boni floreſ oriuntur melbonū naſcitur. Qd̓ cū quis comederit: freneticꝰ fit ſedſudoribꝰ vincitur. Mel ſolū faſtidiū tollit: nauſeaꝫ ꝓhibet: pulmoni ⁊ omnibus interioribus medetur. Mel ēſubſtantia humoris in aere: que de floꝝ ⁊ fructuū collecta ſuauitate. multa ſpacia tranſiens aeris: ſuꝑ ipſamnubiū regionem ſolis virtute aſcendit: ⁊ inde occulto ⁊ſubtiliſſimo modo rori ꝑmixtus: iteꝝ in herbis ac frugibus ac floribꝰ reſidet: temperatqꝫ ſaporem in rebꝰ. Eſttn̄ duplex mel. Naturale videlicet illud qd̓ in aere virtute nature ꝯcreſcit. Et artificiale: qd̓ apū labore vl̓ arte magiſtra equideꝫ tn̄ ⁊ natura componit̉. Apud nos

ſcilicet qn̄qꝫ in europa circa ſolſtitiū eſtiuale mella d̓ ſuperioribꝰ deſcendūt. Sed hoc raro ⁊ in modica ꝙͣtitate⁊ tunc imminet peſtis magna capraꝝ ouiūqꝫ: qꝛ cū hebas irroratas melle comederint: moriuntur. vnde paſtores periti tempꝰ obẜuant cū mella decidunt. et gregesad paſtus exire nō ſinunt: quoaduſqꝫ radiis ſolis hūormellis ex herbis in aerem trāſferatur. Apud nos igit̉ſicut dictū eſt. mella deſcendunt: ſed raro ⁊ modice. Inoriente vero fere om̄i menſe ꝑ noctes ꝯtinue: humor nāqꝫ melleꝰ qui de floribꝰ ac fructibꝰ ⁊ frugibꝰ in fumo ꝑſolem ad ſuꝑiora tranſuehitur: apud nos viſcōſas ⁊ lubricas ⁊ nubiloſas aeris regiones trāſire nō poteſt: nͤad illā tranquillaꝫ venire q̄ ſupra nubes eſt. vt ibi paulatim denſatus: ad nos iteꝝ pondere ſuo deferatur. Sꝫaſcendere nitens ip̄is lubricis aeris regionibꝰ miſcet̉.In oriente vero ꝯgrue hoc fieri poteſt: qm̄ aer totꝰ illepuriſſimꝰ eſt. Itaqꝫ deſcendit ibi mel ſuꝑ terrā: ⁊ in arboribꝰ ⁊ herbis nō in tāta copia ſicut ros inſidet. Melapū in plenilunio capiendū eſt ſereno die: abrumpi ſtatīac reſilire guttas vilitatis eſt indiciū. Bonitatis veroꝓbatio eſt. vt ſit odorifeꝝ ⁊ ex re dulci: glutinoſum acperlucidū Cū aūt eximitur mel apes abigi fumo vtiliſſimuꝫ eſt ne iraſcant̉: et mel auiditate vorent. Mel calidum eſt et ſiccū. Cōſeruat et mundificat. in medicinisponitur vt amaritudo ſpecieꝝ eiꝰ dulcedine temꝑeturin electuariis quoqꝫ cū pulueribꝰ miſcet̉: vt diutius iumaiori efficacia conſeruetur.¶ De ladano. ¶ RXxxvti.Adanū dicunt quidaꝫ gummi arboris eſſe. ſedfalſo Eſt aūt humor aeris in oriente et in partiAbus grecie: cū rore vel roris vice deſcendēs ſuIper herbas terre. qui cū de ſcēderit: quibuſdā corrigiisherba ꝑcutitur: et ſic illa precioſa humiditas corrigiiscōuiſcatur. Quibꝰ exp̄ſſis et exterſis. humor ſoli exponitur ac deſiccatur. Exiccatū vero ladanū dicitur. Qd̓ꝑ ſe quidem puꝝ aromaticū eſt et p̄cioſum valde: ſꝫ qn̄qꝫ cū digeſtione caprina et ſorde aīaliuꝫ et mirti baccisatqꝫ hmōi rebꝰ nigris ſophiſticatur. Eligendū eſt illd̓qd̓ ponderoſum eſt et nigꝝ et qd̓ magis malaxari pōt.magiſqꝫ eſt aromaticū. Qd̓ aūt ſubrufum vel frangit̉vetuſtate ꝯſumptū atqꝫ nimis ſophiſticatū eſſe ſignificatur: ladanū habet virtutē conſtringendi et calefaciendi ex viſcoſitate et aromaticitate Ualet ꝯtra catarrumex frigida cauſa: ſi odor eiꝰ naribꝰ immittat̉: ad digeſtionem quoqꝫ confortandam: et ad alia plura eſt vtile.¶ Auicenna vbi ſupra. Cadanū eſt humiditas pendēsin pilis capraꝝ paſcentiū et barbis eaꝝ. qn̄ paſcūt plātam que cuſus noīatur. Cadit ſuꝑ eā ros et aggregat̉in ea humiditas et ꝑmiſcetur ille ros reſudatōi illiꝰ folioꝝ. Et cū inficiūtur eo pili capraꝝ et ſuſpenditur ī eiſſumitur ab eis ladanū: qd̓ eſt calidū in fine primi ſiccūin ſecūdo. Meliuſqꝫ eſt illud qd̓ eſt pingue ponderoſūpuꝝ. boni odoris: ad citrinitatem declinas. Eſt aūt ſubtile valde: et eſt in ip̄o pauca ſtipticitas. maturatiuumhumiditatū groſſaꝝ viſcoſaꝝ. reſolutiuū. attractiuum.calefactiuū. aperitiuū orificioꝝ neruoruꝫ. facit naſci plos et inſpiſſat. ac ꝓlongat eos. et cōſeruat. Corruptōꝫquoqꝫ corrodentē carnem mundificat. Confert tuſſi: etcū vino bibitū antiquo ventrem conſtringit: et vrinamꝓuocat ¶ Pliniꝰ li. xii. Arabia etiā muꝫ et ladano gloriat̉. forte caſūqꝫ hoc et iniuria fieri odores plures tradidere. Capras maleficū alias frondibꝰ animal: odoratoꝝ vero fruticū expetentiꝰ: tanꝙͣ intelligāt p̄cia carꝑegerminū caules p̄dulci liquore turgentes. diſtillantēqꝫab his caſus mixtura ſuccuꝫ improbo barbaꝝ villo abſtergere. hunc glomerari in puluerem et incoqui ſole.Et ideo in ladano capraꝝ pilos eſſe. Sed hoc nō alibifieri ꝙͣ in nabatheis qui ſunt ex arabia cōtermini ſyrieRecentiores ex autoribꝰ ſtrobon hoc vocant: tradūtqꝫ