Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintus

acciꝑe. In quibꝰ multū eſt immorandū: qꝛ nichil aliud ſunt ꝙͣ arcꝰ imꝑfecti. Naꝫ facies quidem illis pictaeſt. Sed nichil curuati habens. in rectū iacens. fiūt autem iuxta ſolem fere in nube humida. iam ſe ſpargente. Itaqꝫ idē eſt in illis qui in arcu color: tn̄ figura mutatur. Quia nubiū quoqꝫ figura in quibꝰ extenduntualia eſt. Similis quoqꝫ varietas in coronis eſt. Sed inhoc differūt: qꝛ corone vbiqꝫ fiūt vbi ſidꝰ eſt. arcꝰ autē niſi circa ſolē. virge vero niſi circa vicinia ſolis.poſſum hoc modo differentiā oīm reddere. Coronamſi diuiſeris arcꝰ erit: ſi direxeris virga. In om̄ibꝰ colormultiplex eſt. ex ceruleo fuluoqꝫ variꝰ virgē ſoli tm̄ adiacent. Arcꝰ aūt ſolares ac lunares ſunt. Corone verooīm fideꝝ. Aliud quoqꝫ virgaꝝ genꝰ apparet: cuiꝰ radii anguſta foramina nubiū tenues intenti. diſtanteſqꝫ inter ſe dirigūtur: ip̄i ſigna imbriū ſunt. autem placet in arcu vel corona nobis certi aliquid corporis ſubeſſe. Sed illā indicamꝰ populis eſſe fallaciā alienum corpꝰ mentientē. eſt enī in ſpeculo qd̓ oſtenditur: alioquin exiret: nec alia ꝓtinꝰ imagine obduceretur. Nec innumerabiles materie modo introirēt:eriperentur. Ergo ſimulacra ſunt: inanis veroꝝ corpoꝝ imitatio. Que ip̄a a quibuſdā ita oppoſitis vt hicpoſſunt: detorquentur in prauū. Sunt enī vt dixi ſpecula que faciē ꝓſpicientiū obliquāt. Sunt que nimiuꝫ augeant: ita vt humanū habitū modūqꝫ corpoꝝ noſtrorūexcedant.LXXXIII.De imagine ſolis.Magines ſolis hiſtoriaci ſoles vocāt: binostrinoſqꝫ memorie tradūt. hos greci parhelionvocant: qꝛ in ꝓpinquo fere a ſole naſcunt̉: vl̓ qꝛad aliquā ſolis ſimilitudinē accedūt. Ceteꝝ nichil hn̄tardoris hebetes languidi. hos ita quidaꝫ diffiniuntparhelion eſt nubes rotunda ſplendida: ſimiliſqꝫ ſoli in eclipſis hora peluēs ponimꝰ quas oleo vel pice implemꝰ. ad notandum qualiter luna ſe opponat: qꝛpinguis humor minꝰ facile turbat̉: quas imagīes recipit ẜuat. Sicut ergo vtriuſqꝫ imaginē in terris aſpici contingit: ſic fit in aere: ſic coactꝰ limpidꝰ ꝯſtiterit vt faciē ſolis acceperit. Quā alie quoqꝫ nubesſuſcipiūt ſed trāſmittunt. Si mobiles ſunt: aut rareaut ſordide. Mobiles enī illā ſpargunt: raro emittunt.ſordide turpeſqꝫ ſentiūt: ſicut apud nos imaginēmaculoſa reddūt. Solent aūt eadē ratione etiaꝫ bina parhelia fieri. Nichil eniꝫ impedit: quin tot ſint: qͦtnubes ad exhibendaꝫ ſolis effigiem apte fuerint. Quidam tn̄ ſentiūt quotiēs duo taliā ſimulacra exiſtūt alteram imaginē eſſe ſolis: alterā ip̄ius imaginis: ſicut ī ſpeculis ſibi inuicē oppoſitis accidit: qꝛ ſpeculū quidquidvidet reddit. Nubes aūt que hec p̄ſtant. denſe. leues.ſplendide. plane. materieqꝫ ſolide eſſe dicūt. ob hoc oīahuiꝰ ſimulacra candida ſunt: lunaribꝰ circulis ſimiliaqꝛ ex reꝑcuſſo oblique accepto ſole reſplendent. Naꝫ ſinubes infra ſolem fuerit ꝓpior: ab eo diſſipatur. Longe aūt poſita radios remittet: nec imaginē efficiet. apud nos quoqꝫ ſpecula cuꝫ ꝓcul a nobis abducta ſunt: faciē reddunt: qm̄ acies noſtra vſqꝫ ad nosrecurſum habet: pluuiaꝝ hi ſoles indicia ſunt. Sia ꝑte auſtri cōſtiterit. vnde maxime nubes ingraueſcūt aūt vtrinqꝫ ſoleꝫ talis effigies cinxerit. tempeſtasſi arato credimꝰ. ſurget.LXXXIIII.De rore et eius effectibus.Ex imagine mundi.Os etiā de aere venit: quādo aquis grauaturfrigore noctis ſplendore lune diſtillat. Sꝫ qn̄vehementiꝰ eſt frigꝰ noctis: ros in pluuiā lapſꝰgelū candidior inalbeſcit. Iſidorꝰ libro. xiii. Rorē quidam dictū putant: qꝛ rarus eſt: non ſpiſſus vt pluuia.Ph̓s vbi ſupra li. ii. Ros eſt parua reſ .i. humor ſub

tilis ab aere lente deſcendēs in terrā. frigore ꝑuo .i. temperato. fit aūt ob duas cauſas: quaꝝ vna eſt frigꝰ aeriinferioris calor loci. Altera vero calor aeris .ſ. ſuꝑioris frigꝰ loci. Nec fit in ſup̄mis montibꝰ: ꝓpter nimiam frigiditatē illic eſt: fit autē qn̄ flat auſter: qn̄flat ſeptentrio. excepto loco: qui chorinthꝰ dicit̉ vbi eſtlocus valde calidꝰ. In eo enī ꝯtrariū accidit: qꝛ ros ibifit flatu ſeptentrionis: non auſtro: eo auſter ibiſerenat: vaporem ſeꝑat. Septentrio vero ꝯgregat.qꝛ frigꝰ eiꝰ contrariū eſt caliditati auſtri Uapor eſt humiditas ſubtiliata attenuata. cunqꝫ vapor aſcendit aterra: eſt res ꝑua: ꝑuenit ad altu ꝓpter ꝑuitatē ſuecaliditatis: ſed reſoluitur ros efficitur. vapor ſiqͥdemroridꝰ nobis eſt ꝓpinquior eſtū ſiue vapore ſicco. Et fiunt ex eo qn̄qꝫ nubes vel nebule. enī ſol appropinquat vapori: vapor eleuatur aſcendens ſurſum: cumelongatur ab eo deſcendit deorſum ab eo. Cuꝫ igit̉ qd̓ab eo deſcendit eſt res ꝑua tardat̉ in deſcenſione ſuanominatur ros. Fit aūt ros ī hyeme in locis calidis exreſolutōe vaporis: qꝛ occurrit frigꝰ ꝯgelans ip̄mvt aūt dictū eſt ſuꝑius: pluuia nichil aliud eſt ꝙͣ ros ml̓tus. enī fit pluuia niſi ex vapore multo infrigidatoNec diuerſificant̉ niſi multitudine tm̄ paucitate ros pluuia: ſicut nix pruina. Ex libro de naturis rerūRoris quoqꝫ ꝓpriū eſt ſubtiliter quaſi inſenſibiliterſuꝑ terrā deſcendere: qui ſupra ꝙͣ credi poteſt: terrā infundit: ip̄o imbre efficacior eſt in frugibꝰ fecundādisMundificat aūt oīa infundit. vnde viſibiliter gramina virent poſt rorē. Ros gelidꝰ eſt: multū infrigidatvnde eſtate calida niſi ſuꝑueniret ros nocte frugibꝰ. adore ſolis irent in deteriꝰ. Sicut autē ros fecūdat eatangit infundens: ita ros in pruinā verſus botros maxime maturos: fructꝰ areſcere facit: humoꝝ virtuteꝫexhauriens: hoc maxime in autumno. In vere autem inſit rebꝰ temperies: obrepit qn̄qꝫ ros pruinoſus inaere: noctis quieta ſilentia decidens depaſcit adurendo fruges gramina: fitqꝫ dura peſtis p̄cipue vineaꝝ: vt igne ꝯſumpte videantur: vt nec ip̄a quercꝰ duriſſima folioꝝ aduſtione ſit immunis. Nōnulla tn̄ arborum herbaꝝ hanc peſtem non ſentiūt: eo humor inſit illis ridigidior: vt poſſint reſiſtere vaſtatori. ActorRos inuiſibiliter deſcendit: terrā refrigerat fecūdatſuauis eſt lucidꝰ. Modico calore ſiccatur Ros qͥdeꝫin terrā cadens facit fecunditatē In fauū aūt ab apicila deportatꝰ mutatur in mellis dulcedinem. In conchavero marinā deſcendens: vertitur in margaritā. Roreaūt impediunt tria .ſ. ardor: frigꝰ: ventꝰ ſiue ſiccitaſIn quaſdā etiā herbas vel lapides cadens oꝑatur mane ſuauitatem: qd̓ videlicet manna temꝑatiſſime cōplexionis eſſe reꝑitur. Et illiꝰ generis eſſe dicicur de quoin exodo legitur: cuꝫ oꝑuiſſet ros ſuꝑficiem terre: apparuit minutū quaſi pilo tunſuꝫ in ſimilitudineꝫ pruine ſuꝑ terram.LXXXV.De manna qd̓ generatur ex rore.Auicenna in ſecundo canone.Anna eſt ros cadens ſuꝑ lapidem aut arboreꝫ fit dulcis: coagulatur ſicut mel: exiccaturx. ſicut gummi. virtutem aūt aſſumit de naturaeiꝰ ſuꝑ qd̓ cadit. Et adiungit illā ad id ad qd̓ lenitasdulcedo ſua exigit. Idem. zuchaꝝ alhuſar: eſt manacadens ſuꝑ alhuſar. eſt ſicut fruſtū ſalis. In ip̄a qͣdeꝫeſt reſolutōe abſterſione ponticitas amaritūdo.viſum acuit. pulmoni ꝯfert. renibꝰ: ac veſice. Cōferietiā ydropiſi lacte camele nouiter fete. Nec facit ſitim: ſicut relique ſpecies zuccari: qꝛ eiꝰ dulcēdo parua eEt eſt bonū ſtomacho eꝑati. Conſtantinꝰ in li. graduum. Manna inter calidū frigidū eſt tꝑatum: laxatventrem: febres extinguit: pectora humida facit: colertcis calidis cōuenit. Plateariꝰ in li. de ſimplici