LiberQuintus

concepta In nocte aūt nō fit: niſi admodū raro: qꝛ lunanō habet tantū viriū vt nubes tranſeat: ⁊ illis caloreꝫſuffundat qualē ſuſcipiunt ſole ſuꝑſtite. Sic enī formādiſcoloris arcꝰ efficiūt: qꝛ alie ꝑtes in nubibꝰ tumidiores ſunt: alie ſublimiores: ⁊ quedā craſſiores ꝙͣ vt ſolētranſmittāt. Quedā imbecilliores ꝙͣ vt excludant hecinequalitas alternatiꝫ lucē vmbrāqꝫ ꝑmiſcet: ⁊ expͥmitillā mirabilē arcꝰ varietatē. videmꝰ enī ſi aliquo loco fiſtula rupta eſt. aquā ꝑ tenue foramē elidi: que ſparſa cōtra ſolem oblique poſitū. faciē arcꝰ rep̄ſentat. huius reicauſa eſt in humore. Nō enī fit arcꝰ niſi in nubilo. Sꝫquerit̉ quē ad modū fiat. Quidā dicūt eſſe ſtillicidia q̄dam q̄ ſolem trāſmittāt. Quedā vero magis coacta: ꝙvt tranſluceāt. ab illis fulgor redditur: ab his vmbra.Et ſic vtriuſqꝫ intercurſu efficit̉ arcꝰ: in quo ꝑs fulgetque ſolē recipit. ꝑs obſcura eſt: que excludit ⁊ ex ſe vmbram ꝓximis facit. Sed hoc ita eſſe negāt quidā. poterunt inquiūt hec videri. ſi arcꝰ haberet duoſ tm̄ coloreſSi ex lumine ⁊ vmbra ꝯſtaret. Nūc aūt videmꝰ ī eo aliquid lutei aliquid cerulei: ⁊ alia in modū picture ſubtilibus lineis ducta. Et an diſſimiles colores ſint ſcire n̄poteris: niſi cū primis extrema contuleris. Nam miraarte nature: quod a ſimillimo cepit: in diſſimillimo deſi¶ LXXVI.¶ Ꝙ ibi multe imagines in vnaꝫ turbidamconfluunt.Uidā vero ſic eſtimant. ſingula ſtillicidia pluuie cadentis dicūt eſſe ſpecula: ⁊ a ſinguliſ imaginem ſolis reddi. de inde multas imagines deuexas: ⁊ in p̄ceps tranſeūtes ꝯfundi. Itaqꝫ ⁊ aeri multaꝝ ineſſe ſolis imaginū ꝯfuſiones. He contra intuentiꝑturbate apparent. nec diſpiciuntur interualla quibusſingule diſtant. ſpacio ꝓhibente diſcerni. vnde ꝓ ſingulis apparet vnā facies turbida ex omnibꝰ. hoc idē ph̓sIndicat. Ab om̄i inquit lenitate radios ſuos acies r̄plicat. Nichil aūt eſt aere ⁊ aquā leniꝰ. Ergo etiā ab aereſpiſſo viſus noſter in nos redit. vbi vero acies hebes ⁊infirma eſt. quolibet aeriſ ictu deficiet. vnde quidā ſibiip̄is videntur occurrere: tanꝙͣ imaginē ſuā cernentesvbiqꝫ: qꝛ infirma vis oculoꝝ nō poteſt perrumꝑe ne ſibi quidē ꝓximū aerē: ſed reſiſtit. Itaqꝫ qd̓ in alijs denſus aer in his om̄ibus efficit. Itaqꝫ qꝛ nubes aquoſacraſſior eſt. viſu noſtro ꝑuinci nō poteſt: ergo cū multaſint ibi ſtillicidia: totidē ſunt ſpecula. Sed qꝛ ꝑua ſuntcolorem ſolis abſqꝫ figurā exprimūt. Deinde cū in ſtillicidiis innumerabilibꝰ ⁊ ſine interuallo cadentibꝰ: idēcolor reddatur. facit eſſe nō multaꝝ imaginū ⁊ intermiſſaꝝ: ſed vniꝰ longe ⁊ ꝯtinue. Nec vnꝙͣ niſi aduerſa ſoli⁊ in contrariū mota. Nā illo deſcendēte eſt altior: altodep̄ſſior. varietas aūt fit: qꝛ ꝑs coloris a ſole eſt ſꝑſa innube illa. humor vero ceruleas lineas: mō virides: mōpurpureas ⁊ luteas: aut igneas ducit. duobꝰ coloribushanc varietatē efficientibꝰ remiſſo ⁊ intento. hinc autēapparet duas eſſe cauſas arcꝰ: ſolem: ⁊ nubeꝫ: qꝛ nec ſereno fit vnꝙͣ neqꝫ nubilo: ita vt ſol lateat. Ex his ergovtiqꝫ eſt: quoꝝ ſine altero nō eſt. Itaqꝫ color igneꝰ eſt aſole. ceruleꝰ a nube. ceteri vtriuſqꝫ mixture. LXXVUIDe vicio ſpeculi.Ec dubiū cūiqꝫ relinquitur: ꝙ arcuſ eſt imagoſolis male exp̄ſſa: ob viciū figurāqꝫ ſpeculi. cuius rei ꝓbatio eſt: ꝙ arcꝰ celerrime naſcit̉: nihilaūt tam cito redditur: ꝙͣ a ſpeculo ymago. Nō eīꝫ facitquicꝙͣ: ſed oſtendit. Itaqꝫ arcus nō eſt niſi ꝑcuſſio ſol̓ad formā extenti arcꝰ in oppoſita nube aquoſa. Archemidorꝰ aūt dicit qualis eſſe nubes debeat: que talē imaginem ſoli reddit. Si ſpeculum inquit ꝯcauum fecerisqd̓ ſit ſecte pile ꝑs: vbi extra mediū cōſtiteris: quicūqꝫiuxta te ſteterint inuerſi tibi videbunt̉ ⁊ priores a te ꝙͣa ſpectaculo. Idē inquit euenit cū rotundā ⁊ cauam nu

bem intuemur a latere: vt ſolis imago a nube diſcedat?priorqꝫ nobis ſit ⁊ in nos magis cōuerſa. De ſpeculisquidē due ſunt opiniones Alii nanqꝫ in illis ſimulacracerni putant .i. corpoꝝ noſtroꝝ figuras. ⁊ ab ip̄is corpibus noſtris emiſſas ⁊ ſeꝑatas. Alii nō imagines ī ſpeculo: ſed ip̄a aſpici corꝑa retorta oculoꝝ acie ⁊ in ſe iterum reflexā. Sed nūc ad rem nō ꝑtinet quomodo videamus quecūqꝫ videmus. veꝝ quomō in arcu ſolis imago eſſe valet. In quo neqꝫ figura. neqꝫ color. neqꝫ ſoliſmagnitudo apparet. Primū quidem ſciendū. acie nr̄anichil eſſe fallaciꝰ: etiā in his q̄ ad manū cernit. Nā remus aqua tenui tegitur: ⁊ fracti ſpeciem reddit: pomaꝑ vitꝝ aſpicientibꝰ multo maiora ſunt. Sol quoqꝫ quētoto terraꝝ orbe ratio maiorē ꝓbat. acies noſtra ſic cōtraxit: vt etiā ſapientes viri pedalem eū eſſe contenderunt. Et quem velociſſimū oīm ſcimꝰ: ne mō noſtꝝ moueri videt. Nec ire crederemꝰ niſi appareret. Muudūetiā ip̄m p̄cipiti velocitate labentem: nemo noſtrū ꝓcedere ſentit. Quid ergo miraris ſi oculi noſtri imbriumſtillicidia nō ſeꝑant: ⁊ ingenti ſpacio intuentibꝰ minutarum imaginū: diſcrimen interit. Illud etiā adiiciamom̄ia ꝑ aquā videntibus longe eſſe maiora. Sic littereꝙͣuis minute ⁊ obſcure: ꝑ vitreā pilā aquā plenā: maiores clarioreſqꝫ videntur. Sic ꝑ nubes ſidera aſpiciētiampliora videntur. Quoniā acies noſtra in humido labitur. Nec apprendere qd̓ vult: fideliter poteſt Qd̓ manifeſtū fiet ſi aqua poculū compleueris: ⁊ ānulū intꝰ cōieceris. Nā anulꝰ in fundo iacet: facies eius in ſummaaqua redditur. Qd̓ ergo miꝝ maiorē reddi ſolis imaginem que in nube humida videtur: nec vero ad oīa obiecta: ꝑ ſimile reſpondent ſpecula. Sunt enī que etiā extimeſcas videre: que tanta deformitate corruptā faciemvidentiū reddāt: ẜuata in peius ſimilitudine. Sūt ecōtra que cū videris: placere tibi vires tuc poſſint: minita cū intantū latata creſcāt: ac ⁊ ſi totiꝰ corꝑis habitusaugeatur. Sūt que dextras facies oſtendat. ſunt que ſiniſtras. ſunt q̄ diſtorqueāt ⁊ vertant. Quid ergo mirūhuiuſm di ſpeculū in nube fieri: quo ſolis ſpecies vicioſa reddatur.LXXVIII.Diuerſorum ſententie de iride.¶ Guilhermus de conchis.Taqꝫ de yride diuerſi philoſophi diuerſa ſenſerunt. Aliqui nanqꝫ dixerūt ſubſtantiā diuerſorum coloꝝ. Alii vero nō eſſe ſubſtantiā: ſedimaginem ſoliſ: ibiqꝫ videri colores eſſe: cū ibi non ſimvtraqꝫ opinionem exponā ſi ſumatur prius qd̓ ad vtraqꝫ valet. Aer quādo ſubtilis ⁊ clarꝰ nullā forma nobioſtendit p̄ nimia ſubtilitate ſui: neqꝫ qn̄ eſt nimis obſcirus. qui ergo yrim tenent eſſe ſubſtantiam: ſic dicūt. inpluuia infinita ſunt ſtillicidia Eoꝝ quedā ſunt obſcuraQuedā lucida. Que vero ſunt lucida ſplendent ex ſolēſibi oppoſito: que ꝙͣuis a ſe differant: videntur nobiscōtinua. Ex his qd̓dam corpꝰ in ſpecie arcus nobis apparet: qd̓ ex ſplendidis ſtillicidiis ſplendet: ex obſcurisnigreſcit. ex cōmixtione iſtoꝝ medium accipit coloremEtiā vbi ſplendet iuxta intenſionem ⁊ remiſſionem diuerſos accipit colores Qui vero dicunt yrim nō eē ſūtſtantiā: dicunt illā imaginem eſſe ſolis. Sed qꝛ imagoom̄is ſimilis eſt illi cuiꝰ eſt imago. ſol aūt qꝛ rotunduseſt. in eo rotūda apparet figurā. Et quemadmodū yriſnō eſt ſubſtantia: ſed imago ſubſtantie: ſic nec ſuūt īeacolores: ſed coloris imagines. Sed iuxta ſpiſlitudinemnubis in qua ſolis imago nobis apparet: diuerſorū cōlorum apparent imagines. fuerūt qui dicerent yrim nealiud eſſe ꝙͣ nubem. nec nimis obſcuraꝫ. nec nimis iucidam. habentem etiā quattuor principales colores. Abigne rubeū. ab aere purpureū. ab aqua glaucū. a terraꝓpter herbas ⁊ arbores viridem. Sed ſi arcus non eſtaliud ꝙͣ ſolis imago ī nube apparēs. ſol vero ē rotundꝰ