LiberQuintus

humor intra primā cruſtā conſumitur. ¶ LvI.De diuerſis pluuiarum cauſis.¶ Hieronimus ſuper amos.Ui vocat inquit aquas maris ⁊ effūdit eas ſuper faciē terre .i. aqͣs maris amariſſimas ethereo calore ſuſpenſas excolat ⁊ eliquat in dulcēuuīaꝝ ſaporeꝫ. hinc diſcimꝰ ꝙ inde nate ſunt pluuieIſidorꝰ vbi ſupra. Pluuie dicuntur quaſi fluuie: eoꝙ flnant: naſcuntur enī de terre ⁊ maris auhelitu: quecū altiꝰ eleuate fuerint: aut ſolis calore reſolute: aut viventoꝝ comp̄ſſe: ſtillantur in terris: dicuntur ⁊ imbreseo ꝙ inebriant terra ad germinandū. Ex his enī cūctacreantur. Nimbꝰ aūt dicitur denſitas nubis intempeſta et obſcura. et nimbi a nube. Sunt enī repentine etp̄cipites pluuie ¶ Guilhermꝰ de conchis. Pluuiaꝝ ergo diuerſe cauſe. Aliquādo nanqꝫ ſpiſſus ⁊ humidꝰ exterra ⁊ aquā euaporat fumꝰ. hic dū aſcendit minutiſſi.me gutte ſe inuoluūt: que groſſiores facte ⁊ graues cadunt: fitqꝫ pluuia. Aliqn̄ aer ex frigiditate terre et aq̄ſpiſſatur tranſitqꝫ in aqueā ſubſtantiaꝫ: que ſpiſſitudīeſua noſtris oculis tangitur: et hanc nube vocamꝰ. Cuꝫaūt radii ſolis hanc tangunt acumine ſuo illā penetrātꝑtemqꝫ a ꝑte ſeꝑant: que ab alijs ſeꝑate: naturali grauedine cadunt: fitqꝫ pluuia. Contingit aliquādo ſolemad nutrimentū ſui humorē attrahere: qd̓ aūt liquidiuseſt: in igneā trāſformatur ſubſtantiā. Sed qd̓ grauiuseſt: deorſum cadit. vnde poſt acutiſſimū feruore videmꝰcontingere pluuie fuſioneꝫ. Quarta cauſa pluuiaꝝ eſtventꝰ eleuans humorē de fluuiis: ſtagnis: lacubꝰ. Indeeſt ꝙ ranuncule ⁊ piſces cū pluuia ſepe viſi ſunt cadereCū enī. vt p̄diximꝰ. aqua vento ſubleuat̉: contingit ꝙranunculas ⁊ piſces ſecū eleuat: quibꝰ ex naturali grauitate deſcendentibꝰ ſtupent videntes. Nullū igit̉ tempus anni immune eſt a pluuia. In om̄i nanqꝫ vel fumꝰeuaporat humidꝰ: vel aer ex frigiditate ſpiſſatur: vl̓ humor ad nutrimentū ſolis attrahitur: vel vento eleuaturhec pluuia qn̄qꝫ plus ſolito ſpiſſata: et ex nimio caloreintenſa: fit ad modū ſanguīs rubea ⁊ ſpiſſa. vn̄ eſtimauerūt quidā quādoqꝫ pluuiſſe ſanguinē. ¶ XLVII.De natura aq̄ pluuialis ¶ Ex imagīe mundiIcet aūt pluuia de aqͥs amaris hauſta ſit: ignetn̄ ſolis in aere decocta dulceſcit: humoqꝫ infuſa dulcē ſaporē reddit. ¶ Conſtantinꝰ in pantegni li. v. Pluuia eſt fumꝰ aquaꝝ a ſole tractaꝝ. Solisaūt natura: nō niſi qd̓ ſubtiliſſimū eſt trahit. vnde aquapluuie putredini ꝓpinquiſſima eſt. qd̓ ex ſui ſubtilitatecontingit. Melior tn̄ eſt aquis ceteris ⁊ digeſtibilior.Sed cū putreſcit raucitatē vocis generat ⁊ febreſ. Deniqꝫ ex putredine nō eſt vituꝑanda: ſꝫ ex ſubtilitate laudanda. Nā om̄is aquā cito putreſcens: ⁊ ad corruptionem cito ꝓpinquās: ſubtilis eſt. Rurſus aquā pluuial̓que ex aqua tenuiſſima ꝯficitur: melior eſſe videt̉: ſubtilitatem enī fumi ſignificat: vnde oritur poſt hanc illa q̄tonitruo cadit. Tonitrū enī motu ſuo fumū in nebulaꝫſubtiliat: vnde ⁊ aque pluuiales meliorantur. hec frigida vel calida bibitur ¶ Iſāac in dietis. Om̄ibus aquispluuialis electior eſt: que vicini ab aeris ceciderit ſummitate. Munda tamē ſi fuerit ab om̄i putredine. ⁊ ponatur in aqua ciſterne optime lote. Talis enī aquā minus ceteris eſt humida: et quiddā ſtipticitatis habet:nec nocet ſtomacho. ſꝫ potiꝰ ip̄m ꝯfortat. ¶ Auicennali. j. Ex aquis ergo laudabilibꝰ ſunt aque pluuiales: etille p̄cipue q̄ in eſtate eueniunt: et ex nubibꝰ cū quibusaſſunt tonitrua. Turbidatio aūt vaporis vnde generātur venti maximi cū nubibꝰ venientes: turbidat nubeſex quibꝰ ꝓuenit pluuia. Ideoqꝫ ſubſtantia eiꝰ ſalſa eſt⁊ nō pura. Sed ⁊ aque pluuiali cito aduenit putredo:licet ceteris aquis ſit melior: eo ꝙ valde ſubtilis eſt. etin ip̄a terrenꝰ ⁊ aereꝰ humor corrumpēs cito operatur

fitqꝫ putredo eiꝰ cauſa cōputreſcendi humores: ⁊ impedit pectꝰ ⁊ vocē. Quidaꝫ aūt dixerunt cām huiꝰ eſſe ꝙaqua pluuie generatur ex vapore qui ex humiditatibꝰdiuerſiſ ſublimatur. Sed ſi hec cauſa eſſet: aqua pluuievituꝑabilis eſſet ⁊ nō laudabilis. Nō aūt ſic eſt. immohoc accidit. vt dictū eſt. ꝓpter ſubſtantie ſue ſubtilitatꝭqꝛ om̄is ſubtilis ſubſtātia plus recipit paſſionē: ꝙ ſi aqͣpluuialis ebullierit: putrefactōis eiꝰ receptio minuetiuAcetoſa quoqꝫ ſi comedātur. quādo neceſſe eſt vti aqͣpluuiali: opponūtur putre factōi: et eiꝰ impedimentū repellunt. ¶ Areſtotiles in. ii. li. metheoroꝝ. Uidetur aūtꝙ etiā in pluuiis ſit quiddā ſalſuꝫ. Cū enī vapor calidꝰ⁊ ſiccꝰ ꝑmiſcetur frigido ⁊ humido ex quo fiūt nubes ⁊pluuie: facit eā ſalſam ¶ Priſcianꝰ ad coſdroe. Habetaūt imbrea aqua etiā lutu: eo ꝙ terrenū ſubleuatur mixtum cū humidioribꝰ vaporibꝰ. Nō om̄is aūt ex aquacontinenti meatꝰ eſt imber. Sed qui ꝑ motionē vaporiſin nubem ꝯſtitutꝰ eſt. Sepe enī venti violentior tempeſtas ⁊ turbo: humidū ex fluminibꝰ. vel ſtagnis. vel mari rapienſ in altū ſubleuat: deinde in terrā mittit: ꝓpterhoc apparuerunt cū pluuia aliquādo rane ⁊ piſces veluti ſurſum alicubi naſcentes deſcendere. Sepe quoqꝫgutte ſanguinee et pici ſimiles fiunt ex igneo cōmixtonubibuſ: ſimulqꝫ terreno ſyrpheto .i. ex ventis collectofumo. hec itaqꝫ oīa violenter et ꝯtra naturā ſurſuꝫ cōpulſa. naturali meatū fluūt iteꝝ deorſū. ¶ XLVIII.De grandine et eius forma et proprietate¶ Ex imagine mundi.T ille aūt pluuie ventis et frigore cōſtricte: inaere ꝯglatiantur vel conglobatur. coagulātqꝫ. atqꝫ in lapides grandinis mutantur. ¶ Iſidorus vbi ſupra. Grando dicitur ideo: eo ꝙ forma eiusgranoꝝ habet ſimilitudinē. hoc aūt ventoꝝ rigore duratur et ſolidatur: ruptoqꝫ aere ſoluitur. ¶ Pliniꝰ li. ii.Grando conglaciato imbre gignitur interdiu ſepiuſ ꝙͣnoctu cadit et multo celeriꝰ ꝙ nix reſoluitur ¶ Guilhemus de conchis. Cū enī humor modo p̄dicto eleuet̉: cōtingit aerem in ſuꝑioribꝰ eſſe frigidū et ſiccuꝫ: qui gutas aque ſua frigiditate congelans. in lapideā cōuertitſubſtantiā. Sꝫ qꝛ gutte aque rotunde ſūt: qd̓ ꝑ foramina rotunda q̄ in lapides agūt aſſiduitate cadendi ꝓbari poteſt: grando fit rotunda. ¶ Ex libro de naturis rerum. Grando fit ex pluuie ſtillis ventis ac frigore ſuꝑioris aeris conglaciatis. Et corpꝰ ſpericū habet ꝓptercircūitionem volubilitatis. Cuiꝰ materiā .i. ſtillas pluuie ſi condenſatā fuderit aer: multe gutte conglobāturin vnū lapidē: et tunc excedit grando ſolitā quātitatemfitqꝫ tempeſtas. Unde legitur in cronicis: grandinesaliquotiens tante magnitudinis cecidiſſe: vt etiā beſtias et homines extra tectā poſitos ꝯquaſſarent. Gradoturbida magis eſt: ꝙͣ in terra glaciēs congelata: qꝛ inime gutte primitꝰ coagulate paulatim adiicitur deſcedendo. Sicqꝫ de multis ꝑtibus fit: qd̓ nō glacies q̄ exaquā ꝯtinua tanꝙͣ materiā ꝑ gelū concreſcit. Grandomulto infrigidat aereꝫ. vnde quandocūqꝫ in vere ⁊ autumno ceciderit: ꝑiculū imminet peſtis. Et frugibꝰ dire gelideqꝫ pruine: niſi īmediate poſt grandineꝫ ſol calidior aerem terrāqꝫ luſtrauerit. porro ſi circa ſolſticiūeſtiuale ceciderit: ſignum eſt in ſuꝑioris aeris regionefrigꝰ eſſe ꝑmaximū. Et niſi pars aeris inferior: ſolis radis calefacta grandinem deſcēdentem liquefaceret: adimmenſam ꝙͣtitatem moles faceret monſtruoſas. Seneca de naturalibꝰ queſtionibꝰ poſſidoniꝰ dicit: eo mōdo grandinē fieri quo glaciem: gelata .ſ. nube tota. Rōtunda eſt aūt: qꝛ om̄e ſtillicidiū rotundat̉: glomerando:ꝙ in ſpeculis quoqꝫ apparet: qui humorem halitu couigunt: et in poculis ſparſiſqꝫ foliis adherentes gutterotundū iacent. p̄terea poteſt etiā grādo ſi talis nō fuerit deſcendendo rotundari: totienſqꝫ ꝑ aeris ſpacium