LiberQuintus

vel ex curſus ſui diuerſitate. Loca vero ſunt quattuorſcilicet occidens. oriens. meridies. ſeptentrio. Meridies ortu ſolis dextra calidꝰ eſt et humidꝰ. Calidꝰ quidēqꝛ dū ſol ab altitudine ſua digredit̉: ibi aliꝙͣdiu immoratur. Humidꝰ aūt ex humiditate fumi maris et humiditate loci. ventꝰ igitur ex hac ꝑte flans .ſ. auſter calidꝰ⁊ humidꝰ eſſe ꝓbatur. plaga ſeptentrionalis huic oppoſita ⁊ ſoli ſiniſtra. frigida eſt ⁊ ficca: qd̓ ex nimia ſolisremotione contingit. Cū enī ſol ad ea deuenerit altiſſimus eſt: et a terra remotꝰ. Igitur ⁊ ventꝰ in hac ꝑte veniens frigidus eſt ⁊ ſiccꝰ: et boreas vocatur. Orientislocꝰ tꝑatus eſt: qꝛ licet ibi naſcat̉ ſol: cito tn̄ inde ſeꝑat̉Uentꝰ ergo inde veniens eurꝰ eſt tꝑatus: ſed tamē aliquantulū calidꝰ ⁊ ſiccꝰ. Occidens ſimiliter tꝑatꝰ eſt locus: aliꝙͣtulum tn̄ frigidior ⁊ humidior. talis ⁊ eiꝰ ventus. Sunt ⁊ alij octo iſtoꝝ ſuffraganei: quoꝝ nature:principioꝝ ſuoꝝ naturis ſunt affines: non tn̄ adeo feruentes. hoꝝ vnuſquiſqꝫ dū mouet̉: natura aeris et corpoꝝ complexiones mutant̉. Boreas enī corꝑa indurat⁊ ꝯfortat. humores ⁊ ſpiritꝰ clarificat. cerebꝝ ſanat. ſenſus ſubtiliat. motū ꝯfortat. coitū augmentat. malos humores ꝯtrahit: ne in alia membra diſcurrāt. qd̓ ideo fitqꝛ corꝑis exteriora refrigerat: et calor naturalis intꝰ adiuuatur. Tuſſes facit ⁊ dolores pectoris: ꝓpter deſiccationem ſpiritualis inſtrumēti. digeſtiones ⁊ vrinā ſtringit. dolores oculoꝝ parit. corꝑibus frigidis nocet. Auſter econtra neruos emollit. corꝑa. humores. ſenſus. etſpūs turbat. Inde grauitas auditꝰ. vertigo oculoꝝ. pigricia. tarditas motꝰ. Caput grauat̉. terminꝰ epylenſiemouetur. virtꝰ digeſtibilis ⁊ coitꝰ deficit. Qd̓ inde cōſequitur: qꝛ ventꝰ hic calidꝰ eſt ⁊ humidꝰ: cerebꝝ impellens humidis humoribꝰ: que om̄ia humectatōeꝫ ⁊ cerebri denotant defectōeꝫ. Defectio enī digeſtibilis fit exhumoribꝰ a cerebro ad ſtomachū deſcendentibꝰ. Oriētales aūt ⁊ occidentales venti ex ſui temperie ſunt corporum temꝑatiui. Octo vero alij ẜm naturā ſuoꝝ principaliū oꝑant̉ circa corꝑa: ſꝫ tn̄ mediocriꝰ ¶ XXXIXI.De turbine. ¶ Iſidorꝰ libro. xiij.Urbo eſt volubilitas ventoꝝ: ⁊ dicitur a terramittit. ¶ Seneca vbi ſupra li. iiii. Turbinē efquotiens ventꝰ conſurgit: et terraꝫ in circūituficit pluriū ventoꝝ inter ſe colluctatio. hec circa terrasconcipit̉ ⁊ fertur. Ideoqꝫ arbuſta radicitꝰ vellit. Et inqd̓cunqꝫ incubuerit ſoluꝫ: nudat: ſiluas interim ⁊ tectacorripiens. Inferior fere nubibꝰ: altior vtiqꝫ nunꝙͣ. huius rotunda facies eſt: dū columne modo circūagentisſe voluitur. om̄i nube velocior rapitur: eiꝰ motꝰ vaguseſt: et diſiectꝰ: ⁊ verticoſus: diu aūt manere non poteſt.Nā cū vagꝰ ⁊ incertꝰ ſpiritꝰ colluctatꝰ eſt. Nouiſſimeenī minimꝰ oīm cedit. Nulla itaqꝫ tempeſtas perduratmagna: ſed tempeſtatū ꝓcelle ꝙͣto plus habent viriumtanto minus temporis. ventiqꝫ cū ad ſummū veniuntom̄i violentia remittunt̉. Et iſta concitatōne neceſſe eſtvt in exitiū ſui tendāt. Nemo itaqꝫ turbinē toto die vidit: ſed ne hora quideꝫ. Mira eiꝰ velocitas eſt: et mirabreuitas. violentiꝰ ac celeriꝰ circa terrā voluitur quo ēeo laxior ⁊ ob hoc diffunditur. ¶ Priſcianꝰ ad cōſdrōeTurbo fit cū ſpūs ſegregatꝰ ab aliqua nube offendit̉.et circa ea voluitur. At circa eaꝫ circulū faciens: corroboratur. ita vt ꝑtem nubis accipiat: eo ꝙ ab eo ſeꝑarinō valeat. Ea q̄ rapit in circūitū mouens: exitū non inueniendo in ſeip̄m iteꝝ reflectens. vnde ⁊ ex mari ſepeabſtulit aquā naues in altū ſubuehit. ex terra etiā lapides: et alia ſepe ſubuehit animalia. Et paululū ereptabeſerit ¶ Ph̓s vbi ſupra li. iiii. Uentꝰ aūt qui videturin eſtate rotunduſ in campis: tollens ex terra paleas etpuluerem turbo nominatur: et fit ex vento deſcendēteex nubibus. qn̄ occurrit ſibi ventꝰ contrarius: et impellunt ſe inuicē diuerſa impulſione. Et dū vnuſquiſqꝫ cōartat alteꝝ ex partibꝰ ſuis: eleuatur rotundꝰ: inuolūtuſ

¶ Xin alto cum puluere ſubtili.¶ De tempeſtate ac temporibus tempeſtuCoſis. Iſidorus vbi ſupra.Empeſtas a ſtatu celi dicitur: que a magniturdine ſui multis diebꝰ orit̉: maxime aūt fit verno ⁊ autumnali tꝑe: quādo nec plena eſt eſtas:nec plenā hyems. In medio enī ⁊ fine vtriuſqꝫ tꝑis exconiunctōne aeꝝ contrarioꝝ tempeſtates fiunt: ꝓcelladicitur vis venti cum pluuia: eo ꝙ ꝓcellat .i. ꝑcutiat eteuellat. ꝓcelle enī aut de fluminibꝰ: aut de ventis fiunt¶ Uegetius renatꝰ de re militari li. iiii. Uenti ſepe ſinguli. et interdū duo: magnis aūt tempeſtatibꝰ ⁊ tres pariter flare ꝯſueuerunt. hoꝝ impetu maria q̄ ſua ſpontetranquilla ſunt ⁊ quieta vndis exeſtuantibꝰ ſeuiūt. horuꝫ flatu ꝓ natura tempoꝝ ⁊ locoꝝ ex ꝓcellis ſerenitaſredditur. Et rurſuꝫ in ꝓcellas ſerena mutantur. Nā ſecundo in ſpiramine optatos claſſis inuenit portuſ. Aduerſo ſtare aut regredi. aut diſcrimē ſuſtinere compellitur. Et ideo difficile naufragiū ꝑtulit: qui ventoꝝ rationem diligenter inſpexit. Nā aut toto anno vim atqꝫacerbitate maris patiuntur nauigantes. ſed quidā mēſes aptiſſimi. quidā incerti. Reliqui claſſibꝰ intractabiles ſunt poſt ortū plyādū vſqꝫ in diē. xviii. kalendaruꝫoctobriū ſecura nauigatio creditur. Quia eſtatis beneficio: ventoꝝ acerbitas mitigatur. poſt hoc tempꝰ vſqꝫin. iii. ydus nouembris incerta nauigatio eſt ⁊ diſcrimini ꝓpinquior: qui poſt ydus ſeptēbres: oritur arcturusvehementiſſimū ſidꝰ. Et. viii. kalendaꝝ octobriū equinoctialis euenit ⁊ acerba tempeſtaſ. Circa nonas verooctobres hedi pluuiales. et. v. ydꝰ eiuſdē thaurꝰ ventoſus. A nouembri aūt menſe. crebris tempeſtatibꝰ nauigia quātiuntur vergiliaꝝ hiemali occaſu. Ex die ergotercio yduū nouembriū vſqꝫ in diē ſextū yduū marciarum maria clauduntur. Nā lux minima: noxqꝫ longiſſima: poli ac nubiū denſitas: aeris obſcuritas: ventorumimbri vel nimbꝰ genita alias gemina ſeuicia. Nō ſolūclaſſes a pelago: ſed etiā cōmeantes a terreſtri itineredeturbāt. poſt natalē vero. vt ita dicā. nauigatōis ſolēin certamine. publicoqꝫ multaꝝ gentiū ſpectaculo celebratur: plurimorūqꝫ ſideꝝ ip̄iuſqꝫ tꝑis ratōne: vſqꝫ inydus maias: ꝑiculoſe maria temtantur. Nō quo negociatoꝝ ceſſet induſtria. Sed qꝛ magis adhibenda caula eſt: quādo exercitꝰ nauigat cū liburnis. quā cū priuataꝝ mertiū feſtinat audacia.¶ XII.¶ De ſignis tempeſtatum prenoſticis.Reterea alioꝝ ortꝰ occaſuſqꝫ ſideꝝ: tempeſtacerti dies autoꝝ atteſtatōe ſignentur: tn̄ qꝛdites vehementiſſimas cōmouet: in quibus licetuerſis cauſis aliqn̄ mutantur: et qd̓ confitendū eſt: celeſtes cauſas humana conditio ad plenū ſcire ꝓhibetur.Ideo nautice obſeruatōis curā trifariā diuidunt. Autenī circa diē ſtatutū. aut ante: vel poſtea tempeſtas fitvt compertū eſt. Trāſituſqꝫ ſideꝝ: quoſ plyades vocat̉cū p̄ſcripto curſu dies arbitrio creatoris ſuſcipiunt ſigna vel deſerunt. frequēter aſſolent ſerena turbare. Interlunioꝝ aūt dies tempeſtatibꝰ plenos: et nauigatiꝙͣ maxime intuendos: nō ſolū peritie ratio: ſed et vulgivſus intelligit. Multis quoqꝫ ſignis ex tranquillo intempeſtatibꝰ ꝓcelle ꝓduntur: que velut in ſpeculo luncorbis oſtendit. Oſtendit rubicundꝰ color ventos. Ceruleus indicat pluuias. Ex vtroqꝫ cōmixtꝰ nimbos ⁊ furentes ꝓcellas. Letꝰ orbis ſerenitatē nauigiis reꝓmtit: quā geſtat in vultū p̄cipue .ſ. quarto ortū neqꝫ obtuſis cornibus rutila: neqꝫ infuſa fuerit humore fuſcata.Sol quoqꝫ exoriens candens: intereſt. vtꝝ equalibusgaudeat radiis. an obiecta nube rutilet: vtꝝ ſolito ſpledore fulgidꝰ: an ventis vrgentibꝰ igneꝰ: ne ve pallidusvel pluuia ſicut impendente maculoſuſ. Aer vero ⁊ mare ipſum: nubiumqꝫ magnitudo: vel ſpecies: ſollicitōa