QuintusLiber

aquas ſtringit et nubes diſſipat. Eſt enī gelidꝰ ventus⁊ ſiccꝰ. Idē boreas qꝛ ab yꝑboreis montibꝰ flat. vndenatura frigidus eſt. Natura enī ventoꝝ ſeptentrionaꝫlium frigida eſt ⁊ ficca. Auſtraliū calida eſt ⁊ humidaEx om̄ibus aūt ventis duo cardinales ſunt Septētrio⁊ auſter. Exͣ hos duo ſunt vbiqꝫ ſpiritꝰ magis ꝙ ventiaura in terra: altanꝰ in mari. ¶ Seneca vbi ſupra. Placet aūt duodecim ventos eſſe. Nō qꝛ tot vbiqꝫ ſint. qͦſdam enim inclinatio terraruꝫ excludit. Sed plures nuſXXXV.ꝙͣ ſunt.De locis eorū originalibꝰ et eorū effectibus.Ulla vero regio que nō habeat ꝓprium flatuꝫpauci tn̄ regionales. ¶ Guilhermꝰ de conchis.Habent noīa verbi gratia achabulus infeſtatapuleā. Iapix calabriā. pāphiliā chagreꝰ. Galliā circiꝰSol nō ſemꝑ eodē loco oritur ⁊ occidit. Sed aliꝰ eſt ortus eiꝰ equinoctialis in medio .ſ. torride zone. Aliuſ ſolſtitialis vt in cancro. aliꝰ hyemalis vt capricorno. ventus vero qui ab oriēte equinoctiali ſurgit dicitur a nobis ſubſolanuſ. a grecis aphelotes. ab oriente hibernoexit ventꝰ: hūc greci vocāt euꝝ. latini vulturnū. ab oriente ſolſticiali exit ventꝰ qui apud latinos eſt ſine noīe.Equinoctiale occidens fauoniū mittit: queꝫ zephiꝝ dicunt quidā. A ſolſticiali occidente chorꝰ venit: ab occidente hiberno affricus furibundus ⁊ ruens hic a grecis libs dicitur. a ſeptentrionali latere eſt aquilo ſummus ſeptentrio. medius trachiaſmus. a meridiano axeeſt euronothus. de inde nothus. poſt auſter. ¶ Ex librode naturis rerum. Sunt quattuor venti cardinales:et octo collaterales: primus cardinalis eſt ſeptentrio:qui aparcias dicitur: hic facit in aere nubes ⁊ frigoracreat. habet aūt a dextris circiū qui ⁊ circias dicitur:faciens niues ⁊ grandines. a ſiniſtris aquiloneꝫ: qui etboreas dicitur: conſtringens nubes. Secundus eſt ſubſolanꝰ in calore ⁊ frigore temꝑatus. habens a dextrisvulturnū: qui ⁊ chalcias dicit̉. cuncta deſiccans: eius ſiuiſter eurꝰ eſt nubes generans. Terciꝰ eſt auſter qui etnothꝰ humorē ⁊ calorē ⁊ fulmina generās. hic habet adextris euro auſtꝝ: qui eſt ventꝰ calidꝰ. a ſiniſtris euronothum: qui tꝑatus. Et notandū ꝙ auſtrales venti qꝛflant ex humili maiorē faciūt tempeſtatē ī mari. Quatus eſt zephirꝰ qui ⁊ fauoniꝰ: hic hęemē reſoluit floreſqꝫ ꝓducit. habet aūt a dextris affricū: qui tempeſtateꝫtonitrua ⁊ fulmina generat. a ſiniſtris vero choꝝ: qͥ induos diuiditur .ſ. aurā ⁊ altanū. aura in terra. altanusin pelago. hoꝝ duodecim ventoꝝ ꝯcordia omne creatūin ſuo curſu ordinate ꝯſiſtit.¶ XXXVI.De quattuor ventis principalibus.¶ Areſtotiles vbi ſupra.Uſter eſt ventꝰ calidus ſcilicet caliditate ſui loci: principiū enī flatꝰ eius eſt ex locis calidis etſiccis Quando ergo flat cuꝫ rore ꝑuo adheretei ꝑs caliditatis: ex caliditate locoꝝ illoꝝ ex quibꝰ eſtegreſſus eiꝰ. Et cū in eo p̄tereūt miſcētur ei vapor calidus et ſiccꝰ. flat autē flatu vehementi. Septētrio veroeſt frigidꝰ et ſiccꝰ: et eſt flatus eiꝰ ex locis aquoſis et mōtibus eminentibꝰ longinquis a nobis. Ideo ꝑuenit adnos purꝰ. Auſtri vero nō eſt egreſſio pura. deſcenditqꝫad nos humidus. et fit groſſus ac turbidꝰ et commouetpluuias qm̄ ei deſcēdenti ex alto ad terrā: admiſceturvapor groſſus ac turbidꝰ. ¶ Auicenna de medicina libro pͥmo. Septētrionalis ventus corroborat ⁊ induratet que manifeſte fluunt ꝓhibet. claudit poros et digeſtiuaꝫ fortem facit Stringit ventrem: ꝓuocat vrinam:et aerem peſtilēticū ⁊ putriduꝫ ſanat. Cū vero meridionalis ſeptentrionalem p̄cedit: accidit a meridionali fluxus: et a ſeptentrionali imp̄ſſio interiꝰ. et qn̄qꝫ prouenit inde fiſſura ad interiora. ideoqꝫ multiplicatur tuncfluxꝰ maximarū capitis ⁊ pectoris egritudinū: Et egri

tudines quidem ſeptētrionales ſūt dolores neruoꝝ: dequibus ſūt veſica et matrix: et difficultas mingendi: ettuſſis: ⁊ coſtaꝝ dolores: et lateris: ac pectoris: et horripilationes. Meridionalis aūt ventꝰ laxat: et fortitudinem p̄ſtat: ac aperit poros: et turbat humores: ac mouꝫeos ab interioribꝰ ad exteriora: et ī ſenſibus efficit grauitatē. Egritudinū quoqꝫ recidiuatōeꝫ ac debilitatemſuꝑ exiturā et podagram: facit pruritū: et cōmouet elephantiā: et affert ſomnū: ⁊ facit febres putridas: ſꝫ nōexaſperat guttur. Oriētales venti vniuerſaliter occidētalibus meliores ſunt ſemꝑ: qui ſi in poſtremo noctis ⁊in principio diei flauerint: venient ab aere qui iā a ſoletꝑatus eſt et ſubtiliatꝰ: et eiꝰ humiditas iam imminutaeſt. Ideoqꝫ ſicciores ſunt ⁊ ſubtiliores: ꝙ ſi in fine dieiet noctis principio flauerint: erit res cōtraria. Occidētales venti ſi flauerint in principio noctis et principiodiei: qꝛ veniunt ab aere in quo ſol oꝑatus nō eſt ſpiſſiores erunt et groſſiores. ꝙ ſi in fine diei et principio noctis flauerint erit res cōtraria¶ XXXVII.De multiplici ventorum vtilitate.¶ Seneca vbi ſupra.Ater cetera itaqꝫ ꝓuidentie oꝑa hoc quoqꝫ aliquis vtdignū admiratione ſuſpexerit. Nō enī ex vna cauſa vētos aūt inuenit: aut ꝑ diuerſa diſpoſuit: ſed pluribꝰ primum quidē vt aera pigreſcere non ſinerent: ſed aſſiduavexatōe vtilem redderent vitalem tracturis ſpūm. Deinde imbres terris ſubminiſtrarent: eoſdeꝫ in vnū cōpeſcerent. Modo enī nubes adducunt: modo deducūt: vtꝑ totū orbem pluuie diuidi poſſint. In italia auſter impellit. In affrica aquilo reiicit. Etheſie non patiunturapud nos nubes cōſiſtere. Iideꝫ totā indiā et ethiopiāꝯtinuis ꝑ id tempꝰ irrigāt aquis. Quid ꝙ fruges ꝑcipi nō poſſent: niſi flatu ſuꝑuacua mixtaqꝫ ſeruadis vētilarentur. niſi eſſet ꝙ ſegetem excitaret: et latenteꝫ frugem ruptis folliculis adaꝑiret. Quid ꝙ om̄ibꝰ inter ſepopulis cōmertium dedit. Et gentes diſſipatas locismiſcuit. Ingens nature beneficiū: ſi nō illud in iniuriāſuā vertat hoīm furor. Que nanqꝫ dementia nos exagitat: et in mutuū cōponit exitiū vt nos velamentis demus bellū ꝑaturi: et ꝑiclitemur ꝑiculi cauſa Nōne hocꝓuidentia ac diſpoſitor ille mundi deꝰ exercendū vētisaera dedit. Et illos ab om̄i ꝑte ne quid eſſet ſitu ſqualidum effudit. Et paꝝ videlicet ad mortes noſtras terralate patet. Nimis delicate fortuna nos tractat. Nō depopulatur nos caſus incurrens. Eamꝰ in pelagꝰ: ⁊ vocemus in nos fata creſcentia. Miſeri qͥd queritis mortem: que vbiqꝫ ſuꝑeſt. petet et illa vos ex lectulo. ſed innocentes petet. ergo nō immerito quis dixerit meliusactū eſſe nobiſcū: ſi natura ventos flare vetuiſſet: magͣnanqꝫ ꝑs humane pacis erat maria p̄cludi. Non tn̄ deautore deo tm̄ queri poſſumꝰ. ſi eiꝰ beneficia corrumpimus: et vt eſſent ꝯtraria et̄ficimꝰ: dedit enī ille ventosad cuſtodiā celi: terrarūqꝫ temperiem: ad euocandas ⁊ſupprimēdas aquas: ad alendos ſatoꝝ et arboꝝ fructꝰquos ad maturitatem cū alijs cauſis adducit ip̄a iactatio. cibū in ſumma attrahens: et ne torpeat ꝑmouens:dedit etiā ad vlteriora noſcenda: fuiſſet eniꝫ homo aīalimpitum et ſine exꝑientia reruꝫ. ſi natalis ſoli circūſcriberetur fine. dedit etiā vt cōmoda cuiuſqꝫ regionis cōmunia fierent: nō vt legiones equitemqꝫ geſtarent: autpernicioſa gentium arma trāſueherent. At nichil tammanifeſte vtilitatis inuenies: quod non in contrarium¶ XXXVIII.tranſeat culpa.De quorundā ſanitate et aliorū noxietateConſtantius in pantegni li. v.Entꝰ eſt fumꝰ ſiccꝰ a terra diſſolutus. huius natura ẜm locū ſumit ſibi ꝓpria. Mutato aūt na¶ A ture loci eſt ex ſolis vicinitate vel longinqͥtate: