LiberQuintus

et ſic abſcindit venti materiā. Flant aūt venti apud ortum canicule. et eiꝰ occaſum: qꝛ oritur in tꝑe caliditatiquādo ſol habet virtutē eleuādi vaporē: et occidit etiāin tꝑe quo vapor aſcendit: et iteꝝ flant venti ꝑ diem: ⁊quieſcūt ꝑ noctē: qꝛ ſole occidente: minoratur caliditaseleuans vaporē: flat aūt ſeptētrio in vere: qꝛ tunc ſol augetur ⁊ reſoluit calor eiꝰ niuem. et ſic ex terra eleuat vaporē: qui hoc tꝑe ꝓpter frigiditatē aeris infrigidat̉ etcoartat̉ ⁊ multiplicat̉. ſil̓r in autumno fit. ¶ XXXII.¶ De ventis antelucanis. ¶ Seneca vbi sͣRimū ergo antelucanos fluctꝰ inſpiciamꝰ: quiaut ex fluminibꝰ: aut ex ꝯuallibꝰ: aut ex aliquoſinu feruntur. Nullꝰ ex his ꝑtinax eſt: ſꝫ caditfortiore iā ſole. Nec ſunt vltra terraꝝ ꝯfiniuꝫ. hoc venti genus incipit in vere: nec vltra eſtatē durat. Et indemaxime venit: vbi aque plurimū: et montiū eſt plana. licet enī aquis abundent: tn̄ aura carent: hac dico que ꝓvento valet. Uentꝰ aūt quē eucholipā vocāt ſic cōcipitur: quidquid ex ſe paludes ⁊ flumina remittunt. id aūt⁊ multū eſt: et aſſiduū ꝑ diem ſolis alimentū eſt. Noctevero exhauritur: et montibus incluſum in vna regionecolligitur: quā cū impleuit. ⁊ iā ſol nō capit: querit quodefluat: ⁊ eo potiſſimū exit. vbi plurimū vacui eſt: ⁊ magna ac patens aura. Huiꝰ rei argumentū eſt: ꝙ primanoctis ꝑte nō ſpirat. Incipit enī tunc illa collectio fierique circa luceꝫ iam plena eſt: eoqꝫ incūbit quō liberiorexitꝰ inuitat. Adiicit aūt ei ſtimulos ortꝰ ſolis feriensgelidū aera. Nā etiā anteꝙͣ appareat. lumine ip̄o valet⁊ nondū quidē aera impellit. iam tn̄ laceſſit ⁊ irritat luce p̄miſſa. Nā cū ip̄e p̄ceſſerit: alia ſuꝑius rapiunt̉. aliatepore diſtrahuntur. Ideoqꝫ eis nō vltra matutinū fluere datur: ſed om̄is illoꝝ vis ꝯſpectu ſolis extinguituret ſi violentiores flauerint: cito relangueſcunt. nec vnqͣvſqꝫ ad meridiē aurā ꝓducitur. Alia quidē enī valentior ⁊ longior eſt. Alia imbecillior atqꝫ breuior. ꝓut valentioribꝰ minoribꝰ ve collecta cauſis. In vere quidem⁊ eſtate validior eſt: qꝛ ver aquoſum eſt ex pluribꝰ aqͥslociſqꝫ ob humidā celi naturā: in ſatiuis enī ⁊ redūdātibꝰ maior euaporatio eſt. Eſtate vero poſt occaſum ſolis remanet diurnꝰ calor: et magna noctis ꝑte ꝑdurat:qui exeuntia euocat ac vehementiꝰ trahit: quidquid exhis ſponte reddi ſolet. Deinde nō tm̄ habet miꝝ. vt qd̓euocauit abſumat. facit aūt ventū ſolis ortꝰ non caloretantū: ſed etiā ictu. Lux enī. vt dixi. que ſolē antecedit.nondū aera calefacit: ſed ꝑcutit tm̄: ꝑcuſſus aūt in latꝰcedit. Quanꝙͣ ne hoc quidē conceſſerim. lucē ip̄am ſinecalore eſſe: cū ex calore fit. que ⁊ ſi nō tm̄ tēporis habetvt tactu appareat. Opꝰ tn̄ ſuū facit. et denſa deducit.ac tenuat. Loca etiā que ita clauſa ſunt. vt ſoleꝫ acciꝑenō poſſint. Illa quoqꝫ nubilo ⁊ triſti luce calefiunt. ⁊ ꝑdiem minꝰ ꝙͣ noctibꝰ rigent. Dicimꝰ gͦ ante lucē auraꝫincitari: eandēqꝫ cū ſol attigerit ſubſidere ¶ XXXIII.¶ De ceteris ventorum generibus.T vero etheſie ob hoc ſomniculoſi et delicativenti vocantur a nautis: qꝛ mane ſurgere neſciunt. Hi aūt vt quidā aiunt. Idcirco hyeme nōſunt: qꝛ breuiſſimis diebꝰ ſol deſinit anteꝙͣ frigus euincatur. Ideoqꝫ niues ⁊ ponuntur ⁊ durant Eſtate verofluere incipiūt: cū longiꝰ extendūtur dies: et recti ī nosradii diriguntur. veriſſime eſt ergo cōcuſſas calore magno niues plus humidi efflare. Itemqꝫ terras exoneratas mue: rectaſqꝫ ſpirare liberiꝰ. Et ita plura ex ſeptentrionali ꝑte celi corꝑa exire: atqꝫ in hec loca q̄ ſubmiſſiora ſunt ac tepidiora deferri: ac ſic impetū etheſias ſumere: et ob hoc a ſolſticio eſt illis initiū vltraqꝫ ortū canicule nō valent: qꝛ iaꝫ multū ē frigida ꝑte celi in hancconiectū eſt: ac ſol mutato curſu in noſtra rectiꝰ tendit̉:et alterā ꝑtem aeris attrahit. aliā vero impellit: ſic illeetheſiaꝝ flatꝰ eſtatem frangit ⁊ a menſiū feruentiſſima

rum grauitate defendit. At. vt dixi. etheſie tarde ꝓdire incipiunt: qd̓ non accideret ſi vt aurā. ita illos ſol cōmoueret. p̄terea ſi eis cauſa flatꝰ diei ſpaciū eſſet: anteſolſtitiū flarent: cū longiſſimi dies ſunt: et maxīe niuestabeſcunt. Sunt aūt quedā ventoꝝ genera: que ruꝑtenubes ⁊ in ꝓnum ſolute emittunt. hos greci athnephias vocant: qui hoc modo. vt puto. fiunt. cū inequalitasac diſſimilitudo corpoꝝ q̄ vapor terrenꝰ emittit. aſcendit. ⁊ alia ficca. alia humida ſunt: ex tanta diſcordia corpoꝝ inter ſe pugnantiū. veriſimile eſt quaſdā nubes effici: atqꝫ inter illas interualla relinqui fiſtuloſa ⁊ ī modum tibie anguſta. his ergo tenuis includitur ſpiritusqui maius deſiderat ſpaciū: cū euerberatꝰ curſu paꝝ liber incaluit: et ob hoc amplior ſit: ſcinditqꝫ cingentia ⁊in ventū erumpit: qui vere ꝓcelloſus eſt: qꝛ nō fuſuſ: neqꝫ ꝑ apertuꝫ venit: ſed laborat: ⁊ iter in hac pugra ſibiparat. Eſt aūt breuis flatꝰ: qꝛ receptacula nubiū ꝑ queferebatur ꝑrumpit. multo vero maior ac diuturnior eſtſi alios quoqꝫ flatꝰ ex eadem cauſa ruentes abſtulerit.Et in vnū plures ſicut torrentes ꝯfluxerint. facit ergoventū reſoluta nubes que pluribꝰ modis ſoluitur. Aliquando enī coagulationē alias ꝯglobatōeꝫ illā rumpitſpiritus. Aliqn̄ aūt incluſi ⁊ in exitū nitentis luctatio:nōnunꝙͣ vero calor: quē modo facit ſol: modo ip̄a arietatio magnoꝝ inter ſe corpoꝝ attritu. Et quādo quidēnichil obſiſtit: vires ſuas ventus effundit. vbi aūt alioꝓmontorio reꝑcutitur: aut locoꝝ coeuntiū vi in canalēdeuexū tenuēqꝫ collectꝰ: ſepiꝰ in ſe volūtatur: ac ſeipſavertigine concitans turbo eſt: qui ſi etiā diutiꝰ pugnainflamatur: fit igneus turbo quem greci p̄ſtera vocant¶ XXXIIII.¶ De numero ventorū et rationibꝰ nominūſingulorū. ¶ Areſtotiles vbi ſupraUida ſapientes oēs ventos nominauerūt vnūventū: ſicut om̄ia flumina vnū flumen natura:ponentes ventū eſſe aeris motuꝫ. Et ꝙ diuerſitas ventoꝝ: accidit ꝓ diuerſitate locoꝝ. Sed hoc dixerunt abſqꝫ inquiſitōne. Melior aūt ſermo poſt rectitudinem inquiſitōis. ¶ Iſidorꝰ vbi ſupra. Uentus .i. aeicōmotus ⁊ agitatꝰ ꝓ diuerſis ꝑtibꝰ celi diuerſa nomīaſortitur: ventoꝝ aūt ſpūs qͣttuor principales ſunt Quorum primꝰ ab oriente ſubſolanꝰ. A meridie auſter. Aboccidente fauoniꝰ. A ſeptentrione eiuſdē nominis vertus aſpirat. Habentes hinc inde geminos collateralesSubſolanꝰ a latere dextro vulturnū habet. E leua eurum. Auſter a dextris euro auſtꝝ. A ſiniſtris auſtroaſfricum. Fauoniꝰ qui ⁊ zephirꝰ Aꝑte dextra affricum.A ſiniſtra choꝝ. porro ſeptentrio a dextris circiuꝫ. a ſiniſtris aquilonem. Hi duodecim venti globū mūdi flatibus circūagunt: quoꝝ nomina ꝓpriis ex cauſis ſignata ſunt. Nā ſubſolanꝰ dicitur ideo: ꝙ ſub ſolis ortu naſcatur. Euruſ eo ꝙ ab eoo flat .i. ab oriente. Eſt ſubſolano coniunctꝰ vulturnus. eo ꝙ ab alto tonet. Auſter abhauriendo aquas. vnde et craſſum aerē facit: ⁊ nubilanutrit. hic grece nothus vocatur: eo ꝙ interdū aere corrumpit. Nā peſtilentiā que ex aere corrupto naſcit auſter flans in regiones reliquas tranſmittit Sꝫ ſicut auſter peſtilentiā gignit: ſic aquilo repellit Euroauſter dicitur: eo ꝙ ex vna ꝑte dicitur habere eurū: ex altera auſtrum. Auſtroaffricus: eo ꝙ iunctꝰ ſit hinc inde auſtroet affrico. zephirus grece: eo ꝙ flores et germina flatūeius viuificantur. hic latine fauoniꝰ dicitur: eo ꝙ foueat que naſcuntur. Auſtro aūt flores ſoluuntur: zephirofiunt. Affricꝰ a ꝓpria regione vocat̉: in affrica enī flandi ſumit initiū. Chorꝰ ab occidente eſtiuo flat ſic dictꝰ:eo ꝙ vento circulū claudat: et quaſi choros faciat. Seꝑtentrio eo ꝙ a circulo ſeptem ſtellaruꝫ conſurgit: quivergentes ē mundo reſupinato capite ferri videntūr.Circiꝰ dictus eo ꝙ ſit choro coniunctus Aquuo eo ꝙ